HỒ TINH DƯỚI ĐÁY HỒ TÂY - Chương 2: Cái gò không có trong bản đồ
Ngày 03 tháng 11, Nguyễn Thu Hà đến tàu trước khi sương tan. Cô thích làm việc vào lúc mặt hồ còn yên và khoang điều khiển chưa có ai nói chuyện. Dữ liệu…
Nội dung chương
Ngày 03 tháng 11, Nguyễn Thu Hà đến tàu trước khi sương tan.
Cô thích làm việc vào lúc mặt hồ còn yên và khoang điều khiển chưa có ai nói chuyện. Dữ liệu nghe rõ hơn khi người ta chưa vội. Trên bàn là hai file quét của ngày hôm qua, một bản đồ đáy cũ in mờ, và cuốn sổ tay mà cô chỉ ghi những điều chưa dám đưa vào log chính thức. Trang đầu tiên của cuốn sổ, cô viết bằng bút đen: K9, vùng không phản hồi, hai lần quét trùng nhau.
Hà mở lại tín hiệu thô.
Sonar không nhìn thấy đáy hồ như mắt người nhìn một bức ảnh. Nó gửi âm xuống nước, chờ âm dội lại, rồi dựng thành hình từ thời gian và cường độ của tiếng dội. Chỗ nào cứng, tiếng dội mạnh. Chỗ nào bùn lỏng, tiếng dội yếu và tản. Chỗ nào không có gì dội lại, máy buộc phải để trống. Việc của Hà là phân biệt khoảng trống nào là lỗi, khoảng trống nào là thật.
Cô chạy lại đường quét thứ nhất, rồi đường quét thứ hai, rồi đường quét chéo làm vào cuối chiều qua mà Nghĩa chưa kịp xem kỹ. Ba đường cắt qua K9 ở ba góc khác nhau. Vùng tối vẫn ở đó, nhưng khi chồng cả ba lên nhau, một điều mới hiện ra: khoảng trống không phải là toàn bộ câu chuyện. Ở rìa vùng tối, tín hiệu dội lại mạnh hơn bình thường, tạo thành một vành mờ bao quanh. Như thể ở giữa có một khoảng rỗng nuốt âm, còn xung quanh là một khối nhô lên khỏi mặt bùn.
- Hà, có gì mới không?
Nghĩa bước vào khoang, áo khoác còn hơi sương.
- Có. Và em nghĩ anh nên ngồi xuống xem.
Cô xoay màn hình về phía anh. Lớp dữ liệu đầu tiên là cao độ đáy sau khi đã lọc nhiễu. Mặt bùn của K9 vốn được bản đồ cũ ghi là phẳng, chỉ sâu dần đều ra giữa hồ. Dữ liệu mới thì khác. Ngay tại vùng quanh khoảng trống, đáy hồ đội lên thành một gò rõ rệt, cao khoảng sáu mét so với nền bùn xung quanh, chân gò rộng, đỉnh hơi lệch về phía đông.
Nghĩa im lặng một lúc lâu.
- Sáu mét?
- Sáu mét, nếu tính từ nền bùn gần nhất. Em đã đo bằng hai cách. Sai số không làm nó biến mất được. Gò này có hình khá đối xứng. Sườn phía bắc dốc hơn sườn phía nam. Trầm tích tự nhiên ít khi đối xứng kiểu này, nhất là ở một vùng bùn lắng như Hồ Tây.
- Có trong bản đồ nào không?
- Em đối chiếu ba bộ. Bản đồ dự án, bản đồ quản lý hồ và bản đồ cũ hơn dùng cho đợt nạo vét trước. Không bộ nào có cái gò này. Chỗ này trong mọi bản đồ đều là mặt bùn phẳng.
Bảo thò đầu vào, nghe được câu cuối.
- Hay người ta vẽ thiếu?
Hà lắc đầu.
- Vẽ thiếu một vật cản nhỏ thì có thể. Vẽ thiếu một cái gò cao sáu mét ở đúng vùng sâu nhất của đợt khảo sát thì khó. Trừ khi từ trước tới giờ chưa ai quét kỹ chỗ này, hoặc lớp bùn mới bồi lên trong thời gian ngắn. Nhưng bồi tự nhiên không tạo hình như vậy.
