Con Ma Nhà Họ Hứa - Chương 2: Ký Ức Về Cành Ngọc Lá Vàng
Tôi chà xát mu bàn tay vào mép chậu đồng cho đến khi lớp da đỏ ửng, rát buốt như phải bỏng. Bánh xà phòng than củi sủi ra bọt xám nhờ nhờ, trôi tuột theo…
Nội dung chương
Tôi chà xát mu bàn tay vào mép chậu đồng cho đến khi lớp da đỏ ửng, rát buốt như phải bỏng.
Bánh xà phòng than củi sủi ra bọt xám nhờ nhờ, trôi tuột theo dòng nước giếng lạnh ngắt xuống rãnh thoát nước ngầm dưới sàn nhà bếp. Dù tôi đã xối nước qua ba lượt gáo dừa, cái cảm giác nhớp dính tanh lợm khi ngón tay cụt sần sùi cọ vào da thịt ban trưa vẫn bám riết lấy tôi. Mùi thịt thối rữa quyện với dầu tràm và bột chu sa nồng nặc quẩn quanh đầu mũi, ép chặt vào từng lỗ chân lông, không cách nào gột sạch.
Đáy chậu đồng lay động, phản chiếu khuôn mặt hốc hác của một đứa con gái mười bảy tuổi từ miệt vườn trôi dạt về chốn hoa lệ này. Tôi nhìn bàn tay mình, những ngón tay gầy gò đen nhẻm vì dầm bùn cấy lúa, rồi bất giác rụt mạnh lại, giấu vội vào trong tà áo bà ba bạc màu.
"Con Mai! Rửa ráy cái gì mà chết dí ở xó giếng lâu thế?"
Tiếng vú Tám the thé vọng ra từ gian chứa đồ giặt ủi phía sau hồi nhà. Tôi giật bắn mình, vội vàng lấy vạt áo lau khô tay rồi bưng rổ giẻ lau bằng vải xô bước ra.
Dinh thự nhà họ Huỳnh vào buổi xế chiều chìm trong thứ ánh sáng vàng vọt, tù hãm. Từng dãy hành lang lát gạch hoa văn mắt cáo trải dài hun hút, hai bên là những vòm cửa sổ chớp gỗ khép hờ để xua bớt cái nắng gắt gỏng của Sài Gòn. Ở tầng trệt này, cuộc sống của đám gia nhân xoay vần quanh những việc lặt vặt không tên: quét bụi gỗ mun, giặt rèm nhung, đun nước pha trà sen cho ông lớn. Càng ở dưới thấp, hơi người càng đông đúc, đối nghịch hoàn toàn với cái lạnh lẽo chết chóc trên tầng áp mái mà tôi vừa đặt chân tới ban trưa.
Tôi bước vào gian giặt ủi. Vú Tám đang ngồi trên chiếc ghế đẩu thấp, cặm cụi dùng bàn ủi con gà chứa đầy than hồng miết lên những chiếc áo dài bằng lụa Hà Đông. Khói than bốc lên mang theo mùi vải mới là nóng rực. Cạnh bà là chị Sen, con bé phụ bếp nhỏ hơn tôi hai tuổi, đang ngồi nhặt đống hành tím cay xè cả mắt.
"Bà Mã vừa đi xuống phố với bà lớn rồi," vú Tám không ngẩng đầu lên, tay vẫn đều đặn đẩy bàn ủi lướt qua mép vải gấm. "Bà ấy dặn mày giặt sạch đống khăn trải bàn phòng ăn rồi lên quét bụi phòng khánh tiết. Nhớ đi đứng cho nhẹ gót, ông lớn ghét nhất đứa nào dộng guốc cồm cộp trên sàn gỗ."
"Dạ, con biết rồi vú," tôi cúi đầu, ngồi xuống cạnh chiếc thau gỗ lớn đầy bọt xà phòng.
Chị Sen liếc nhìn tôi, đôi mắt ti hí đảo qua đảo lại rồi ghé sát tai tôi thì thầm:
"Hồi trưa chị lên tầng trên cùng thật hả? Chị có... thấy gì không?"
Bàn tay đang vò tấm khăn trải bàn của tôi bỗng khựng lại. Tôi nhớ đến lời đe dọa lạnh lùng của bà Mã trước khi rời đi: một lời hé môi sẽ khiến cả gia đình tôi dưới quê chịu vạ lây. Tôi cắn môi, lắc đầu thật nhẹ:
"Không. Tôi chỉ đặt khay cơm xuống rồi xuống ngay. Tối om, có thấy được cái gì đâu."
