Di Chúc Thế Tử – Quyển 4: Kiểm Toán Máu - Chương 9: Tiền Chưa Từng Rời Đi
Sáng mười lăm tháng mười hai, phòng họp nhỏ của Ban Kiểm soát ở tầng hai mươi tám được biến thành một phòng tác chiến. Trần Vĩnh Khang đứng trước tấm…
Nội dung chương
Sáng mười lăm tháng mười hai, phòng họp nhỏ của Ban Kiểm soát ở tầng hai mươi tám được biến thành một phòng tác chiến. Trần Vĩnh Khang đứng trước tấm bảng trắng lớn, tay cầm bút dạ đen. Nguyễn Hoàng Oanh ngồi ở bàn, trước mặt là chồng tài liệu về dự án đầm lầy năm 1995 và báo cáo tài chính của Vạn An qua các năm.
- Hôm nay chúng ta sẽ trả lời một câu hỏi duy nhất. - Khang nói, viết lên bảng một dòng chữ lớn: "1.500 TỶ ĐI ĐÂU?"
Oanh ngẩng lên.
- Chúng ta đã biết nó không bị mang ra nước ngoài. Không có tài khoản ngầm nào. Không có két sắt nào. Vậy nó đi đâu?
- Nó không đi đâu cả. - Khang đáp. - Nó chưa từng rời đi. Hôm nay tôi sẽ chứng minh điều đó bằng chính sổ sách của công ty.
Anh vẽ lên bảng một sơ đồ với ba ô vuông nối nhau bằng những mũi tên.
Ô thứ nhất, anh viết: "Chi bồi thường khống". Ô thứ hai: "Vốn hóa vào giá vốn dự án". Ô thứ ba: "Tăng giá trị tài sản Vạn An".
- Đây là toàn bộ câu chuyện của thời kỳ một, gói gọn trong ba bước. - Khang nói. - Bây giờ chúng ta đi từng bước một.
Anh chỉ vào ô thứ nhất.
- Bước một: ban quản lý dự án lập khống chi phí bồi thường. Họ bịa ra năm mươi lăm hộ ma, thổi phồng số tiền chi cho các hộ thật theo một tỷ lệ cố định. Tổng cộng, họ tạo ra một nghìn năm trăm tỷ chi phí trên giấy, trong khi thực tế chỉ chi vài trăm tỷ. Phần chênh lệch, tức gần như toàn bộ một nghìn năm trăm tỷ, chưa bao giờ đến tay người dân dưới dạng tiền mặt bồi thường. Vì dân không nhận được. Người nhận không tồn tại.
Oanh gật đầu, ghi chép nhanh.
- Tiền chi bồi thường khống được rút khỏi tài khoản công ty bằng các lệnh chi giả, rồi chảy ngầm vào các công ty vỏ bọc do cùng một nhóm kiểm soát, sau đó quay vòng trở lại dưới dạng vốn góp. Nhưng trên sổ sách, khoản chi này vẫn được ghi nhận là đã chi. Tiền đi đâu trên sổ sách?
- Đó là bước hai. - Khang chỉ vào ô thứ hai. - Trong kế toán, chi phí giải tỏa mặt bằng được vốn hóa vào giá trị dự án. Nghĩa là thay vì tính vào chi phí trong kỳ, nó được cộng vào giá trị của khu đất, trở thành một phần của tài sản. Một nghìn năm trăm tỷ chi phí khống, sau khi được vốn hóa, đã biến thành một nghìn năm trăm tỷ giá trị tài sản trên bảng cân đối kế toán.
Oanh chau mày.
- Khoan đã. Vốn hóa chi phí khống là hành vi gian lận kế toán. Kiểm toán độc lập hàng năm không phát hiện ra sao?
- Đây chính là điểm tinh vi nhất. - Khang nói. - Năm 1995, Vạn An còn là công ty nhỏ, kiểm toán nội bộ lỏng lẻo. Khu đầm lầy sau giải tỏa được xây dựng thành đại bản doanh của tập đoàn. Giá trị của nó trên sổ sách bao gồm cả tiền đất thật và tiền chi phí khống. Khi kiểm toán viên đến, họ chỉ thấy một con số tổng: giá trị dự án. Họ không thể tách ra được bao nhiêu trong đó là thật, bao nhiêu là giả, vì chứng từ gốc đã được làm giả hoàn hảo.
Anh lật báo cáo tài chính năm 1996, chỉ vào một dòng.
- Nhìn này. Năm 1996, tổng tài sản của Vạn An tăng đột biến. Phần tăng thêm chủ yếu đến từ dự án đại bản doanh mới hoàn thành. Không ai nghi ngờ, vì ai cũng nghĩ đất đai lên giá, xây dựng tốn kém. Nhưng thực tế, trong con số tăng thêm đó, có một nghìn năm trăm tỷ là tiền vẽ trên giấy.
Để minh họa, Khang lấy một ví dụ cụ thể. Anh chỉ vào bản đồ quy hoạch khu đầm lầy cũ.