Thắng mang vào một bình trà nóng, đặt xuống góc bàn, tránh xa bàn phím như thói quen của người đã từng làm đổ nước lên thiết bị.
- Gò đất dưới nước thì cũng thường thôi. Ngoài sông tôi gặp nhiều.
- Ngoài sông có dòng chảy tạo gò cát. Ở đây là hồ, và gò này nằm ở vùng nước sâu lặng.
Hà nói, rồi mở sang cửa sổ tín hiệu thô. Đây là phần cô muốn cho Nghĩa xem nhất, cũng là phần khiến cô thức gần như trắng đêm.
Khi tàu quét qua sườn gò, tín hiệu vẫn trở về bình thường. Nhưng đúng lúc chùm quét lướt qua đỉnh gò, giữa những tiếng dội quen thuộc xuất hiện một chuỗi nhiễu rất đều. Không mạnh. Không dài. Nó lặp lại theo một nhịp đều, cách nhau những khoảng gần như bằng nhau, như tiếng gõ rất xa vọng qua nước, hoặc như một vật gì đó phản xạ tín hiệu theo nhịp riêng của nó.
- Nhịp này chỉ có ở đỉnh gò?
Nghĩa hỏi.
- Chỉ ở đó. Quét qua K8 không có. Quét lại K9 lần hai vẫn có, cùng một vị trí. Em đã thử lọc bằng ba bộ lọc khác nhau. Lọc mạnh thì nó mờ đi nhưng không mất hẳn. Lọc nhẹ thì nó rõ lên.
- Có thể là nhiễu máy không?
- Nếu là nhiễu máy, nó phải xuất hiện ở mọi đường quét, không chọn đúng một tọa độ. Em kiểm tra cả log điện áp và vòng quay đầu phát. Không có gì trùng với nhịp này.
Khoang điều khiển yên lặng. Ngoài cửa sổ, mặt hồ bắt đầu sáng, sương rút dần về phía bờ xa. Một chiếc thuyền đánh cá nhỏ đi qua, để lại vệt sóng làm tàu khẽ chao. Màn hình cũng chao theo một nhịp rất nhẹ, nhưng dữ liệu đã lưu thì không chao.
Nghĩa lấy bản đồ giấy, đặt cạnh màn hình.
- Khoanh đỉnh gò lại.
Hà dùng chuột khoanh một vòng đỏ quanh đỉnh. Tọa độ hiện ở góc màn hình. Cô đọc chậm rãi để Nghĩa ghi vào sổ, rồi tự mình ghi lại lần thứ hai vào log chính thức. Trong nghề này, một tọa độ được khóa vào hồ sơ sẽ kéo theo nhiều thứ: kế hoạch lặn, phạm vi an toàn, trách nhiệm của người ký duyệt. Một khi đã lặn xuống kiểm chứng, không ai còn nói đó chỉ là một vệt mờ trên màn hình nữa.
- Em đề xuất lặn kiểm chứng.
Cô nói thẳng.
- Không phải lặn vào giữa vùng tối. Chỉ xuống đỉnh và sườn gò, ban ngày, tầm nhìn cho phép tới đâu làm tới đó. Lấy mẫu bề mặt, chụp hình nếu được, kiểm tra xem gò là đá, là bùn nén, hay là thứ gì khác. Nếu không xuống, chúng ta sẽ chỉ đoán mãi quanh một cái hình.
Nghĩa không trả lời ngay. Anh nhìn vòng đỏ trên màn hình, rồi nhìn ra mặt nước. Từ trên tàu, mặt hồ ở K9 không khác gì mặt hồ ở bất cứ chỗ nào khác. Nước hơi sẫm vì sâu, có vài gợn sóng nhỏ. Không ai đi ngang qua đây mà nghĩ dưới chân mình sáu mét bùn đội lên thành một cấu trúc không có trong bản đồ.
- Thắng, xuống chỗ như vậy có rủi ro gì chưa thấy trước không?
Thắng suy nghĩ.
- Rủi ro thường là bùn lún, vật sắc, dây vướng. Nếu chỉ ở sườn gò, giữ dây căng, có người trực liên lạc, xuống ban ngày thì làm được. Nhưng phải chia hai ca ngắn, không tham.
