MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 2: Tiếng Phần Phật Trên Mái Nứa
Chập tối 13/12/2026, Thẳm xách đèn sang nhà Khăm theo lời hẹn từ sáng qua. Ông đi chậm qua dãy nhà cuối bản, tới trước nhà sàn cũ của Lò Thị Sên thì dừng…
Nội dung chương
Chập tối 13/12/2026, Thẳm xách đèn sang nhà Khăm theo lời hẹn từ sáng qua. Ông đi chậm qua dãy nhà cuối bản, tới trước nhà sàn cũ của Lò Thị Sên thì dừng chân. Cửa nhà cô đã cài then, khe cửa hắt ra một vệt đèn dầu vàng yếu. Ông gọi khẽ hai tiếng. Sên ra mở hé cửa, tóc còn ướt sau khi gội, mặt hốc hác vì thiếu ngủ. Cô nói cô vừa ăn xong bát cơm nguội, mệt rã người từ lúc gùi củi về, định ngủ sớm một đêm cho lại sức. Cổ cô sáng nay lại đau rát, cô đã giã lá đắp quanh cổ, mùi lá thuốc hăng hắc còn phảng phất ở cửa.
- Bác Thẳm đi đâu tối thế này. Bản có chuyện gì nữa à bác.
- Bác sang nhà Khăm ngủ lại một đêm, canh cái chuồng trống của nó. Cháu cứ nghỉ sớm đi, nhớ cài then kỹ, đêm nghe gì lạ cũng đừng mở cửa ra xem một mình.
Sên gật đầu, khép cửa lại, tiếng then gỗ cài nghe khô khốc trong sương. Thẳm đứng thêm một lát, nhìn vệt đèn trong nhà cô tắt dần, rồi mới đi tiếp. Ông không nói với ai rằng ông đã cố ý đi đường vòng qua nhà cô tối nay, chỉ để biết chắc một điều nhỏ: giờ này, cô gái cuối bản đang ở trong nhà mình, chuẩn bị ngủ như mọi người dân bản khác.
Nhà Khăm còn sáng đèn. Khăm đón ông ở chân cầu thang, tay cầm sẵn bó đuốc dự phòng và con dao phát. Chuồng dưới gầm sàn đã lót rơm mới, ô chuồng trống nơi con trâu chết được quét sạch, nhưng Khăm vẫn tránh bước qua đúng chỗ ấy, cứ đi vòng qua máng cỏ. Anh nói từ tối qua tới giờ, cứ nhìn xuống ô chuồng trống là anh lại thấy hụt trong ngực, như nhà vừa mất một người thân chứ không phải mất một con vật. Vợ con anh đã vào buồng trong ngủ sớm, cửa buồng khép kín, đêm nay anh quyết thức trọn đêm cùng thầy cúng ở gian ngoài.
Hai người bố trí chỗ canh rất tỉ mỉ. Thẳm ngồi ở gian ngoài, lưng tựa cột nhà, mặt hướng ra ô cửa sổ sàn nhìn xuống chuồng và khoảng sân sau. Khăm ngồi thấp hơn một bậc, gần cầu thang, dao phát để ngang đùi. Đèn dầu được vặn nhỏ, bấc cháy bằng hạt đậu, đủ sáng để thấy mặt nhau mà không lóa ra ngoài. Thẳm dặn trước: dù nghe thấy gì cũng không ai được la lên, không ai được chạy xuống chuồng ngay. Việc đêm nay là nhìn và nhớ. Nhìn cho rõ nó tới bằng đường nào, nhớ cho kỹ giờ nào, rồi mới tính chuyện đối phó vào ban ngày, khi đầu óc người ta còn tỉnh táo.
- Thầy nghĩ đêm nay nó có quay lại không. Chuồng nhà cháu có còn gì cho nó nữa đâu, trâu chết chôn rồi, ô bên chỉ còn con nghé non.
- Nghé non máu ít, chưa chắc nó màng. Nhưng đường đi của một vật quen mùi thì hay lặp lại. Ta canh không phải chỉ canh chuồng này, ta canh cái đường nó đã đi qua một lần.
