Di Chúc Thế Tử – Quyển 4: Kiểm Toán Máu - Chương 13: Vốn Ảo Thành Vốn Thật
Chiều hai mươi ba tháng mười hai, phòng họp nhỏ của Ban Kiểm soát biến thành một thư viện tài chính thu nhỏ. Trên chiếc bàn dài, những cuốn báo cáo tài…
Nội dung chương
Chiều hai mươi ba tháng mười hai, phòng họp nhỏ của Ban Kiểm soát biến thành một thư viện tài chính thu nhỏ. Trên chiếc bàn dài, những cuốn báo cáo tài chính của Vạn An từ năm 1996 đến năm 2015 được xếp thành một hàng dài, gáy sách đã ngả màu vàng theo thời gian. Trần Vĩnh Khang đứng đầu bàn, tay cầm một xấp giấy ghi chép. Nguyễn Hoàng Oanh ngồi bên cạnh, laptop mở bảng tính tổng hợp.
- Hôm nay chúng ta sẽ làm một việc mà chưa ai làm trong ba mươi năm qua. - Khang nói. - Đặt toàn bộ lịch sử vốn điều lệ của Vạn An cạnh ba thời kỳ thất thoát, và xem chúng có liên quan gì với nhau không.
Oanh mở bảng tính, trên màn hình hiện ra một biểu đồ đường. Trục hoành là các năm từ 1996 đến 2015. Trục tung là vốn điều lệ của Vạn An. Đường biểu đồ đi lên theo từng bậc thang, mỗi bậc là một đợt tăng vốn.
- Nhìn này. - Oanh chỉ vào ba điểm trên biểu đồ. - Đợt tăng vốn đầu tiên sau năm 1995. Vốn điều lệ tăng đột biến vào năm 1996 và 1997. Đợt thứ hai, sau năm 2005, vốn tăng mạnh trong hai năm 2011 và 2012. Đợt thứ ba, sau giai đoạn 2010-2015, vốn tăng liên tục qua các đợt phát hành riêng lẻ từ năm 2012 đến năm 2015.
Khang so sánh với đường thời gian của ba thời kỳ thất thoát mà anh đã vẽ trên bảng trắng.
- Trùng khớp hoàn hảo. - Anh nói. - Mỗi thời kỳ thất thoát đều được tiếp nối bằng một đợt tăng vốn điều lệ có quy mô tương ứng. Năm 1995 mất một nghìn năm trăm tỷ, năm 1996-1997 vốn tăng khoảng chừng đó. Năm 2005 mất một nghìn bảy trăm tỷ, năm 2011-2012 vốn tăng một nghìn bảy trăm tỷ. Giai đoạn 2010-2015 mất một nghìn tám trăm tỷ, các đợt phát hành riêng lẻ huy động đúng một nghìn tám trăm tỷ.
- Không thể là trùng hợp. - Oanh nói. - Ba lần trùng hợp thì là quy luật. Tiền thất thoát đã được đưa trở lại công ty dưới dạng vốn, ngay sau mỗi thời kỳ.
Khang lật báo cáo tài chính năm 1997, chỉ vào phần thuyết minh.
- Cơ chế hoạt động như thế này. Bước một: chi phí khống làm phình tài sản. Năm 1995, một nghìn năm trăm tỷ chi phí giải tỏa khống được vốn hóa vào giá trị dự án đầm lầy. Tài sản của Vạn An tăng lên một nghìn năm trăm tỷ trên sổ sách, dù thực tế không có gì thay đổi.
- Bước hai: tiền quay vòng được ghi thành vốn góp. Năm 2005, một nghìn bảy trăm tỷ đi qua các công ty sân sau rồi quay về dưới dạng vốn góp bổ sung. Vốn điều lệ tăng lên, nhưng thực chất đó là tiền của chính công ty.
- Bước ba: lặp lại với quy mô lớn hơn và tinh vi hơn. Năm 2015, một nghìn tám trăm tỷ đi vòng qua BVI rồi hồi hương dưới dạng vốn ngoại trong các đợt phát hành riêng lẻ. Mỗi lần, lớp vỏ bọc lại dày hơn, khó phát hiện hơn.
Oanh nghe xong, ngồi im một lúc lâu.
- Ba mươi năm, mỗi năm một chút. - Cô nói chậm rãi. - Đến khi cộng lại thì đã là 5.000 tỷ vốn thật. Không ai phát hiện vì mỗi năm chỉ sai một ít. Kiểm toán viên năm nay không biết chuyện của mười năm trước. Người của mười năm trước thì đã nghỉ hưu hoặc qua đời. Mỗi người chỉ thấy một mảnh nhỏ của bức tranh, không ai thấy toàn cảnh.
