Lên Hương - Chương 169: Nắp hòm đầu tiên
Tối mùng 1, khi cả xóm Chợ Quán đã lên đèn, Diệp An thắp sáng ngọn đèn bàn trong gian vẽ. Đêm nay là một đêm đặc biệt: anh sẽ vẽ nắp hòm đầu tiên với tư…
Nội dung chương
Tối mùng 1, khi cả xóm Chợ Quán đã lên đèn, Diệp An thắp sáng ngọn đèn bàn trong gian vẽ. Đêm nay là một đêm đặc biệt: anh sẽ vẽ nắp hòm đầu tiên với tư cách người kế nghiệp chính thức của tiệm Vạn Niên Cư, cho mẹ của anh Hai, bà cụ mất chiều hôm 30 Tết. Ca gấp, phải vẽ xong ngay trong đêm để kịp lễ an táng sáng mùng 2.
Chú Bảy đã chuẩn bị sẵn mọi thứ từ chiều: tấm nắp hòm bằng gỗ sao đen đã được bào nhẵn, mực pha đúng tỷ lệ 7:3, bút lông sói mới, và di ảnh của bà cụ đặt trang trọng trên bàn.
Anh Hai ngồi chờ ở gian trước, mắt hoe đỏ mà không chịu về, bảo phải chờ lấy hòm cho mẹ ngay trong đêm.
Diệp An đứng trước tấm nắp hòm, nén một hơi thở dài. Anh nhìn di ảnh của bà cụ: một bà lão với khuôn mặt hiền hậu, đôi mắt ấm áp, khóe miệng hằn nếp nhăn hướng lên, chứng tỏ bà là người hay cười. Tóc bà bạc trắng, búi gọn sau đầu. Anh nhớ lời anh Hai kể hồi chiều: bà thích hoa cúc vàng, hay mặc áo bà ba màu nâu, cả đời tần tảo nuôi năm đứa con khôn lớn.
- Cháu vẽ gì? - Chú Bảy hỏi, đứng ở góc phòng quan sát.
- Dạ, cháu sẽ vẽ một vườn cúc vàng, - Diệp An nói, giọng chắc chắn. - Bà cụ thích hoa cúc vàng. Cháu sẽ vẽ bà ngồi giữa vườn cúc, mặc áo bà ba nâu, cười hiền hậu, xung quanh là năm đứa con đang quây quần. Để bà ra đi mà vẫn thấy mình được yêu thương, được sum họp.
Chú Bảy gật đầu, không nói gì thêm, chỉ đứng nhìn.
Diệp An cầm bút lên, chấm mực, và bắt đầu vẽ. Nét bút đầu tiên chạm vào gỗ, anh cảm thấy một luồng hơi ấm chạy dọc cánh tay, như có ai đó đang nắm tay anh mà dẫn đi, như tổ nghề đang phù hộ. Anh vẽ chậm rãi, từng nét một, tâm tĩnh như mặt hồ không gợn sóng, hơi thở đều đặn. Mực pha hồi chiều mịn như nhung, nét nào ra nét đó.
Anh vẽ vườn cúc vàng rực rỡ, từng cánh hoa mềm mại như thật, từng chiếc lá xanh mướt như vừa được sương sớm tưới. Anh vẽ bà cụ ngồi trên chiếc ghế tre cũ kỹ mà thân thương, mặc áo bà ba nâu đã sờn vai, tóc bạc búi gọn sau đầu bằng chiếc kẹp đơn sơ, nụ cười hiền hậu với những nếp nhăn hằn sâu nơi khóe mắt, khóe miệng. Anh vẽ năm đứa con quây quần xung quanh: đứa lớn bưng chén trà nóng, đứa thứ hai quạt mát bằng chiếc quạt nan, đứa thứ ba đấm lưng, đứa thứ tư kể chuyện cười khiến cả nhà cười vang, đứa út ôm vai mẹ, đầu tựa vào vai bà. Khung cảnh ấm áp như một bức tranh gia đình ngày Tết, như những ngày tháng mà bà cụ đã sống và sẽ mãi nhớ.