Giờ đầu của đêm trôi qua trong những tiếng động quen thuộc. Trâu nghé ở ô bên gõ móng xuống nền đất vài lần rồi nằm xuống nhai lại. Gió bấc lùa qua hàng tre sau nhà, lá tre cọ vào nhau rào rào từng đợt. Xa hơn, tiếng suối chảy qua ghềnh đá nghe đều đều như người thở. Khăm pha ấm nước chè đặc, rót cho thầy một bát, hai người uống từng ngụm nhỏ cho tỉnh ngủ. Anh kể chuyện vụ ngô vừa rồi, chuyện món nợ mua trâu còn treo trên đầu, nói được vài câu lại liếc xuống ô chuồng tối om dưới sàn. Thẳm nghe hết, thỉnh thoảng gật đầu, nhưng tai ông vẫn để ở phía mái nhà, nơi lớp nứa cũ kêu lách tách mỗi khi gió đổi chiều.
Giữa giờ đầu, một phen cả hai cùng giật mình. Trên mái phía gian bếp có tiếng loạt soạt chạy nhanh, rồi một bóng đen nhỏ phóng vọt qua đầu hồi xuống cây ổi sau nhà. Khăm bật dậy, dao đã giơ ngang ngực. Thẳm giữ tay anh lại, lắng nghe thêm một nhịp, rồi khẽ phì cười trong cổ họng: mèo hoang đi rình chuột, bước chân nó khô và nhẹ, đáp xuống đất nghe rõ tiếng móng cào vào thân cây. Ông bảo Khăm ghi nhớ luôn sự khác nhau ấy vào đầu: vật đi ăn đêm trên mặt đất, dù khéo tới đâu, cũng phải để lại tiếng chân chạm xuống một mặt cứng nào đó. Còn thứ họ đang chờ, nếu đúng như vệt quệt trên mái chuồng gợi ra, thì nó tới mà không cần chạm chân xuống bất cứ đâu. Khăm ngồi xuống, tay vẫn chưa hết run, nói anh thà đối mặt với hổ dữ còn hơn ngồi chờ một thứ chỉ nghe được tiếng mà không thấy được hình.
Thẳm nhân lúc chờ đợi, hỏi kỹ Khăm về ba đêm gần nhất trước khi con trâu chết. Khăm ngẫm nghĩ rồi kể: đêm đầu, anh nghe tiếng trâu cọ sừng vào cọc chuồng liên hồi, tưởng nó ngứa. Đêm sau, con chó chu lên một tiếng ngắn rồi im bặt rất lạ, như bị ai bịt mõm giữa chừng; tới đêm thứ ba thì chính là đêm con trâu trở mình dồn dập rồi chết lặng. Anh nói anh ân hận vì đã không dậy sớm hơn một đêm, biết đâu thắp đèn xuống chuồng ngay lúc ấy thì còn cứu được con trâu, hoặc ít nhất cũng nhìn thấy tận mắt thứ đã hại nó. Thẳm lắc đầu, bảo anh đừng tự buộc tội mình như thế: một người đang ngủ trong buồng, vợ ở cữ, con đỏ hỏn bên cạnh, không ai có lỗi khi không đoán trước được một tai họa chưa từng có tên trong bản này. Điều anh có thể làm là từ đêm nay trở đi, mọi tiếng động lạ đều phải được nhớ cho thật kỹ, giờ giấc, hướng gió, tiếng chó, tiếng mái, nhớ hết rồi kể lại cho ông vào sáng hôm sau, không sót một chi tiết nhỏ nào.
Khoảng cuối giờ Hợi, con chó ở chân cầu thang bỗng dựng tai, gầm gừ rất khẽ trong cổ họng rồi cụp đuôi chui sâu vào gầm sàn. Khăm nắm chặt cán dao. Thẳm giơ một ngón tay ra hiệu im lặng, đồng thời vặn đèn dầu nhỏ thêm nữa. Cả gian nhà chìm vào bóng tối gần như trọn vẹn. Chính lúc ấy, từ phía mái nhà sau lưng họ, một âm thanh lạ nổi lên, rất nhẹ mà rõ: phần phật, phần phật. Tiếng quệt ấy nghe như vật gì mềm và ướt đang trườn qua lớp nứa, kéo dài từ đầu hồi phía bờ tre sang tới giữa mái rồi chậm lại ngay phía trên chuồng.
