Linh Quang Giám Bảo - Quyển 1: Nhặt Rác Tìm Châu - Chương 7: Ba Vòng Khảo Thí
Tòa nhà của Trung tâm Giám định Cổ vật Sài Gòn nằm nép mình trên một con đường rợp bóng cây cổ thụ ở khu vực quận 3 Tách biệt hoàn toàn khỏi sự ồn ào bụi…
Nội dung chương
Tòa nhà của Trung tâm Giám định Cổ vật Sài Gòn nằm nép mình trên một con đường rợp bóng cây cổ thụ ở khu vực quận 3 Tách biệt hoàn toàn khỏi sự ồn ào bụi bặm của phố xá trung tâm. nơi đây không có bảng hiệu sơn son thiếp vàng hay tủ kính phô trương như các tiệm buôn trên phố lê công kiều. đổi lại, cánh cổng sắt nặng nề luôn khép hờ, bên trong là hệ thống camera an ninh quan sát từng góc chết và hai nhân viên bảo vệ đeo máy bộ đàm túc trực suốt hai mươi bốn giờ.
Lâm Tuấn đeo chiếc balo vải sờn sau lưng, hai tay ôm chặt chiếc hộp gỗ bọc da phía trước ngực. Anh bước qua cổng kiểm soát kim loại Làm thủ tục gửi giấy tờ tùy thân tại bàn lễ tân rồi đi thẳng vào sảnh đợi tầng hai.
Hôm nay là ngày làm việc định kỳ của Hội đồng Khoa học thuộc trung tâm. Muốn một món cổ vật được công nhận về mặt pháp lý Có thể đường hoàng bước lên sàn đấu giá công khai mà không bị cơ quan quản lý tịch thu hay người mua nghi ngờ, hiện vật bắt buộc phải vượt qua ba vòng kiểm tra nghiêm ngặt: nhãn quan hình thái học, soi kính hiển vi quang học, và phân tích thành phần vật liệu bằng máy móc hiện đại.
Bầu không khí trong phòng giám định số một lạnh ngắt bởi điều hòa trung tâm phả gió liên tục ở mức hai mươi độ C. Mặt sàn trải thảm cao su chống tĩnh điện màu xám Các dãy bàn làm việc phủ lớp vải nỉ xanh thẫm chuyên dụng dành cho đồ gốm sứ.
Ngồi phía sau chiếc bàn dài là ba vị giám định viên. Người ngồi chính giữa là ông Đỗ Cảnh Nam Chuyên gia đầu ngành về gốm cổ phong kiến đại việt, mái tóc đã bạc quá nửa, đôi mắt ẩn sau cặp kính lão gọng đồi mồi sắc lạnh như dao cạo. bên trái ông là trần huy, một kỹ thuật viên trẻ phụ trách mảng phân tích vật lý và đo lường hạt nhân. phía bên phải là một đại diện phụ trách pháp lý của nhà đấu giá nam việt, người sẽ quyết định có nhận ký gửi hiện vật vào phiên đấu giá lớn tuần tới hay không.
"Cậu Lâm Tuấn đúng không?" Ông Nam ngước mắt nhìn hồ sơ đăng ký trên bàn, giọng trầm và khô khốc. "Trong đơn đăng ký Cậu ghi hiện vật là: bát men ngọc thời lý, thế kỷ mười một. cậu có chắc chắn với thông tin này không? cổ vật thời lý lưu lạc trong dân gian hiện nay đếm trên đầu ngón tay. đa phần các món đồ mang danh thời lý mà người ta mang đến đây thẩm định đều là đồ phục dựng thời sau, hoặc đồ lò gốm dân gian thế kỷ mười bốn thời trần."
"Tôi hiểu độ hiếm của hiện vật, thưa Giáo sư." Tuấn bước tới mép bàn, đặt chiếc hộp gỗ xuống lớp nỉ mềm. Giọng anh trầm tĩnh Từng cử chỉ đều chậm rãi và dứt khoát. "chính vì nắm rõ giá trị của nó, tôi mới tìm đến hội đồng để xin chứng thư giám định độc lập."