Vú Tám dừng tay ủi, ngẩng mặt lên nhìn tôi qua làn khói xám bảng lảng. Đôi mắt già nua của bà nheo lại, những nếp nhăn nơi khóe mắt xô vào nhau thành từng rãnh sâu hoắm. Bà đặt chiếc bàn ủi gang nặng trịch lên miếng kê bằng sắt, thở dài một hơi thật dài:
"Không thấy là phước ba đời nhà mày đấy, con ạ. Tò mò ở cái nhà này thì chỉ có nước rước họa vào thân. Mày còn trẻ người non dạ, đừng có dại dột mà nghe ngóng bậy bạ."
Chị Sen bĩu môi, quẹt vệt nước mắt do hơi hành cay xè:
"Con có tò mò đâu vú. Tại con nghe mấy bà vú già bên nhà họ Quách kháo nhau, bảo cô Ba nhà mình hồi trước đẹp dữ lắm, nức tiếng cả vùng Chợ Lớn lẫn đất Sài Gòn. Ai ngờ đâu đùng một cái biến mất tăm mất tích, người ngoài hỏi thì nhà mình chỉ bảo cô đi Tây du học dưỡng bệnh. Du học gì mà phòng trên gác khóa xích sắt quanh năm..."
"Cái con miệng còn hôi sữa này, mày im ngay!" Vú Tám gắt khẽ, đưa mắt nhìn quanh quất ra phía hành lang vắng lặng rồi mới hạ giọng xuống, trầm đục như tiếng cối xay đá rền rĩ. "Đẹp thì có đẹp thật. Nhưng cái số cành ngọc lá vàng mà phận mỏng như tờ giấy quyến thì đẹp để làm gì?"
Tôi ngồi im, giả vờ tập trung vò nếp gấp của tấm khăn thêu, nhưng tai dỏng lên từng tiếng. Trong lòng tôi cuộn lên nỗi tò mò lẫn niềm xót xa không sao kiềm chế nổi. Bàn tay cụt ngủn sưng phù lúc trưa hiện về rõ mồn một. Rốt cuộc, người ở phía sau cánh cửa gỗ lim ấy từng là ai trước khi biến thành một bóng ma lê lết trong bóng tối?
Vú Tám với lấy chiếc quạt nan phe phẩy cho tàn than bớt bay, giọng bà chùng xuống, mang theo âm hưởng của những chuyện xưa cũ từ mười năm trước:
"Hồi tao mới vào đây làm vú nuôi, cô Ba Lan mới lên bảy tuổi. Con bé trắng trẻo, môi đỏ như son tàu, tóc đen nhánh buông dài chấm gót. Ông lớn cưng cô Ba như ngọc trong tay, nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa. Cả cái dinh thự chín mươi chín cửa sổ này, chỗ nào cũng đầy tiếng cười đùa ríu rít của cô. Đồ chơi của cô toàn là búp bê Tây mắt xanh bận váy đăng ten gửi từ mẫu quốc về, đến cả nước tắm cũng phải nấu bằng hoa nhài tươi hái từ sớm tinh sương."
Bà ngưng lại một chút, mắt nhìn xa xăm vào bức tường gạch men cổ kính.
"Năm mười lăm tuổi, cô Ba trổ mã thành một trang tuyệt sắc giai nhân. Người ta bảo con gái họ Huỳnh mang cốt cách của phượng hoàng. Mỗi lần cô bận áo dài lụa satin màu thiên thanh, cài trâm ngọc bích bước lên cỗ xe song mã đi dạo đường Catinat, không biết bao nhiêu công tử con quan, thiếu gia nhà buôn lớn phải ngoái nhìn đến ngây người. Cô lại còn khéo tay vô cùng. Bức tranh thêu nào cô làm ra cũng sống động như thật, từng đường kim mũi chỉ nuột nà không tì vết."
Tôi nghe mà thắt cả ruột. Những ngón tay thêu hoa dệt gấm kiều diễm ấy, giờ đây đã rụng hết móng, chỉ còn là những khối thịt biến dạng rỉ nước vàng nhờ nhờ trên nền gạch lạnh buốt. Bệnh tật tàn độc đến mức có thể hủy hoại một con người đến mức ấy sao? Tôi mười bảy tuổi, cô Ba chắc cũng chỉ hơn tôi đôi ba tuổi là cùng. Tôi vì nghèo đói mà bị cha mẹ đem bán thân để gạt nợ, cứ ngỡ phận mình đã là đáy cùng của sự khốn khổ. Nhưng so với một thiếu nữ từng đứng trên đỉnh cao nhung lụa rồi bị đày ải xuống tận cùng tăm tối của sự mục rữa, nỗi đau của tôi dường như vẫn còn nhẹ gánh hơn nhiều.
"Thế rồi... tự nhiên cô phát bệnh hả vú?" Tôi buột miệng hỏi khẽ.
Vú Tám giật mình, trừng mắt nhìn tôi một cái thật sắc:
"Hỏi ít thôi! Chuyện nhà giàu, sống để dạ chết mang đi. Lo làm cho xong việc rồi đi lau phòng khánh tiết mau lên. Để bà Mã về mà thấy bụi bám trên bàn trà thì liệu hồn."