Khăm cứng người. Anh thì thầm, môi khô: tiếng ấy, đúng tiếng mõ trâu anh nghe dồn dập đêm qua không phải tự nhiên mà có. Thẳm không đáp. Ông ngẩng mặt, mắt nhìn xuyên qua khe hở giữa hai tấm nứa trên mái, nơi sương đêm lẽ ra chỉ là một màu đen đặc. Và ông thấy nó. Một vệt sáng xanh lè, lạnh và mảnh, trôi qua khe nứa như một dải lân tinh bị gió cuốn, không phải ánh đuốc, không phải đom đóm, không phải trăng lọt qua mây. Vệt sáng ấy di chuyển có chủ ý, chậm rãi, kèm theo tiếng phần phật ướt át mỗi lần nó lướt qua một đoạn mái. Mùi tanh ngọt theo gió lùa xuống khe sàn, lợ và ngai ngái, đúng mùi ông đã ngửi trên vệt sẫm ở khe sàn chuồng buổi sáng qua, chỉ khác là lần này mùi còn tươi và gần tới mức ông thấy rõ nó đang ở ngay trên đầu mình.
Thời gian lúc ấy là 23:10. Thẳm nhớ giờ bằng cách rất riêng của ông: trước đó chừng nửa khắc, ông vừa nghe tiếng kẻng báo giờ của nhà ai ở đầu bản vọng lại trong sương. Ông rút sổ khỏi ngực áo, không cần đèn, viết trong bóng tối bằng nét chữ quen tay: ngày 13/12/2026, 23:10, nghe tiếng phần phật trên mái nứa nhà Khăm, thấy vệt sáng xanh lè lướt qua khe mái, mùi tanh ngọt. Viết xong, ông khép sổ, tiếp tục ngồi yên. Vệt sáng trôi hết chiều dài mái nhà rồi mất hút về phía cuối bản, tiếng phần phật nhỏ dần như bị sương nuốt lấy. Từ đầu tới cuối, nó không sà xuống chuồng, cũng không dừng lại ở buồng người. Con nghé non ở ô bên chỉ trở mình một lần, hoàn toàn không hoảng loạn như con vật cảm nhận được cái chết đang lảng vảng trên đầu.
Mãi tới khi tiếng gà nhà ai gáy một tiếng lẻ loi ở xóm trên, hai người mới cử động. Khăm thở phào một hơi dài, lưng áo ướt đẫm mồ hôi giữa đêm rét. Anh hỏi thầy, giọng run: vật vừa lướt qua mái nhà anh là vật gì, có phải nó là thứ đã rút cạn máu con trâu của anh không. Thẳm trầm ngâm rất lâu mới trả lời. Ông nói ông chưa gọi tên được nó, gọi tên sai một vật lạ là cách nhanh nhất để cả bản hiểu sai và làm sai. Nhưng ông dám chắc ba điều: nó bay chứ không trèo, nó tự phát ra thứ ánh sáng xanh lè ấy khi lướt trong sương. Nó đi lại trên mái những nhà có chuồng ở dưới sàn, đúng đường mà vệt quệt trên mái chuồng đã chỉ ra từ sáng qua.
- Mai bác định làm gì, thầy. Cứ ngồi nhìn nó bay qua mái nhà người ta thế này mãi à.
- Mai tôi đi gặp một người, hỏi vài chuyện ban ngày. Việc đêm thì ghi bằng mắt, việc ngày thì hỏi bằng miệng. Anh về buồng ngủ lấy sức, từ mai chuồng nhà anh đêm nào cũng phải có người thức, và sáng ra việc đầu tiên là ngó lên mái xem có vệt quệt mới không.
Trước khi rời nhà Khăm, Thẳm mở sổ dưới ánh đèn dầu đã vặn lớn, viết thêm dòng kết cho đêm canh đầu tiên này. Ông viết chậm, từng chữ rõ ràng: đêm đầu bay thứ 1 bị phát hiện. Bên dưới, ông ghi kèm ba dữ kiện ông cho là xương sống của cả đợt chuyện này: tiếng phần phật trên mái nứa, ánh lân tinh xanh lè vệt qua sương, mùi tanh ngọt đi cùng. Ông thổi tắt đèn, bước xuống cầu thang nhà Khăm trong sương đặc. Con đường về nhà ông ngang qua dãy nhà cuối bản tối om, nhà nào nhà nấy cài then im ỉm. Tới ngang nhà Sên, ông bất giác bước chậm lại. Bên trong không một tiếng động, cửa vẫn cài, mái nhà cô chìm trong sương như mọi mái nhà khác của bản. Ông đứng trong sương một lúc, rồi đi tiếp, trong đầu đã định sẵn việc của buổi sáng ngày mai: quay lại căn nhà sàn cũ này vào ban ngày. Ông sẽ hỏi chuyện cô gái bằng tư cách một người bác trong bản, không phải bằng tư cách một thầy cúng đi tìm tội.