HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 17: Cuộn Phim Cũ Trong Kho Tư Liệu

Mười một giờ ngày tám tháng bảy, kho tư liệu của bảo tàng chìm trong mùi giấy cũ và hơi ẩm nhẹ của mùa mưa. Phan Diệu Linh và Chu Ngọc Trâm bắt đầu buổi…

Nội dung chương

Mười một giờ ngày tám tháng bảy, kho tư liệu của bảo tàng chìm trong mùi giấy cũ và hơi ẩm nhẹ của mùa mưa. Phan Diệu Linh và Chu Ngọc Trâm bắt đầu buổi rà soát thứ hai theo lịch đã ký trong biên bản cuộc họp hôm sáu tháng bảy. Trên bàn dài giữa kho là danh mục các hộp hồ sơ hành chính cũ cần mở, sắp theo năm, với từng ô trống chờ ghi kết quả của từng buổi.

Buổi rà soát đầu tiên hôm trước chỉ cho kết quả ở mức hành chính. Hai người đã mở bốn hộp hồ sơ của các năm gần đây, ghi lại đầy đủ từng hộp đã mở và từng loại giấy tờ đã thấy. Không có ghi chép nào về âm thanh lạ trong tòa nhà. Không có quyết định niêm phong cũ. Linh ghi kết quả ấy vào phiếu rà soát bằng đúng một câu ngắn, không thêm lời bình. Một buổi không tìm thấy gì cũng là một kết quả, miễn là hồ sơ cho thấy rõ đã tìm ở đâu.

Sáng nay, Lý Hồng Sơn ghé vào kho tư liệu để tìm lại một hộp tư liệu ảnh cũ phục vụ công việc chụp tư liệu của anh. Sơn bốn mươi tuổi, là nhiếp ảnh tư liệu của bảo tàng, người quen thuộc với từng dãy kệ ảnh trong kho này hơn bất kỳ ai. Anh chào hai người, hỏi qua về tiến độ rà soát, rồi đi thẳng tới dãy kệ tư liệu ảnh ở cuối kho, nơi để những hộp phim và ảnh cũ chưa được số hóa.

Linh và Trâm tiếp tục công việc của mình ở dãy hộp hành chính. Tới hộp thứ ba của buổi sáng, Trâm bỗng dừng tay khi đọc nhãn của một hộp tư liệu ảnh bị đặt lẫn sang dãy kệ bên cạnh.

- Chị Linh, hộp này không thuộc danh mục hành chính. - Trâm nói. - Nhãn ghi là tư liệu ảnh, mà lại nằm ở dãy này. Có khi ai đó đặt nhầm từ lâu rồi.

Sơn nghe thấy, đi lại gần và nhìn nhãn hộp. Anh nhận ra ngay kiểu hộp đựng phim cũ của phòng ảnh từ nhiều năm trước. Anh đề nghị mở hộp tại chỗ, có mặt cả ba người, và lập biên bản hiện trạng cho bất kỳ vật gì bên trong, vì hộp đã nằm ngoài vị trí danh mục của nó không biết bao lâu.

Bên trong hộp là nhiều túi giấy nhỏ đựng phim và ảnh rời, phần lớn đã ghi nhãn rõ ràng theo từng đợt chụp tư liệu của bảo tàng. Sơn đeo găng tay, nhấc từng túi lên đọc nhãn cho Trâm ghi. Tới túi giấy thứ bảy, anh dừng lại lâu hơn hẳn. Túi này nhẹ, bên trong chỉ có một cuộn phim đã tráng, cuộn tròn trong một ống nhựa nhỏ đã ngả màu.

Trên mặt túi giấy có một dòng chữ viết tay bằng bút chì, nét chữ đã mờ. Sơn nghiêng túi về phía ánh đèn và đọc chậm rãi từng chữ. Dòng chữ ghi hai nội dung ngắn. Nội dung thứ nhất là cửa sổ vòm. Nội dung thứ hai là rèm tím. Phía dưới dòng chữ là một khoảng trống, nơi lẽ ra phải ghi năm chụp, nhưng không có con số nào được ghi vào đó.