Ông Nam gật đầu, đưa tay làm dấu: "Mở hộp ra đi. Quy tắc ở đây cậu biết rồi đấy Cậu tự tay đặt hiện vật lên bàn nỉ, chúng tôi sẽ không chạm tay vào chừng nào món đồ chưa nằm ổn định trên mặt phẳng an toàn."
Tuấn nhẹ nhàng mở chốt đồng của chiếc hộp gỗ. Anh lật từng lớp vải nỉ chống sốc, cẩn thận luồn hai bàn tay đã đeo găng tay cotton trắng tinh vào đáy bát, nhấc món đồ ra ngoài.
Chiếc bát men ngọc màu xanh lục nhạt hạ xuống mặt bàn nỉ.
Ngay khi ánh đèn halogen chuyên dụng từ trần nhà chiếu thẳng xuống, lớp men ngọc trong veo như làn nước mùa thu bỗng phát ra một luồng sáng dịu mắt. Từng đường cánh sen chạm nổi uốn lượn mềm mại quanh thân bát hiện lên sống động Thanh thoát tới mức khiến cả căn phòng đang yên tĩnh bỗng chìm vào một khoảng lặng sững sờ.
Ông Nam lập tức thẳng lưng. Bàn tay đang cầm bút của ông khựng lại giữa không trung. Ánh mắt vị chuyên gia lão luyện nheo lại, tia nhìn sắc bén thường ngày bỗng dâng lên một sự kinh ngạc khó giấu.
"Mời thầy kiểm tra vòng thứ nhất: Nhãn quan và hình thái học." Kỹ thuật viên Huy khẽ nhắc, nhưng bản thân anh ta cũng đang dán chặt mắt vào sắc xanh ngọc bích của chiếc bát.
Ông Nam không vội đeo kính lúp. Ông chậm rãi đeo đôi găng tay cao su y tế tiệt trùng, đứng dậy khỏi ghế rồi cúi rạp người xuống sát mặt bàn.
"Ống cốt đất rất mịn... Men tro phủ đều, độ co rút men ở miệng bát cực kỳ tự nhiên." Ông Nam lẩm bẩm Ngón tay trỏ nhẹ nhàng rà dọc theo gờ miệng bát, cảm nhận từng milimet đường cong. "sắc men này... không có sắc ánh kim công nghiệp của men nung lò điện. nó là màu xanh ngọc của tro gỗ tự nhiên kết hợp với oxit sắt vi lượng nung trong môi trường khử của lò cóc cổ."
Ông cẩn thận nâng chiếc bát lên, lật ngửa phần trôn bát dưới ánh đèn phóng đại.
Một chữ "Phụng" khắc chìm bằng nét bút thảo phóng khoáng hiện rõ trên nền đất nung màu gan gà.
Bàn tay ông Nam khẽ run lên. Ông vội vàng cầm chiếc kính lúp phóng đại hai mươi lần áp sát vào mắt, soi từng rãnh dao khắc chữ.
"Chữ Phụng..." Giọng ông Nam lạc đi đôi chút. "Đao pháp khắc chữ dứt khoát từ trái qua phải Đáy rãnh chữ còn đọng lớp men mỏng chảy tràn tự nhiên, không hề có vết cạo gọt hay khoét lại sau khi nung. cậu lâm, cậu biết chữ này đại diện cho điều gì chứ?"
"Thưa Giáo sư, đây là ấn ký của lò ngự diêu Thăng Long." Tuấn đáp, ánh mắt nhìn thẳng vào người đối diện không chút né tránh. "Theo các hố khai quật tại di tích Hoàng thành Thăng Long giai đoạn 2002-2004 Những mảnh gốm men ngọc có khắc chữ phụng hoặc chữ quan dưới đáy đều chỉ xuất hiện tại tầng văn hóa thời lý sớm, chuyên dùng phục vụ sinh hoạt nội cung hoặc tế lễ của triều đình. tỷ lệ đất sét trắng pha bột thạch anh ở phần chân đế này hoàn toàn khớp với tầng trầm tích đất sét tả ngạn sông hồng vùng thăng long cổ."
Ông Nam thở dài một hơi thật sâu, ngẩng đầu nhìn Tuấn với ánh mắt đã bớt đi vẻ lạnh nhạt ban đầu "Kiến thức của cậu rất vững. Vòng một về hình thái, tạo dáng cánh sen và cốt men, tôi tạm đánh giá sơ bộ là đạt chuẩn gốm ngự dụng thời Lý. Nhưng gốm cổ không thể chỉ nhìn bằng mắt thường."