Biết không thể cậy miệng vú Tám thêm được điều gì, tôi đành im lặng vắt ráo tấm khăn trải bàn, đem phơi lên dây kẽm ngoài sân sau rồi xách xô nước và chiếc giẻ mềm đi lên tầng một.
Phòng khánh tiết nằm ngay chính giữa tầng một của tòa dinh thự, nơi đón nhận nhiều ánh sáng nhất từ những ô cửa sổ vòm cao vút. Cánh cửa gỗ gõ đỏ chạm trổ hoa văn tinh xảo hé mở. Khi tôi bước chân vào, sàn gạch hoa men Pháp bóng loáng phản chiếu cái bóng nhỏ thó của tôi. Không khí ở đây sực nức mùi sáp ong dùng để đánh bóng bàn ghế và mùi gỗ đàn hương từ những bức bình phong khổng lồ.
Nơi này trưng bày toàn những đồ quý giá mà một đứa con gái nhà quê như tôi chưa từng nhìn thấy trong đời. Những chiếc bình gốm men lam cao bằng đầu người, bộ bàn ghế cẩn ốc xà cừ lấp lánh bảy sắc cầu vồng dưới nắng chiều, và chiếc đèn chùm pha lê đồ sộ treo lơ lửng trên trần nhà cao vút. Tất cả đều toát lên vẻ vương giả, uy nghiêm của một gia tộc giàu có bậc nhất Nam Kỳ.
Tôi nhúng giẻ vào xô nước, vắt thật khô rồi bắt đầu lau chùi chân bàn, gờ tủ kính. Tôi làm việc hết sức cẩn thận, sợ rằng một cử động vụng về sẽ làm sứt mẻ bất cứ món đồ nào ở đây.
Khi bước tới mảng tường lớn đối diện với cửa ra vào, bước chân tôi đột ngột khựng lại.
Treo trang trọng giữa gian phòng là một bức tranh sơn dầu khổ lớn, lồng trong khung gỗ mạ vàng chạm trổ hoa văn uốn lượn theo phong cách Tây phương. Bức tranh vẽ cảnh đại gia đình họ Huỳnh sum họp, có lẽ được thực hiện bởi một họa sĩ người Pháp danh tiếng nhiều năm về trước.
Trong tranh, ông lớn họ Huỳnh ngồi uy nghi trên chiếc ghế bành bọc nhung đỏ, mặc áo gấm đen thêu chữ thọ, nét mặt nghiêm nghị đầy quyền lực. Bà lớn ngồi bên cạnh, trang nhã trong tà áo dài lụa màu mỡ gà, cổ đeo chuỗi ngọc trai sáng bóng. Xung quanh họ là các cậu ấm, cô chiêu đứng ngay ngắn, ai nấy đều toát lên vẻ đài các, phong lưu của dòng dõi trâm anh thế phiệt.
Nhưng ánh mắt tôi bị hút chặt vào người con gái trẻ đứng ở góc phải bức tranh.
Đó chính là cô Ba Hứa Tiểu Lan.
Dáng người cô mảnh mai, khoác trên mình chiếc áo dài bằng lụa màu đỏ thắm. Dưới cổ áo cài chiếc khuy ngọc bích tinh xảo. Đôi bàn tay cô được vẽ vô cùng tỉ mỉ: những ngón tay thuôn dài, trắng muốt như ngó cần, đang nhẹ nhàng cầm một cành hoa thêu dở trên nền vải gấm. Từng đốt ngón tay, từng đường gân mảnh dẻ và lớp móng tay hồng hào được người họa sĩ chăm chút bằng những nét cọ điêu luyện nhất, làm nổi bật lên vẻ thanh tao của một tiểu thư khuê các chưa từng phải chạm tay vào việc nặng nhọc.
Tuy nhiên, khi ánh mắt tôi dời lên phía trên, một cơn ớn lạnh đột ngột chạy dọc sống lưng, làm da gà tôi nổi rần rần.
Khuôn mặt của người con gái ấy không còn nữa.
Ai đó đã dùng một lưỡi dao sắc lẹm rạch nát toàn bộ phần gương mặt của Hứa Tiểu Lan trên tấm toan.
Những vết rạch ngang dọc, chằng chịt và tàn nhẫn, khoét sâu qua lớp sơn dầu dày cộp, để lộ ra những sợi vải ba màu nâu xám xơ xác bên trong. Vết rạch chuẩn xác đến mức rợn người: chúng chỉ phá hủy duy nhất phần từ cằm lên đến trán của cô Ba, xé nát đôi mắt, sống mũi và nụ cười từng một thời làm say đắm đất Sài Gòn. Toàn bộ phần còn lại của bức tranh, từ khung cảnh dinh thự phía sau, những người thân trong gia đình, cho đến chính đôi bàn tay thêu hoa kiều diễm của cô, đều được giữ lại nguyên vẹn không một vết trầy xước.
