CÚ CÁO CÂY ĐỀ Ở LỤC NGẠN - Chương 5: Chuyện Mùa Đông Mười Năm Trước
Sáng hôm ấy, 15/12/2026, sáng; nhà bà nhàn, chuồng gà sát miếu. ánh sáng đứng bóng trên sân đình, gạch lát nóng lên dưới chân người đi dép mỏng, buổi…
Nội dung chương
Sáng hôm ấy, 15/12/2026, sáng; nhà bà nhàn, chuồng gà sát miếu. ánh sáng đứng bóng trên sân đình, gạch lát nóng lên dưới chân người đi dép mỏng, buổi trưa hiếm hoi có nắng gắt. ấm trà xanh bốc khói trên bếp than, mấy ông già ngồi sưởi tay và bàn chuyện đất đai của các nhà trong thôn bằng giọng nhỏ, ở quán nước đầu ngõ. mái ngói rêu phong, tường quét vôi cũ bong từng mảng, sân đất nện chỉ còn dấu chân của người qua lại thưa thớt, miếu gốc đề hoang đã nhiều năm. rễ cây chìm trong hơi sương như chìm trong nước đục, sương dày tới mức đứng ở hiên nhà nhìn sang gốc đề chỉ thấy một khối đen lớn.
Dũng sang phụ bà Nhàn sửa lại chuồng gà bị gió bung mái. nhưng hễ nhắm mắt lại là anh lại nghe thấy âm thanh động của đêm trước và thấy mình không thể làm như không biết, có những lúc anh muốn bỏ qua cho yên nhà.
Bà kể mười năm trước, mùa đông năm ấy, quanh gốc cây này cũng từng có một dạo rất nhiều đêm nghe tiếng khóc và thấy cú đậu mái nhà. Rồi sau đó một nhà trong thôn dọn đi hẳn, từ đó mọi chuyện mới yên. từ chuẩn bị giỗ, rà giấy tờ đất cho tới lo chuyện đêm hôm ở khoảng sân trước miếu, việc nhà họ hoàng những ngày này nhiều mà không việc nào xong hẳn.
Bà không nói nhà nào dọn đi và vì sao, chỉ nói người già trong thôn ai cũng nhớ mùa đông ấy mà không ai muốn nhắc. anh càng thấy nỗi sợ của cả nhà không nằm ở một âm thanh động lạ, mà nằm ở chỗ không ai gọi đúng tên được việc đang xảy ra, càng đi sâu vào việc này.
Dũng ghi nhớ mốc mười năm nhưng chưa nối được với việc gì cụ thể. không bỏ qua chi tiết nhỏ, vì anh hiểu những việc rối rắm nhất thường bắt đầu từ một chi tiết bị coi thường, anh kiểm lại từng thứ một cách chậm rãi.
Hội ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ ở sân miếu. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Rồi ai về việc nấy.
Dũng lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ở đầu ngõ thôn. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
cụ Tỵ thắp thêm một nén hương trên bàn thờ cạnh chuồng gà. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
chị Mai lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn dưới mái hiên đình. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
ông Thịnh nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu trước bàn thờ họ. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Rồi ai về việc nấy.
Hoài lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn cạnh chuồng gà. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương. giữ thói quen của người làm trưởng thôn lâu năm, nghe hết mọi người nói rồi mới buông một câu ngắn để chốt lại, ông thịnh ngồi ở ghế giữa. xen vào là âm thanh gọi nhau í ới hỏi chuyện củi lửa và chuyện chợ sớm, tiếng chổi tre quét sân của các nhà hàng xóm vang lên đều đều từ khi trời còn tối. mái ngói rêu phong, tường quét vôi cũ bong từng mảng, sân đất nện chỉ còn dấu chân của người qua lại thưa thớt, miếu gốc đề hoang đã nhiều năm. anh càng thấy nỗi sợ của cả nhà không nằm ở một âm thanh động lạ, mà nằm ở chỗ không ai gọi đúng tên được việc đang xảy ra, càng đi sâu vào việc này. từ chuẩn bị giỗ, rà giấy tờ đất cho tới lo chuyện đêm hôm ở khoảng sân trước miếu, việc nhà họ hoàng những ngày này nhiều mà không việc nào xong hẳn. đêm nào cô cũng kiểm lại cửa buồng, chăn màn và chiếc đèn ngủ nhỏ đặt ở góc giường của cháu, hoài lo cho con trai bốn tuổi trước nhất. giẫm lên nghe lạo xạo dưới đế dép như giẫm lên lớp muối mỏng vừa rắc, hơi sương muối phủ trắng mặt sân đất nện trước nhà. gạch chân những chỗ trùng nhau và khoanh lại những chỗ còn chưa có lời giải đáp, anh đem điều mới ghi được đối chiếu với những trang sổ trước.