Ông quay sang kỹ thuật viên trẻ: "Huy, đưa lên bàn soi hiển vi quang học."
Vòng khảo thí thứ hai bắt đầu.
Chiếc bát được chuyển cẩn thận sang bàn làm việc của Huy, nơi có chiếc kính hiển vi kỹ thuật số độ phân giải cao kết nối trực tiếp với màn hình máy tính ba mươi hai inch.
Huy di chuyển đầu dò quang học quanh từng góc của hiện vật. Trên màn hình lớn, bề mặt men ngọc phóng đại lên hàng trăm lần hiện ra như một dải thiên hà thu nhỏ. Những bọt khí li ti hình thành từ quá trình nung củi ngàn năm trước phân bố không đều Hạt to hạt nhỏ đan xen tự nhiên, nhiều bọt khí đã bị vỡ tạo thành các vết lõm vi mô có mép mòn nhẵn do ma sát thời gian - đặc điểm không một lò làm giả hiện đại nào có thể sao chép được.
Tuy nhiên, khi đầu dò di chuyển đến đoạn giao giữa thân bát và chân đế, Huy bỗng khựng lại. Anh ta phóng to hình ảnh lên mức năm trăm lần.
Trên màn hình xuất hiện một đường rãnh đen mảnh như sợi tóc chạy dài khoảng ba centimet. Xung quanh rãnh nứt này Màu sắc của lớp men có sự biến đổi sắc thái nhẹ từ xanh lục nhạt sang màu vàng nâu lờ đờ.
"Chờ một chút!" Huy chỉ ngón tay vào màn hình, giọng điệu trở nên căng thẳng. "Thầy Nam Nhìn vào đây xem. cấu trúc bọt khí ở khu vực này bị gián đoạn đột ngột. màu sắc men xung quanh đường rãnh có dấu hiệu biến tính. đây rất có thể là một vết nứt gãy lớn đã được xử lý chắp vá bằng kỹ thuật phục chế hiện đại. người ta có thể dùng một mảnh vỡ thời lý thật để ghép nối với một phần thân gốm đời sau, rồi dùng keo epoxy chuyên dụng phủ men lạnh lên trên nhằm đánh lừa thị giác."
Người đại diện của nhà đấu giá Nam Việt ngồi bên cạnh lập tức nhíu mày, sắc mặt biến đổi "Đồ chắp vá? Nếu là đồ ghép mảnh dù chỉ hai mươi phần trăm, nhà đấu giá chúng tôi tuyệt đối không thể đưa vào danh mục đấu giá hạng nhất. Đó là vi phạm nghiêm ngặt quy chế sàn."
Căn phòng rơi vào trạng thái căng thẳng tột độ.
Ánh mắt nghi hoặc của mọi người đồng loạt dồn về phía Tuấn. Đồ cổ chắp vá tinh vi là một trong những cái bẫy nguy hiểm nhất trên thị trường hiện nay. Những tay thợ phục chế tay nghề cao có thể dùng bột đá cổ trộn keo hóa học trám vào chỗ vỡ Sau đó dùng kỹ thuật vẽ men lạnh nung nhiệt độ thấp để che mắt các chuyên gia nhìn bằng mắt thường.
Nếu bị kết luận là đồ chắp vá ghép mảnh, giá trị của chiếc bát ngọc này sẽ rơi thẳng từ hàng tỷ đồng xuống chỉ còn vài triệu bạc tiền xác đồ vỡ. Thậm chí danh tiếng của Tuấn cũng sẽ bị hủy hoại Mang tiếng là kẻ đem rác thải phục chế đi lừa gạt hội đồng khoa học.
Tuấn vẫn đứng bất động, vẻ mặt không hề nao núng.
Anh nhớ lại cảm giác khi đầu ngón tay mình chạm vào xương gốm trong căn phòng trọ đêm qua. Khi bàn tay anh tiếp xúc với chiếc bát Luồng linh khí đất trời ngàn năm chảy vào kinh mạch ấm áp, thông suốt từ miệng bát xuống tận đáy, không hề có bất kỳ mùi khét lẹt hay cảm giác nhớp nháp âm hàn của keo dán công nghiệp. năng lực trực giác và tri thức khảo cổ của anh mách bảo: món đồ này nguyên vẹn.