Khang bổ sung thêm một góc nhìn từ phía kiểm toán.
- Còn một lý do nữa khiến kiểm toán không phát hiện. Ngưỡng trọng yếu. Trong kiểm toán, những sai sót dưới một tỷ lệ nhất định so với tổng tài sản được coi là không trọng yếu và có thể bỏ qua. Mỗi năm, số tiền bị thổi phồng chỉ chiếm một phần nhỏ của tổng tài sản, nằm dưới ngưỡng trọng yếu. Kiểm toán viên thấy, nhưng họ cho qua vì nó "không đáng kể".
- Nhưng cộng dồn ba mươi năm thì nó thành năm nghìn tỷ. - Oanh nói.
- Đúng. Đó là điểm mù của kiểm toán. Nó được thiết kế để phát hiện sai sót trong một năm, không phải để phát hiện một kế hoạch kéo dài ba mươi năm. Kẻ chủ mưu đã hiểu rõ điểm mù này và khai thác nó một cách hoàn hảo.
Khang gật đầu. Đây chính là sự tinh vi đáng sợ nhất của vụ án này. Nó không phải là một vụ gian lận lớn xảy ra trong một đêm. Nó là hàng nghìn vụ gian lận nhỏ, trải dài suốt ba mươi năm, mỗi vụ đều nằm dưới ngưỡng phát hiện của kiểm toán. Cộng lại, chúng thành một con số khổng lồ mà không ai hay biết.
- Giống như nhỏ giọt nước vào một cái lu. - Khang nói. - Mỗi ngày một giọt, không ai để ý. Ba mươi năm sau, lu đầy tràn. Lúc đó mới biết mình đã mất cả một biển nước.
Oanh đứng dậy, đi đến bên bảng trắng, viết thêm một dòng dưới sơ đồ của Khang.
"Hệ quả pháp lý: 5.000 tỷ hiện hữu hợp pháp trên sổ sách."
- Đây là điểm mấu chốt. - Cô nói, gõ nhẹ bút lên dòng chữ. - Về mặt pháp luật, số vốn này hiện hữu một cách hợp pháp. Nó đã trải qua hàng chục cuộc kiểm toán độc lập, đã được cơ quan thuế chấp nhận, đã được ghi nhận trong mọi báo cáo tài chính. Không ai có thể nói nó là tiền bẩn, vì trên giấy tờ, nó sạch hơn cả nước suối.
- Vậy thì vấn đề không còn là tiền ở đâu nữa. - Khang tiếp lời. - Vấn đề là ai đang đứng tên sở hữu nó. Tiền đã thành vốn, vốn đã thành cổ phần. Cổ phần thì phải có chủ. Chúng ta phải tìm ra chủ sở hữu hiện tại của khối vốn năm nghìn tỷ này.
- Và đó cũng chính là ý nghĩa của chữ "thu hồi" trong di chúc. - Oanh nói, mắt sáng lên. - Không phải tìm lại tiền mặt. Mà là xác định và giành lại quyền kiểm soát khối tài sản này. Ai chứng minh được mình có quyền đối với nó, người đó đã "thu hồi" thành công.
Khang im lặng. Anh đang nghĩ về một điều mà cả hai chưa nói ra: nếu khối vốn năm nghìn tỷ này đang nằm trong tay một người nào đó, thì người đó đang nắm giữ quyền lực lớn nhất ở Vạn An. Lớn hơn cả Chủ tịch, lớn hơn cả HĐQT. Và người đó, suốt ba mươi năm qua, đã im lặng.
- In toàn bộ cơ cấu cổ đông. - Khang nói, giọng dứt khoát. - Ba mươi năm, từng đợt phát hành, từng lần chuyển nhượng. Tôi muốn biết từng cổ phần của Vạn An đang nằm trong tay ai.
Oanh nhìn anh, có chút lo lắng.
- Anh biết khối lượng công việc này lớn cỡ nào không? Hồ sơ cổ đông của một tập đoàn niêm yết trong ba mươi năm, có thể lên đến hàng chục nghìn trang.
- Tôi biết. Nhưng chúng ta không còn cách nào khác. - Khang đáp. - Tiền đã thành vốn. Muốn thu hồi tiền, phải tìm ra chủ của vốn. Đó là logic không thể tránh được.
Hai người bắt tay vào việc ngay trong buổi chiều. Oanh liên hệ với Trung tâm Lưu ký Chứng khoán để trích lục lịch sử sở hữu. Khang thì ngồi với đống báo cáo tài chính, bắt đầu lập danh sách các đợt tăng vốn điều lệ từ năm 1996 đến nay.