- Bảo theo ca đầu với anh được không?
- Được. Nó nhanh, mắt tốt. Nhưng phải nghe lệnh rút ngay khi tôi nói rút.
Bảo gật đầu hơi nhanh.
- Em nghe rõ.
Hà in tờ đề xuất lặn kiểm chứng, chỉ một trang, ghi rõ mục đích, tọa độ đỉnh gò, giới hạn độ sâu tiếp cận và điều kiện dừng. Cô không ghi chữ nào về nhịp nhiễu lạ vào tờ đề xuất. Không phải vì cô muốn giấu. Vì nhịp đó chưa đủ thành một kết luận, và cô không muốn một hiện tượng chưa rõ làm cả tờ giấy mất sức nặng kỹ thuật. Cô chỉ ghi: cần xác minh bản chất cấu trúc tại đỉnh gò K9.
Nghĩa đọc kỹ tờ giấy hai lần. Ở dòng cuối, anh ký.
- Duyệt. Lặn kiểm chứng đợt đầu, ngày 06 tháng 11, ban ngày. Trước đó kiểm tra lại toàn bộ thiết bị liên lạc dưới nước và hydrophone dự phòng.
Hà cất tờ giấy vào bìa hồ sơ, cảm thấy một sự nhẹ nhõm kỳ lạ, xen lẫn bất an. Cô là người tin vào số liệu. Số liệu nói ở đó có một cái gò. Số liệu cũng nói ở đỉnh gò có một nhịp lạ chỉ xuất hiện đúng một chỗ. Hai điều đó đặt cạnh nhau làm cô không thể coi K9 là một lỗi máy nữa.
Buổi chiều, khi đội làm xong các đường quét bổ sung ở những ô lân cận, Hà ở lại khoang một mình để sao lưu dữ liệu. Cô tạo một thư mục riêng cho K9, đặt tên theo ngày, rồi sao chép cả dữ liệu thô lẫn dữ liệu đã xử lý. Thói quen sao lưu hai nơi là do một lần mất file ở dự án sông trước dạy cho cô. Dữ liệu là thứ duy nhất không thể lặn xuống lấy lại.
Chiều đó Hà còn làm một việc nữa mà cô không báo cáo miệng với ai. Cô lấy bản đồ cũ nhất mà phòng dữ liệu gửi kèm, bản in đã ngả vàng ở mép, đặt chồng lên bản đồ số để so từng đường bờ và từng mốc sâu. Đường bờ thay đổi ít. Các mốc sâu ở K1 đến K8 lệch nhau không đáng kể, đúng như sai số của những lần đo cách nhau nhiều năm. Chỉ riêng vùng K9 là trống. Trong bản đồ cũ, người vẽ thậm chí còn để lại một khoảng giấy trắng rộng hơn bình thường, không ghi chú, không ký hiệu, như thể người đó đã định ghi gì rồi lại thôi. Hà chụp lại khoảng trắng ấy bằng điện thoại, rồi tự cười mình vì đang suy diễn từ một tờ giấy cũ. Cô là kỹ thuật viên dữ liệu. Giấy trắng chỉ là giấy trắng, cho đến khi có một phép đo khác nói nó không phải.
Cô ghi thêm vào sổ tay một dòng ngắn: đối chiếu kho dữ liệu cũ về khu vực Quảng An khi có thời gian. Dòng chữ nằm dưới dòng về nhịp nhiễu, hai việc chưa rõ đặt cạnh nhau, chưa việc nào đủ lớn để gọi là phát hiện, nhưng cũng chưa việc nào chịu biến mất khi cô kiểm tra lại.
Trước khi tắt màn hình, cô mở lại hình cắt lớp của cái gò lần cuối. Đường cong của nó hiện lên lặng lẽ, đội khỏi mặt bùn như lưng của một sinh vật đã nằm ở đó rất lâu và chỉ vừa mới bị nhận ra.
Cô tắt máy. Ngoài khoang, trời đã lạnh hơn. Quyết định đã ký. Ba ngày nữa, sẽ có người thật xuống chạm vào cái gò không có trong bất kỳ bản đồ nào.
---