"Thưa anh Huy, đó không phải là vết keo dán hay chắp ghép." Tuấn lên tiếng, thanh âm bình ổn nhưng đầy sức nặng.
Huy quay lại, vẻ mặt đầy tính công kích của một kỹ thuật viên tin vào máy móc: "Cậu căn cứ vào đâu mà khẳng định? Cấu trúc đứt gãy của lớp bọt khí rõ ràng như thế này trên kính hiển vi năm trăm lần. Men ở vị trí này ngả màu vàng nâu Rất giống hiện tượng biến màu của keo tổng hợp sau khi tiếp xúc với tia tử ngoại."
"Anh đã bỏ qua hiện tượng rạn hỏa biến trong lò nung củi thời cổ đại." Tuấn bước lên một bước Chỉ tay vào màn hình hiển thị. "chiếc bát này được tạo tác bằng phương pháp nung một lần ở nhiệt độ trên một nghìn hai trăm độ c trong lò cóc. độ dày của xương gốm ở phần đáy và thành bát không đồng đều. phần tiếp giáp chân đế dày hơn nên co rút nhiệt chậm hơn phần thân mỏng bên trên."
Tuấn nhìn thẳng vào mắt Giáo sư Nam: "Vết nứt mà anh Huy đang nhìn thấy thực chất là một vết nứt hỏa biến xảy ra ngay trong giai đoạn làm nguội của lò nung thời Lý. Khi lò hạ nhiệt đột ngột, áp lực co rút đã tạo ra một đường nứt chân chim cực nhỏ. Nhưng vì xảy ra ngay trong lò, lượng oxit sắt còn lại trong tro nung đã len lỏi vào vết rạn đó, tạo thành vệt màu rỉ sét tự nhiên mà dân gian hay gọi là chỉ vàng bọc ngọc. Nó nằm dưới lớp men gốc Không hề có bất kỳ dấu vết can thiệp của keo dán hay men lạnh thời hiện đại."
Huy cắn môi, vẫn lắc đầu: "Đó chỉ là suy đoán lý thuyết của cậu. Về mặt kỹ thuật Mắt thường hay kính quang học đều không thể phân biệt ranh giới giữa oxit sắt tự nhiên và oxit kim loại pha trong keo dán giả cổ nếu thợ phục chế đạt trình độ bậc thầy. chúng ta không thể cấp chứng thư dựa trên lập luận cảm tính."
"Được rồi." Ông Nam giơ tay ngắt lời hai người, ánh mắt nhìn Tuấn lóe lên một tia hứng thú sâu xa. "Tranh cãi bằng miệng vô ích. Trung tâm chúng ta đầu tư hàng tỷ đồng cho hệ thống máy móc không phải để ngồi đoán mò. Huy Khởi động máy quang phổ huỳnh quang tia x. chúng ta vào vòng ba."
Căn phòng bên cạnh là phòng phân tích hạt nhân, nơi đặt cỗ máy quang phổ huỳnh quang tia X, thường gọi tắt là máy XRF.
Đây là phương pháp kiểm tra đỉnh cao nhất trong giới giám định khảo cổ học hiện đại. Máy phát ra chùm tia X năng lượng cao bắn phá bề mặt hiện vật ở mức độ hạ nguyên tử mà không gây tổn hại hay phá hủy dù chỉ một hạt bụi của cổ vật. Khi các nguyên tử trong men và đất gốm bị kích thích Chúng sẽ phát ra các tia huỳnh quang thứ cấp đặc trưng. dựa vào biểu đồ bước sóng, máy tính sẽ phân tích chính xác tuyệt đối tỷ lệ phần trăm của từng nguyên tố hóa học: từ silic, nhôm, canxi, kali cho đến các kim loại nặng như chì, thủy ngân hay titan.
Chiếc bát men ngọc được đặt trang trọng vào buồng mẫu kín của máy XRF. Cửa chì nặng nề trượt lại, ngăn cách bức xạ với môi trường bên ngoài.