Khi vẽ đến đôi mắt của bà cụ, Diệp An chợt thấy gáy mình mát lạnh. Anh ngẩng lên, và thấy bà cụ đang đứng bên cạnh, mỉm cười nhìn anh vẽ. Bà không nói gì, chỉ đứng nhìn, ánh mắt đầy biết ơn.
- Bà ơi, - Diệp An thì thầm trong lòng. - Bà thấy có đẹp không? Bà có thích không?
Bà cụ gật đầu, nụ cười càng rạng rỡ. Rồi bà đưa tay lên, như muốn chạm vào bức vẽ, nhưng tay bà xuyên qua tấm gỗ. Bà không buồn, chỉ mỉm cười, rồi chắp tay vái Diệp An một vái thật sâu, như một lời cảm ơn.
Diệp An cảm thấy sống mũi cay cay, nhưng tay vẫn vững, nét vẽ vẫn đều. Anh tiếp tục vẽ, vẽ đến khi hoàn thành những nét cuối cùng: những cánh bướm vàng bay lượn quanh vườn cúc, những đám mây trắng bồng bềnh trên bầu trời.
Khi nét bút cuối cùng hoàn thành, Diệp An đặt bút xuống, thở phào, tay hơi run vì mỏi nhưng lòng thì nhẹ nhõm lạ thường. Anh lùi lại một bước, nhìn tác phẩm của mình dưới ánh đèn bàn vàng ấm, lòng dấy lên một niềm tự hào khó tả. Đây là nắp hòm đẹp nhất mà anh từng vẽ, không phải vì kỹ thuật điêu luyện hơn, mà vì tâm ý anh đã đặt vào từng nét vẽ, vì tình thương anh đã dành cho một bà cụ mà anh chưa từng gặp mặt khi còn sống.
Bà cụ đứng bên cạnh, mắt hoe đỏ, vái Diệp An thêm một vái nữa, rồi mờ dần, tan biến trong ánh đèn, nhẹ như khói nhang. Diệp An biết, bà đã yên lòng, đã sẵn sàng ra đi.
Chú Bảy bước đến, xem kỹ nắp hòm từ đầu đến cuối, từng nét vẽ, từng chi tiết. Ông im lặng một lúc lâu, rồi ngẩng lên nhìn Diệp An, mắt hoe đỏ, giọng nghẹn ngào:
- Thằng cháu tao... cuối cùng cũng biết thế nào là 'Lên Hương' rồi.
Diệp An sững người. Anh hiểu ý của chú Bảy. Lên Hương không chỉ là dâng hương, không chỉ là một nghi lễ, mà là cả một tấm lòng: vẽ bằng tâm, tiễn đưa bằng tình thương, để người khuất ra đi thanh thản, để người sống được an lòng. Đêm nay, anh đã làm được điều đó. Anh đã thực sự lên hương.
- Dạ, con hiểu rồi, chú, - Diệp An nói, giọng nghẹn ngào. - Con cảm ơn chú đã dạy con. Chú biết không, hồi mới vào tiệm, con từng mơ có ngày bỏ tiệm đi vẽ tranh tường kiếm sống, vẽ những bức tường lớn cho người ta ngắm. Con tưởng đó mới là nghệ thuật. Nhưng giờ con hiểu rồi, "lên hương" không phải là vẽ cho người sống ngắm, mà là giữ cho người khuất một chỗ ấm để nằm xuống. Vẽ cho người chết bằng cả trái tim, đó mới là nghệ thuật cao quý nhất.
Chú Bảy gật đầu, mắt hoe đỏ:
- Mày nói đúng. Và mày đã chọn ở lại, ở lại với nghề, với tiệm, với xóm Chợ Quán này. Chú mừng cho mày.
- Dạ, con chọn ở lại, - Diệp An nói chắc nịch. - Con sẽ không đi đâu hết.