- Cuộn phim này không có năm chụp. - Sơn nói. - Nhãn chỉ ghi đối tượng chụp là cửa sổ vòm và rèm tím. Không ghi người chụp. Không ghi dịp chụp. Trong danh mục ảnh của phòng tôi, tôi chưa từng thấy mục nào khớp với nhãn này.

Linh nhìn cuộn phim trong ống nhựa trên tay Sơn. Một cuộn phim cũ, chụp một cửa sổ vòm và một tấm rèm tím, trong một tòa nhà có đúng một hành lang tầng cao với cửa kính vòm và rèm nhung tím. Cô giữ suy nghĩ ấy ở đúng mức của nó. Đây là một vật tư liệu có nhãn lạ, nằm sai vị trí danh mục, chưa rõ năm chụp và chưa rõ nội dung bên trong. Ngoài những điều ấy ra, chưa có gì khác được phép kết luận.

- Quy trình xử lý thế nào cho đúng, anh Sơn? - Linh hỏi.

- Lập biên bản hiện trạng ngay tại đây, có ba chữ ký. - Sơn đáp. - Ghi rõ vị trí tìm thấy, tình trạng ống phim, nguyên văn dòng nhãn viết tay và việc thiếu năm chụp. Sau đó cuộn phim được niêm phong trong túi tư liệu mới, ghi mã tạm, chờ lên lịch rửa tại phòng ảnh. Tuyệt đối không mở ống phim ra xem bằng mắt thường ở đây. Phim cũ gặp sáng mạnh và hơi tay là hỏng thêm.

Trâm lấy mẫu biên bản hiện trạng trong cặp hồ sơ, điền từng mục theo lời đọc của Sơn và Linh. Vị trí tìm thấy là hộp tư liệu ảnh đặt lẫn ở dãy kệ hành chính, buổi rà soát ngày tám tháng bảy. Người tìm thấy đầu tiên là Lý Hồng Sơn, với sự chứng kiến của Chu Ngọc Trâm và Phan Diệu Linh. Tình trạng vật là một cuộn phim đã tráng trong ống nhựa ngả màu, nhãn tay ghi cửa sổ vòm và rèm tím, không ghi năm chụp và không ghi người chụp.

Sơn đặt cuộn phim vào túi tư liệu mới, dán nhãn mã tạm và ghi giờ niêm phong. Anh hẹn sẽ kiểm tra lịch phòng ảnh và báo lại ngày rửa cụ thể cho nhóm dự án bằng văn bản. Anh nói thêm rằng phim cũ có thể đã hỏng một phần hoặc toàn phần, và cả nhóm cần chuẩn bị tinh thần rằng buổi rửa phim có thể chỉ cho ra những tấm ảnh mờ, hoặc không cho ra tấm nào xem được.

- Tôi làm ảnh tư liệu mười mấy năm, gặp nhiều cuộn phim cũ như thế này rồi. - Sơn nói. - Có cuộn rửa ra rõ như mới. Có cuộn chỉ còn là những vệt sáng loang. Trước ngày rửa, không ai trong chúng ta được phép nói cuộn phim này chứa gì. Nhãn ghi đối tượng chụp, chứ không ghi kết quả chụp.

- Em ghi nguyên câu ấy vào biên bản ở mục lưu ý nhé. - Linh nói với Trâm. - Để sau này ai đọc hồ sơ cũng nhớ cuộn phim mới ở mức nhãn ghi, chưa ở mức nội dung.

Trâm ghi xong, ba người cùng ký vào biên bản hiện trạng. Linh giữ một bản sao cho hồ sơ dự án. Sơn giữ bản chính cùng cuộn phim đã niêm phong để chuyển về phòng ảnh theo quy trình tư liệu. Trâm ghi thêm một dòng vào phiếu rà soát của buổi sáng, tách riêng khỏi kết quả rà soát hồ sơ hành chính. Dòng ấy ghi rõ buổi rà soát hôm nay có một phát hiện ngoài danh mục, đã lập biên bản riêng.