Tôi đứng chết trân giữa căn phòng rộng lớn, chiếc giẻ lau trên tay rơi tõm xuống sàn gạch phát ra tiếng "bộp" khô khốc.
Vết dao rạch không phải là một sự vô ý. Đó là một hành động có chủ đích, một sự trừng phạt hay một nỗ lực tuyệt vọng nhằm xóa bỏ sự tồn tại của một con người. Ai đã làm điều này? Là chính người nhà họ Huỳnh? Hay một kẻ nào đó căm ghét dung nhan của cô Ba đến tột cùng?
Tôi tiến lại gần bức tranh thêm một bước. Dưới ánh nắng chiều xiên khoai hắt qua ô cửa sổ vòm, những sợi vải ba bị rách tua tủa trông giống như những vết sẹo lồi lõm trên một gương mặt bị hủy hoại.
Và rồi, sự tương phản tàn khốc ập vào tâm trí tôi.
Đôi bàn tay trong tranh trắng trẻo, ngọc ngà, đang nâng niu cành hoa thêu. Còn bàn tay thật ngoài đời mà tôi nhìn thấy ban trưa lại là những khúc thịt sưng húp, u sần, rụt ngắn và thối rữa, quờ quạng trong bóng tối mịt mùng để tìm kiếm một bát cháo nguội ngắt. Sự đối lập giữa vẻ đẹp vĩnh cửu trên bức họa và sự hủy hoại gớm ghiếc của thực tại khiến lồng ngực tôi nghẹn ứ lại vì kinh hãi và xót xa.
Tại sao một dung nhan kiều diễm lại bị rọc nát trên tranh, trong khi thân xác thật của cô lại bị giam cầm trên căn gác lạnh lẽo như một con thú hoang mang mầm mống tai ương? Người ta muốn giấu giếm điều gì? Hay người ta đang cố chối bỏ sự thật rằng cành ngọc lá vàng của gia tộc này đã không còn là con người nữa?
"Ai cho mày đứng ngẩn tò te ở đó?"
Một giọng nói the thé, khô khốc như tiếng gỗ nứt vang lên ngay sau lưng tôi.
Tôi giật nảy mình, quay phắt lại. Bà Mã đã đứng ở ngưỡng cửa phòng khánh tiết tự lúc nào. Khuôn mặt xương xẩu của bà phủ một lớp bóng đen dưới ánh hoàng hôn le lói. Đôi mắt sắc lẹm của bà quét từ vũng nước dưới chân tôi lên tới bức tranh sơn dầu bị rạch nát trên tường.
Tôi run rẩy cúi gập người, hai tay bấu chặt vào gấu áo:
"Dạ... con... con đang lau bụi, thấy bức tranh nên..."
Bà Mã chầm chậm bước vào phòng, tiếng gậy gỗ gõ xuống nền gạch từng nhịp đanh gọn: cốc, cốc, cốc. Bà dừng lại ngay bên cạnh tôi, ngước nhìn khuôn mặt bị cào rách của Hứa Tiểu Lan. Ánh mắt bà không có lấy một tia xót thương, chỉ có một sự lạnh lẽo đến thấu xương tủy.
"Đừng có nhìn lâu vào những thứ đã chết," bà Mã nói, giọng đều đều không chút cảm xúc. "Cái gì đã bị gạch tên thì vĩnh viễn không được phép nhớ lại. Mày lau xong chỗ này chưa?"
"Dạ... dạ sắp xong rồi ạ," tôi lắp bắp, vội vàng nhặt chiếc giẻ lau dưới sàn lên.
Bà Mã quay ngoắt người lại, tà áo lụa đen quét trên mặt sàn phát ra tiếng sột soạt ghê rợn:
"Lau cho sạch rồi xuống bếp bốc thuốc cho cữ tối. Liều thuốc đêm nay nặng hơn, phải sắc ba chén lấy một chén. Nhanh cái tay lên, đừng để tao phải dùng roi mây."
Bà bước đi, để lại một luồng gió lạnh buốt lùa qua khung cửa sổ vòm.
Tôi đứng lại một mình trước bức họa gia đình. Bóng tối của buổi hoàng hôn bắt đầu nuốt chửng phòng khánh tiết, phủ lên những vết rạch nát trên mặt cô Ba một màu đen đặc quánh. Đôi bàn tay thêu hoa trên nền lụa đỏ dường như càng lúc càng trở nên nhợt nhạt, trơ trọi giữa khoảng trống rách nát của tấm toan, như một lời nhắc nhở câm lặng về một kiếp người đã bị tước đoạt toàn bộ hình hài.