Chú Bảy ôm chầm lấy anh, vỗ lưng:
- Tốt lắm. Chú tự hào về mày. Từ nay, mày đã là một người thợ Họa Hồn Bút thực thụ.
Bé Ba từ đâu bay đến, nhìn nắp hòm, reo lên:
- Anh Hai vẽ đẹp quá! Đẹp nhất từ trước tới nay! Bà cụ chắc thích lắm!
Cô bé bay vòng vòng quanh nắp hòm, xuýt xoa không ngớt. Diệp An cười, xoa đầu cô bé:
- Cảm ơn em. Em là lễ tân trưởng, em khen là anh vui rồi.
Gần nửa đêm, anh Hai vào nhận hòm. Khi nhìn thấy nắp hòm với bức vẽ vườn cúc vàng, ông sững người, rồi òa khóc:
- Mẹ ơi... Đẹp quá... Mẹ thích hoa cúc vàng nhất... Cảm ơn cậu, cảm ơn tiệm...
Ông nắm chặt tay Diệp An, không nói nên lời. Diệp An đỡ ông ngồi xuống, rót trà, an ủi:
- Anh Hai đừng buồn nhiều. Bà cụ ra đi thanh thản lắm, bà còn cười với em nữa. Bà dặn em nói với anh: các con phải sống tốt, đừng khóc nhiều.
Anh Hai gật đầu, lau nước mắt:
- Tôi biết. Mẹ tôi cả đời chỉ lo cho con cái. Giờ bà đi rồi, tôi sẽ sống tốt để bà yên lòng.
Nghe tin ca gấp đã xong, A Lực cùng mấy anh em đạo tỳ ở gần kéo đến tiệm, mang theo một vò rượu đế gừng gió. A Lực rót đầy các chén, nâng lên:
- Nào, chúc mừng cậu Hai An! Ca đầu tiên đã xong đẹp! Từ nay tiệm mình có người kế nghiệp chính thức rồi! Uống!
Cả đội nâng chén, uống cạn một chén rồi về ngay, để gia đình anh Hai còn lo việc an táng sáng mùng 2. Tư Hủ Tiếu vỗ vai Diệp An trước khi về:
- Cậu giỏi lắm! Chú Tư nể cậu rồi đó!
Khi anh Hai đưa hòm về, cả tiệm đứng nhìn theo. Chú Bảy khẽ nói với Diệp An:
- Mày thấy không? Đó là ý nghĩa của nghề mình. Không phải là bán hòm, mà là bán sự an lòng.
Diệp An gật đầu, lòng ấm áp. Anh biết, mình đã tìm được ý nghĩa thật sự của cuộc đời mình.
Khuya hôm đó, Diệp An ra gian thờ khấn giữ mạch như mọi đêm. Khi khấn xong, anh đứng lặng, nhìn lên bàn thờ tổ nghề với những bài vị đã ngả màu thời gian. Anh nhìn di ảnh của những người thợ Họa Hồn Bút đi trước, thầm hứa với tổ tiên. Tối nay mình đã vẽ nắp hòm đầu tiên với tư cách người kế nghiệp, đã hiểu thế nào là Lên Hương. Mình hứa sẽ giữ nghề này, giữ tiệm này đến hết đời, để không một linh hồn nào phải ra đi trong oan khuất.
Ngọn nến cháy sáng rực, như đáp lại lời hứa của anh. Ngoài sân, hàng đèn lồng sen trắng chao nghiêng trong gió đêm mùng 1, quầng sáng trắng ấm áp phủ lên tiệm Vạn Niên Cư, lên người kế nghiệp trẻ tuổi đang đứng thẳng lưng trước bàn thờ tổ nghề, như một lời chúc phúc, như một sự công nhận.
Diệp An đã thực sự trưởng thành. Và tiệm Vạn Niên Cư, với người kế nghiệp mới đầy nhiệt huyết, sẽ còn tiếp tục câu chuyện của mình, còn tiếp tục "lên hương" cho bao nhiêu linh hồn nữa, còn tiếp tục là mái nhà ấm áp cho cả người sống và người khuất.