Đến tối, họ đã có một bảng tổng hợp sơ bộ. Vạn An đã trải qua mười bốn đợt tăng vốn điều lệ trong ba mươi năm. Trong đó, có ba đợt tăng đột biến, với quy mô khớp chính xác với ba thời kỳ thất thoát. Mười một đợt còn lại đều là những đợt tăng nhỏ, theo nhu cầu kinh doanh bình thường.
Khang nhìn vào bảng tổng hợp, bắt đầu phân loại.
- Mười một đợt tăng nhỏ, chúng ta có thể loại khỏi diện nghi vấn. Chúng đều có mục đích rõ ràng: đầu tư dự án mới, bổ sung vốn lưu động, chia cổ tức bằng cổ phiếu. Hồ sơ đầy đủ, minh bạch.
- Còn ba đợt tăng đột biến?
- Đó là ba cú bơm. Mỗi cú bơm đều có những điểm chung đáng ngờ: thời điểm ngay sau một thời kỳ thất thoát, quy mô khớp với số tiền thất thoát, và sự xuất hiện của những nhà đầu tư mới không rõ lai lịch. Ba đợt này, chúng ta sẽ đào sâu từng đợt một.
Oanh ghi chú lại, rồi hỏi:
- Anh định bắt đầu từ đợt nào?
- Từ đợt đầu tiên, năm 1996-1997. Vì đó là gốc rễ. Nếu chúng ta hiểu được cú bơm đầu tiên, chúng ta sẽ hiểu được logic của cả ba.
- Nhìn vào bảng này, chúng ta có thể thấy rõ ba "cú bơm" vốn bất thường. - Oanh chỉ vào ba dòng được tô đỏ. - Mỗi cú bơm đều xảy ra ngay sau một thời kỳ thất thoát. Và sau mỗi cú bơm, cơ cấu cổ đông đều có sự thay đổi lớn, với sự xuất hiện của những cái tên mới.
- Những cái tên mới đó là ai? - Khang hỏi.
- Đó là việc chúng ta phải làm trong những ngày tới. - Oanh đáp. - Truy từng cái tên, xem họ là ai, đại diện cho ai, và hiện tại họ còn nắm giữ cổ phần không.
Khang nhìn ra cửa sổ. Ngoài kia, thành phố đã lên đèn. Chỉ còn hơn ba tuần nữa là đến Đại hội cổ đông. Thời gian không còn nhiều. Nhưng họ đã đi đúng hướng.
Anh nghĩ về con đường mà họ đã đi qua: từ những dấu vết tiền mặt cụt ngủn, đến chữ "thu hồi" trong di chúc, đến cuốn nhật ký năm 1995, đến ba thời kỳ thất thoát. Và bây giờ là khối vốn năm nghìn tỷ hiện hữu hợp pháp trên sổ sách.
Mỗi bước đi đều được xây dựng trên chứng cứ. Không có bước nào là suy đoán suông. Đó là cách duy nhất để chiến thắng trong cuộc chơi này: đi chậm, đi chắc, và không bao giờ đoán mò.
- Ngày mai, chúng ta bắt đầu với báo cáo thường niên. - Khang nói. - Tôi có linh cảm rằng trong những cuốn báo cáo đó, có điều mà chúng ta đã bỏ qua.
Oanh gật đầu. Cô thu dọn tài liệu, nhưng trong đầu cô, một câu hỏi cứ lặp đi lặp lại: ai là người đang nắm giữ năm nghìn tỷ? Và tại sao người đó lại im lặng suốt ba mươi năm?
Ngoài kia, đêm đã xuống. Nhưng trong phòng họp nhỏ ở tầng hai mươi tám, hai con người vẫn đang miệt mài với những con số, như hai thợ mỏ đang đào sâu vào lòng đất, biết rằng ở đâu đó phía trước, có một mỏ vàng đang chờ đợi.
Khang là người cuối cùng rời văn phòng đêm đó. Trước khi tắt đèn, anh nhìn lại tấm bảng trắng một lần nữa. Ba sơ đồ, ba dấu tích xanh, và một dòng chữ mới mà Oanh vừa viết: "Câu hỏi còn lại: AI đang sở hữu khối vốn 5.000 tỷ?"
Anh lấy điện thoại ra, đặt lịch hẹn với phòng lưu trữ cho sáng mai. Ba mươi năm cơ cấu cổ đông đang chờ anh. Và ở đâu đó trong đống giấy tờ đó, có tên của người đang nắm giữ năm nghìn tỷ.
Khang tắt đèn, bước ra hành lang. Ngoài kia, thành phố đã chìm vào giấc ngủ. Nhưng trong đầu anh, những cái tên, những con số, những đợt phát hành vẫn đang nhảy múa không ngừng.
Ngày mai, cuộc truy tìm sẽ bước sang một giai đoạn mới: tìm người, không còn tìm tiền nữa.