- Giả sử một lô đất một nghìn mét vuông, giá đền bù thực tế là năm tỷ. Nhưng sổ sách ghi chi phí giải tỏa lô đất này là mười hai phẩy năm tỷ. Bảy phẩy năm tỷ chênh lệch được vốn hóa vào giá trị lô đất. Ba mươi năm sau, lô đất này nằm dưới chân tòa nhà chúng ta đang ngồi. Trên sổ sách, nó trị giá mười hai phẩy năm tỷ cộng với giá trị xây dựng. Không ai có thể tách ra được bao nhiêu trong đó là tiền thật, bao nhiêu là tiền vẽ.
- Và đất thì không khấu hao. - Oanh tiếp lời, mắt sáng lên. - Nhà cửa thì hao mòn theo thời gian, nhưng quyền sử dụng đất thì giữ nguyên giá trị trên sổ sách. Một nghìn năm trăm tỷ nằm trong đất sẽ còn nguyên đó sau ba mươi năm, không mất đi một đồng nào.
- Chính xác. Đó là lý do kẻ chủ mưu chọn cách này. Tiền mặt có thể bị tiêu xài, bị mất giá. Nhưng tiền nằm trong đất thì còn mãi, và còn sinh lời khi đất lên giá.
Oanh im lặng một lúc lâu, rồi cô đứng dậy, bước đến bên bảng.
- Để em tóm tắt lại xem có đúng không. Tiền chi bồi thường khống không hề rời khỏi công ty, vì nó chưa bao giờ được chi thật. Nó chỉ tồn tại trên giấy, rồi được hạch toán thành giá trị tài sản. Kết quả là Vạn An sở hữu một khối tài sản phình to, trong đó có một nghìn năm trăm tỷ là giá trị ảo được tạo ra từ gian lận.
- Chính xác. - Khang gật đầu. - Và đây là bước ba, cũng là bước quan trọng nhất.
Anh chỉ vào ô thứ ba trên bảng.
- Một nghìn năm trăm tỷ không bị đánh cắp ra ngoài. Nó biến thành giá trị tài sản nằm trong chính Vạn An. Nó nằm trong từng mét vuông đất của đại bản doanh này, trong từng viên gạch của tòa nhà chúng ta đang ngồi. Tiền chưa từng rời đi. Nó chỉ đổi hình dạng, từ tiền mặt thành tài sản.
Oanh ngồi xuống, thở ra một hơi dài. Cô là kiểm toán viên chuyên nghiệp, đã từng thấy nhiều vụ gian lận, nhưng vụ này khiến cô phải nể phục sự tinh vi của kẻ chủ mưu.
- Vậy là di chúc nói đúng. - Cô nói chậm rãi. - Tiền chưa bao giờ mất. Chỉ là không ai nhìn ra nó đang ở đâu. Ba anh chị anh truy tìm tiền mặt suốt chín tháng, trong khi tiền đang nằm ngay dưới chân họ, trong chính tòa nhà này.
Nhưng Oanh vẫn chưa hoàn toàn bị thuyết phục. Cô đặt ra một câu hỏi khó.
- Có một lỗ hổng trong logic này. Nếu một nghìn năm trăm tỷ đã biến thành tài sản của Vạn An, thì nó thuộc về tất cả cổ đông, theo tỷ lệ sở hữu. Vậy thì "thu hồi" nó có nghĩa là gì? Anh không thể lấy một nghìn năm trăm tỷ ra khỏi tài sản công ty mà không làm sập cả tập đoàn.
Khang gật đầu. Đây là câu hỏi mà anh đã tự hỏi mình suốt đêm qua.
- Cô nói đúng một nửa. Chúng ta không cần lấy nó ra. Chúng ta chỉ cần chứng minh nó tồn tại và nó chính là số tiền trong di chúc. Di chúc không yêu cầu chúng ta rút một nghìn năm trăm tỷ tiền mặt ra khỏi công ty. Di chúc yêu cầu chúng ta "thu hồi" nó, tức là đưa nó trở lại quyền kiểm soát hợp pháp. Nếu chúng ta chứng minh được khối tài sản này chính là tiền thất thoát, và chúng ta nắm quyền kiểm soát nó, thì điều kiện được thỏa mãn.
- Nắm quyền kiểm soát bằng cách nào?
- Đó là câu hỏi của những chương tiếp theo. - Khang mỉm cười. - Hôm nay, chúng ta chỉ cần trả lời: tiền ở đâu. Câu trả lời là: nó ở đây, trong chính công ty này.
Khang đặt bút xuống, nhìn vào sơ đồ trên bảng. Ba ô vuông, ba mũi tên, một câu chuyện ba mươi năm. Đơn giản đến mức khó tin, nhưng lại là sự thật được chứng minh bằng từng con số.
- Còn một điểm nữa cần làm rõ. - Oanh nói. - Về mặt pháp lý, khối tài sản này hiện tại là hợp pháp hay bất hợp pháp? Vì nếu nó đã được hợp thức hóa qua ba mươi năm, việc "thu hồi" nó sẽ phức tạp hơn nhiều so với việc tìm một túi tiền bị giấu.
Khang suy nghĩ một lúc.