"Chuẩn bị quét bốn điểm." Huy ngồi trước bàn điều khiển, thao tác trên bàn phím. "Điểm một Vành miệng bát. điểm hai: thân bát khắc hoa sen. điểm ba: ngay chính giữa đường rãnh nghi vấn chắp vá. điểm bốn: phần trôn bát mang chữ phụng."
"Bắt đầu đi." Ông Nam đứng tựa vào lưng ghế của Huy, mắt không rời màn hình phân tích quang phổ. Tuấn và đại diện sàn đấu giá cũng đứng sát phía sau Không khí căng thẳng đến mức nghe rõ cả tiếng quạt tản nhiệt của máy tính rít lên từng hồi.
Tia X bắt đầu quét. Trên màn hình, các cột biểu đồ nguyên tố bắt đầu nhảy múa liên tục.
Thời gian quét mỗi điểm mất đúng ba phút. Mười hai phút trôi qua trong sự im lặng của bốn con người. Mồ hôi lấm tấm trên trán Huy dù nhiệt độ phòng rất lạnh. Anh ta chăm chú nhìn từng đường cong phổ kế đang dần định hình trên đồ thị toán học.
"Ting!"
Một tiếng chuông điện tử báo hiệu quá trình xử lý dữ liệu hoàn tất vang lên phá tan bầu không khí ngột ngạt.
Một bảng số liệu chi tiết cùng bốn biểu đồ phổ quang hiện ra đồng thời trên màn hình.
Huy trố mắt nhìn vào hàng số liệu, bàn tay đang cầm chuột bỗng khựng lại.
"Kết quả thế nào?" Ông Nam sốt ruột hỏi.
Huy nuốt nước bọt một cái thật khan, giọng anh ta không còn giữ được vẻ tự tin lúc trước mà pha lẫn sự bàng hoàng: "Thành phần hóa học... đồng nhất một trăm phần trăm."
"Cậu nói rõ từng chỉ số xem!" Đại diện nhà đấu giá thúc giục.
Huy run run trỏ chuột vào từng biểu đồ: "Hàm lượng Silic dioxit đạt sáu mươi tư phẩy hai phần trăm. Nhôm oxit mười chín phẩy tám phần trăm. Tỷ lệ Canxi oxit và Kali oxit trong men dao động ở mức tám phẩy năm phần trăm - đây là công thức chuẩn mực của men tro củi nung nhiệt độ cao vùng đồng bằng Bắc Bộ thời kỳ đầu thế kỷ mười một."
Huy phóng to biểu đồ tại điểm số ba - nơi có vết nứt nghi vấn: "Tại điểm nghi ngờ chắp vá Không hề phát hiện bất kỳ dấu vết nào của các hợp chất hữu cơ polymer, không có lưu huỳnh, không có chì, không có các gốc hóa chất của keo dán công nghiệp hiện đại. tỷ lệ sắt oxit tại rãnh nứt cao hơn các vùng khác không phẩy ba phần trăm, phù hợp với hiện tượng oxy hóa tự nhiên của bùn khoáng và tro lò cổ ngấm vào vết rạn xương gốm qua hàng thế kỷ."
Huy quay ghế lại, nhìn Tuấn với ánh mắt khuất phục: "Cậu nói đúng. Chiếc bát này... là một khối nguyên bản duy nhất từ khi ra lò. Vết nứt đó là rạn hỏa biến tự nhiên ngàn năm trước, không có bất kỳ sự can thiệp nhân tạo nào của hậu thế."
Một tiếng thở phào nhẹ nhõm vang lên từ người đại diện sàn đấu giá Nam Việt. Ông ta nở nụ cười rạng rỡ, nhìn chiếc bát qua ô kính buồng máy như nhìn thấy một kho báu khổng lồ.
"Tuyệt hảo! Thật sự là một kiệt tác hiếm có!" Vị đại diện tấm tắc khen ngợi, thái độ quay ngoắt một trăm tám mươi độ so với lúc nãy.