Trước khi khép buổi, Sơn kiểm tra thêm toàn bộ các túi giấy còn lại trong chiếc hộp đặt nhầm, để biên bản ghi rõ cuộn phim là vật duy nhất trong hộp chưa có danh mục tương ứng. Các túi còn lại đều có nhãn đầy đủ và đều khớp với danh mục ảnh của phòng tư liệu qua các năm. Anh ghi kết quả kiểm tra ấy vào cuối biên bản, để sau này không ai phải mở lại chiếc hộp chỉ để trả lời câu hỏi liệu còn vật nào khác bị sót danh mục hay không.

- Chiếc hộp này đặt nhầm dãy kệ, nhưng giấy tờ bên trong lại ngăn nắp hơn nhiều hộp đặt đúng chỗ. - Sơn nói khi xếp lại các túi giấy. - Người giữ kho đời trước có thói quen ghi nhãn rất kỹ. Chỉ riêng cuộn phim này là thiếu năm chụp. Thiếu đúng một mục, mà lại là mục quan trọng nhất để xác định thời kỳ.

- Có khi nào năm chụp được ghi ở mặt sau của túi mà mực đã bay hết không? - Trâm hỏi.

- Tôi đã xem cả hai mặt dưới đèn rồi. - Sơn đáp. - Mặt sau trống hoàn toàn, không có vết mực mờ nào. Người ghi nhãn đã để trống mục năm ngay từ đầu, hoặc định ghi sau rồi quên. Mình chỉ ghi đúng hiện trạng ấy. Tuyệt đối không đoán thêm.

Linh ghi câu trả lời ấy vào sổ tay của mình. Cô để ý cách Sơn nói về cuộn phim giống hệt cách Bảo nói về bức chân dung trong ngày đầu tiên của dự án. Chỉ ghi điều mắt thấy. Không ghi điều mình đoán. Trong tòa nhà này, từ phòng phục chế tới phòng ảnh, những người làm nghề lâu năm đều giữ chung một kỷ luật ấy, như thể chính tòa nhà đã dạy họ phải cẩn thận với mọi kết luận.

Sơn cũng dặn thêm về buổi rửa phim sắp tới. Phim sẽ được rửa thử một đoạn ngắn trước để kiểm tra tình trạng lớp nhũ tương, rồi mới quyết định rửa toàn bộ cuộn. Nếu lớp nhũ tương đã hỏng nặng, phòng ảnh sẽ dừng lại và lập biên bản tình trạng, thay vì cố rửa để rồi phá hỏng nốt phần phim còn lại. Mọi bước đều có biên bản riêng, và nhóm dự án sẽ được mời chứng kiến buổi rửa khi lịch phòng ảnh được chốt.

Buổi rà soát kết thúc lúc gần trưa. Hai dãy công việc của dự án vẫn chưa cho kết quả chính. Quyết định niêm phong cũ chưa tìm thấy. Ghi chép cũ về tiếng đàn chưa tìm thấy. Nhưng trên bàn của phòng ảnh từ hôm nay sẽ có thêm một cuộn phim cũ đang chờ ngày rửa, với dòng nhãn viết tay chỉ vỏn vẹn vài chữ về một cửa sổ vòm và một tấm rèm tím.

Linh bước ra khỏi kho tư liệu, đứng lại ở hành lang và nhìn lên phía tầng cao của tòa nhà. Buổi trưa vắng khách, ánh sáng yếu ớt lọt qua những ô cửa sổ cao. Cô nghĩ về cuộn phim nhỏ bé vừa đổi chỗ từ một chiếc hộp đặt nhầm sang túi niêm phong có mã tạm. Nó đã nằm im trong kho không biết bao nhiêu năm, không ai hỏi tới, không ai ghi vào danh mục. Giờ đây nó có một biên bản, ba chữ ký và một lời hẹn rửa phim. Cô tự hỏi, khi những tấm ảnh từ cuộn phim ấy cuối cùng hiện ra trong khay thuốc rửa, chúng sẽ cho cả nhóm thấy điều gì ở khung cửa sổ vòm quen thuộc ấy?

Chương khác

Xem thêm