- Về mặt sổ sách, nó là hợp pháp. Ba mươi năm qua, không một cuộc kiểm toán nào phát hiện ra, không một cơ quan nào chất vấn. Về mặt bản chất, nó là kết quả của gian lận. Nhưng chúng ta không cần phải chứng minh nó bất hợp pháp. Chúng ta chỉ cần chứng minh nó tồn tại, và nó chính là một nghìn năm trăm tỷ mà di chúc nhắc đến.
- Nghĩa là điều kiện "thu hồi" trong di chúc có thể được thỏa mãn bằng cách chỉ ra khối tài sản này?
- Đúng. Nếu chúng ta chứng minh được một nghìn năm trăm tỷ đang nằm trong tài sản của Vạn An dưới dạng giá trị đã được vốn hóa, thì về mặt logic, số tiền đó chưa bao giờ mất đi. Nó chỉ đang chờ được nhận diện.
Oanh gật đầu, rồi chỉ tay lên bảng.
- Nhưng đây mới chỉ là thời kỳ một. Còn một nghìn bảy trăm tỷ của năm 2005 và một nghìn tám trăm tỷ của năm 2015. Chúng ta không thể áp đặt mô hình này cho hai thời kỳ còn lại khi chưa có chứng cứ.
- Tôi biết. - Khang nói. - Mỗi thời kỳ phải có một bộ chứng cứ độc lập. Không suy diễn, không áp đặt. Đó là nguyên tắc.
Anh xóa bảng, viết lên một dòng chữ mới: "KIỂM CHỨNG THỜI KỲ 2: KCN BÌNH DƯƠNG".
- Mục tiêu tiếp theo: hồ sơ KCN Vạn An Bình Dương. Vĩnh Đại đã lập khống hồ sơ bàn giao, thanh toán cho nhà thầu ma tổng cộng khoảng một nghìn bảy trăm tỷ. Tôi muốn biết số tiền đó đã đi đâu. Nó có quay vòng nội bộ như thời kỳ một không? Nó có biến thành tài sản của Vạn An không?
- Em sẽ chuẩn bị giấy phép trích lục hồ sơ KCN. - Oanh nói. - Nhưng anh phải biết, hồ sơ KCN đã bị lục tung một lần ở quý một, khi chúng ta hạ Vĩnh Đại. Những gì dễ thấy thì đã thấy hết. Phần còn lại sẽ khó hơn nhiều.
- Khó thì mới đáng làm. - Khang đáp. - Thời kỳ một chúng ta mất hai tuần. Thời kỳ hai và ba, chúng ta còn một tháng. Vừa đủ, nếu không mắc sai lầm nào.
Hai người thu dọn tài liệu. Trước khi rời phòng họp, Khang nhìn lại tấm bảng trắng một lần nữa. Dòng chữ "1.500 TỶ ĐI ĐÂU?" vẫn còn đó, nhưng bên dưới, anh đã viết thêm câu trả lời bằng bút đỏ: "KHÔNG ĐI ĐÂU CẢ. NÓ Ở ĐÂY."
Oanh nhìn câu trả lời, mỉm cười.
- Anh biết không, em bắt đầu tin rằng cha anh là một thiên tài. Ông ta nhìn thấy điều này từ ba mươi năm trước, và ông ta viết nó vào di chúc bằng đúng hai chữ "thu hồi".
- Thiên tài hay tội đồ, chúng ta sẽ biết sau. - Khang nói. - Bây giờ, việc của chúng ta là tìm ra một nghìn bảy trăm tỷ tiếp theo.
Anh xóa bảng, tắt đèn phòng họp. Ngoài hành lang, nhân viên đã bắt đầu giờ làm việc buổi chiều. Không ai biết rằng trong căn phòng nhỏ vừa tắt đèn, một bí mật ba mươi năm vừa được giải mã một phần ba.
Khang bước về phòng làm việc, mở tủ hồ sơ, lôi ra những thùng tài liệu về KCN Bình Dương đã được niêm phong từ quý một. Bụi bặm phủ trên nắp thùng. Anh phủi sạch, mở ra. Mùi giấy cũ lại xộc lên, quen thuộc như mùi của sự thật đang chờ được đánh thức.
Anh mở thùng đầu tiên. Bên trong là những tập hồ sơ bàn giao KCN mà Vĩnh Đại đã lập khống trong hai năm 2010 và 2011. Khang đã từng đọc qua những hồ sơ này ở quý một, khi anh hạ bệ người anh cả. Nhưng lúc đó, anh đọc chúng với con mắt của người tìm bằng chứng tội phạm. Bây giờ, anh đọc chúng với con mắt của người tìm tiền.
Và ngay từ trang đầu tiên, anh đã thấy một điều mà trước đây anh bỏ qua. Trên mỗi biên bản nghiệm thu, bên cạnh chữ ký của nhà thầu, đều có một con dấu của một công ty mà anh chưa từng thấy tên trong danh sách đối tác chính thức của Vạn An.
Khang ghi lại tên công ty đó vào sổ tay, khoanh tròn hai lần. Cuộc truy tìm thời kỳ hai, có lẽ, sẽ bắt đầu từ chính con dấu này.