Việc quan trọng nhất của ngày hôm ấy, với Dũng, là điều này: tiền lệ mùa đông 2016 được gieo: đã từng có một đợt hiện tượng tương tự và một nhà phải dọn đi. để ai cũng nhớ rõ phần việc của mình và không ai làm khác đi trong lúc lo lắng, anh nhắc lại điều ấy với mọi người trong nhà một lần nữa trước khi trời tối.
Chiều muộn ngày thứ 5 trong chuỗi ngày điều tra của Dũng, ánh sáng tắt dần sau đồi vải và thôn Đề Am lên đèn sớm. nhưng hễ nhắm mắt lại là anh lại nghe thấy âm thanh động của đêm trước và thấy mình không thể làm như không biết, có những lúc anh muốn bỏ qua cho yên nhà. rồi lặng đi khi người qua đường đã khuất sau rặng tre cuối xóm, âm thanh chó sủa từ đầu ngõ vọng lại từng hồi ngắn. giẫm lên nghe lạo xạo dưới đế dép như giẫm lên lớp muối mỏng vừa rắc, hơi sương muối phủ trắng mặt sân đất nện trước nhà. hương trầm trên bàn thờ và mùi lông thú ướt ngoài sân là ba thứ mùi Dũng nhớ rõ nhất của những ngày này, mùi gừng tươi giã nhỏ. mới hơn năm giờ chiều mà bóng tối đã phủ kín lối vào khoảng sân trước miếu, đèn dầu trong nhà phải thắp sớm hơn thường lệ, đêm xuống nhanh ở vùng đồi. nhưng bước chân ai qua đoạn khoảng sân trước miếu cũng nhanh hơn và mắt không nhìn lâu vào gốc cây, bà con trong xóm đi lại ngoài ngõ vẫn chào nhau như thường. thân to tới mấy người ôm, vỏ sần sùi, rễ bện xoắn rủ xuống quanh gốc như một tấm lưới bằng gỗ, cây bồ đề đứng ở khoảng sân trước miếu đã khoảng ba trăm tuổi. một cây bút, chiếc đèn pin đã thay pin mới và tấm bản đồ tay anh tự vẽ quanh khoảng sân trước miếu, trên bàn làm việc tạm của dũng là cuốn sổ tay. miệng hốc đen và sâu, ban ngày nhìn vào chỉ thấy bóng tối và ít lá khô mắc lại bên trong, hốc thân ở phía đông của chân cây mục rỗng từ lâu.
Hội thắp thêm một nén hương trên bàn thờ dưới mái hiên đình. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
bà Mến lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn trước bàn thờ họ. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
chị Mai lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn bên gốc đề. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
chị Mai rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp ở sân miếu. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
Hoài nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ trước bàn thờ họ. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
cụ Tỵ ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ dưới mái hiên đình. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ. còn lời đồn trong thôn thì phải để riêng ra một cột khác, anh tự nhắc mình chỉ tin vào những gì mắt thấy tai nghe và có người khác cùng chứng kiến.
bà Mến đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo cạnh chuồng gà. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Dũng khép cuốn sổ lại.
cụ Tỵ ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ trên sân đình. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
Dũng lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ngoài hiên nhà. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
bà Mến đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo bên gốc đề. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
ông Thịnh ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ trước bàn thờ họ. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
Hội đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo dưới mái hiên đình. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
ông Thịnh nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu trên sân đình. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
cụ Tỵ nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu ở đầu ngõ thôn. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Rồi ai về việc nấy.
Hoài lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn bên gốc đề. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
Hội đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng trên sân đình. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
cụ Tỵ kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày trước bàn thờ họ. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
bà Nhàn nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ ở đầu ngõ thôn. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Dũng khép cuốn sổ lại.
bà Mến rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp trước bàn thờ họ. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
Dũng thắp thêm một nén hương trên bàn thờ trước bàn thờ họ. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
chị Mai nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu bên gốc đề. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
Trước khi khép lại ngày hôm ấy, một câu nói còn ở lại trong đầu Dũng rất lâu: Bà Nhàn nói: 'Mười năm trước cũng khóc thế này đấy cậu. Khóc cho tới khi một nhà khóa cửa mà đi.