Giáo sư Đỗ Cảnh Nam tháo kính lão, bước tới trước mặt Lâm Tuấn. Đôi mắt già nua của vị giáo sư ánh lên sự xúc động chân thành. Ông vỗ mạnh vào vai Tuấn hai cái thật nặng:
"Chàng trai trẻ, cậu rất giỏi. Không chỉ vì cậu sở hữu một món bảo vật quốc gia lưu lạc Mà vì nhãn lực và kiến thức khảo cổ học của cậu vô cùng sâu sắc. rất nhiều kẻ chơi đồ cổ ngoài kia chỉ biết dùng tiền đè người, nhưng cậu hiểu được từng hơi thở, từng vết rạn hỏa biến của đất và lửa thời lý."
Ông Nam quay trở lại bàn làm việc, cầm lấy cây bút mực đen và tờ biên bản giám định in sẵn logo dập nổi của Trung tâm Giám định Cổ vật Sài Gòn.
Ngòi bút lướt nhanh trên mặt giấy trắng:
*Hiện vật: Bát men ngọc chạm nổi cánh sen khắc chữ 'Phụng'.* *Niên đại xác định: Thế kỷ XI - XII, thời Lý sớm.* *Xuất xứ: Đồ ngự dụng lò hoàng cung Thăng Long.* *Tình trạng bảo tồn: Hoàn hảo nguyên bản, có vết rạn hỏa biến tự nhiên thời điểm chế tác, không can thiệp phục chế.*
Ông Nam ký tên thật nắn nót, rồi mở hộp mực đỏ, ấn mạnh con dấu mộc tròn của Hội đồng Giám định Quốc gia xuống góc dưới biên bản.
Màu mực đỏ tươi in hằn lên trang giấy, tựa như một lệnh bài thông hành bằng vàng mở toang cánh cửa bước vào thế giới sưu tầm đỉnh cao.
"Biên bản và chứng thư kiểm định của cậu đây." Ông Nam hai tay trao tờ giấy còn thơm mùi mực cho Tuấn. "Với tấm giấy này Chiếc bát của cậu có đủ tư cách pháp lý cao nhất để xuất hiện ở bất kỳ phiên đấu giá thượng lưu nào trên toàn lãnh thổ việt nam hoặc quốc tế."
Người đại diện sàn đấu giá Nam Việt rút từ trong cặp da ra một bản hợp đồng ủy thác đấu giá đã chuẩn bị sẵn, tươi cười bước tới chìa tay về phía Tuấn:
"Cậu Tuấn, tôi xin đại diện Công ty Đấu giá Nam Việt trân trọng mời cậu đưa kiệt tác này tham gia phiên đấu giá mùa thu diễn ra vào tối thứ bảy tuần tới tại khách sạn Caravelle. Chúng tôi cam kết sẽ xếp hiện vật của cậu vào vị trí Lô số 88 - vị trí hiện vật tâm điểm của toàn bộ phiên đấu giá. Về mức giá khởi điểm và tỷ lệ hoa hồng bảo hiểm, chúng tôi sẵn sàng dành cho cậu mức ưu đãi cao nhất."
Tuấn nhìn tờ chứng thư kiểm định mang con dấu đỏ chót trên tay, rồi nhìn sang bản hợp đồng ủy thác của sàn đấu giá.
Những ngón tay anh siết chặt mép giấy.
Mười năm nếm mật nằm gai, mười năm mang trên lưng món nợ oan nghiệt và danh tiếng bị chà đạp của cha mình Cuối cùng anh cũng đã cầm được trên tay vũ khí đầu tiên để phản công. chiếc bát ngự dụng thời lý này đã chính thức vượt qua ba vòng khảo thí gắt gao nhất của giới khoa học, không một kẻ nào còn có thể dùng lời lẽ gian manh để bôi nhọ hay dìm giá nó được nữa.
Món nợ một tỷ hai của bọn giang hồ đang đè nặng lên mái đầu bạc của mẹ anh, cùng mối thù của Linh Bảo Đường năm xưa, tất cả sẽ được định đoạt tại phiên đấu giá sắp tới.
"Tôi đồng ý ủy thác." Tuấn cầm lấy cây bút, ký tên mình lên bản hợp đồng đấu giá.
Ánh mắt anh nhìn qua khung cửa kính của tòa nhà giám định, hướng thẳng về phía trung tâm thành phố - nơi những bóng đen quyền lực của giới buôn đồ cổ đang chuẩn bị tụ họp cho một đêm tranh đoạt nghẹt thở.