MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 5: Ánh Lân Tinh Trong Sương
Điểm canh đêm 16/12/2026 là gò đất cao ở đầu bản, nơi con đường mòn từ cánh đồng rẽ vào dãy nhà sàn đầu tiên. Thẳm chọn chỗ này vì đứng trên gò có thể…
Nội dung chương
Điểm canh đêm 16/12/2026 là gò đất cao ở đầu bản, nơi con đường mòn từ cánh đồng rẽ vào dãy nhà sàn đầu tiên. Thẳm chọn chỗ này vì đứng trên gò có thể nhìn bao quát cả mặt ruộng trắng sương lẫn hàng mái nhà chạy dài xuống cuối bản. Quàng Văn Sơn tới trước nhất, gậy chống xuống đất, vai khoác tấm chăn chiên dày. Lò Văn Khăm tới sau, mang theo ấm nước chè và ba chiếc mõ tre, thứ mõ mà phiên canh các bản vẫn dùng để báo hiệu cho nhau trong đêm.
Ba người thỏa thuận cách canh rất kỹ trước khi trời tối hẳn. Không đốt lửa lớn, chỉ giữ một bếp nhỏ khuất sau mô đất, lửa liu riu đủ hâm ấm nước. Không nói to, không hút thuốc lào ngoài trời vì đốm lửa sẽ lộ vị trí. Ai thấy động tĩnh lạ thì gõ mõ hai tiếng ngắn, hai người còn lại nhìn theo hướng tay chỉ, tuyệt đối không ai được rời gò chạy đi một mình. Sơn nghe Thẳm dặn, gật đầu rồi tự thêm một điều bằng giọng trưởng bản: đêm nay dù thấy bất cứ thứ gì, sáng mai cũng chỉ ba người biết trước. Chưa được kể ra khắp bản vội, vì một câu chuyện kể sai lúc dân đang sợ có thể làm hỏng cả bản nhanh hơn cả thứ bay trong đêm.
- Thầy chọn gò này là có ý gì sâu hơn không, hay chỉ vì nó cao.
- Vì từ đây nhìn được cả hai đầu của một đường bay, bác Sơn ạ. Ở nhà Khăm, tôi chỉ thấy nó lướt qua một mái nhà. Muốn biết nó từ đâu tới, bay về đâu, phải có một chỗ ngồi mà trước mặt là cả bản.
Khăm ngồi bó gối, mắt đăm đăm nhìn về phía nhà mình ở gần bờ tre. Anh nói anh đã dặn vợ ở nhà cài then buồng thật kỹ, con nhỏ khóc cũng không được mở cửa ra ngoài gian. Anh cười gượng, bảo từ ngày mất con trâu, anh mới biết cảm giác ngồi canh một thứ mình chưa từng thấy mặt nó khổ thế nào: mắt thì căng ra nhìn sương. Tai thì căng ra nghe gió, mà trong bụng thì cứ nghĩ tới đàn nghé non còn lại trong chuồng.
Đêm xuống dần. Sương từ mặt ruộng dâng lên từng lớp, đầu tiên ngập tới mắt cá chân người ngồi trên gò. Rồi dâng lên ngang đầu gối, cuối cùng nuốt chửng cả con đường mòn, chỉ còn hàng mái nhà sàn nhô lên khỏi biển sương trắng như những chiếc thuyền đậu san sát. Bếp lửa nhỏ sau mô đất cháy liu riu, khói mỏng quyện vào sương không phân biệt nổi đâu là khói đâu là hơi nước. Sơn rót nước chè ra ba chiếc bát sành, hơi ấm từ bát làm ba đôi tay đỡ cóng. Không ai nói chuyện nữa. Họ chờ, và cái chờ trong sương muối tháng chạp ở Mường Lò là một cái chờ bào mòn người ta từng khắc: rét ngấm qua chăn, qua áo. Nó ngấm qua cả hai lớp tất, tới mức thỉnh thoảng một người phải đứng dậy dậm chân tại chỗ cho máu lưu thông rồi lại ngồi xuống.
Giữa đêm, khoảng 23:30, Sơn là người đầu tiên khẽ huých khuỷu tay vào sườn Thẳm. Ông không nói, chỉ giơ tay chỉ thẳng về phía cuối bản. Từ dãy nhà cuối bản, phía trên những mái nứa đã chìm nửa trong sương, một vệt sáng xanh lè vừa nhô lên. Nó không bùng sáng như đuốc ai đốt, mà hiện dần, lạnh lẽo, như một dải lân tinh tự phát sáng trong hơi nước. Ba người nín thở nhìn nó rời khỏi hàng mái nhà cuối bản, trôi chậm qua phía trên cánh đồng, hướng về phía dãy chuồng ở đầu bản nơi họ đang ngồi canh.
Vệt sáng di chuyển theo một nhịp rất riêng. Nó không bay thẳng một đường như chim đêm, mà lượn xuống thấp dần khi qua mặt ruộng, có lúc tưởng như sắp chạm vào lớp sương dày trên mặt đất, rồi lại vọt lên cao khi tới gần hàng tre bao quanh bản. Mỗi lần nó hạ thấp, tiếng phần phật ướt át lại vang lên rõ hơn, vọng qua mặt sương tới tận gò đất. Khăm nắm chặt chiếc mõ trong tay, quên cả việc phải gõ hiệu, miệng há ra mà không thốt nổi tiếng nào. Sơn đứng bật dậy nửa chừng rồi tự ghìm mình ngồi xuống, cây gậy trong tay ông run lên từng hồi nhỏ.
Thẳm là người duy nhất trong ba người không rời mắt khỏi vệt sáng một giây nào. Ông đếm thầm nhịp lượn của nó, ghi nhớ hướng đi, độ cao, tốc độ. Khi vệt sáng trôi ngang qua phía trên chuồng nhà Ơn ở đầu bản, nó chậm lại thấy rõ, lượn một vòng hẹp ngay trên mái chuồng lá cọ, như đang ngửi, đang lựa. Đàn trâu bò trong chuồng ấy xao động, tiếng móng gõ xuống nền đất dồn dập, tiếng mõ cổ khua loạn. Ba người trên gò cùng nín thở chờ nó sà xuống. Nhưng đúng lúc ấy, ở xóm giữa bản, một nhà nào đó thức giấc vì tiếng gia súc, đèn dầu trong nhà ấy bật sáng, tiếng người gọi nhau í ới vang lên. Vệt sáng khựng lại giữa vòng lượn, rồi bất ngờ đổi hướng, vọt cao lên, tăng tốc trôi thẳng về phía cuối bản, tan vào sương dày phía trên dãy nhà cuối chỉ trong vài nhịp thở.
- Nó bỏ đi vì nhà kia sáng đèn và có tiếng người. Hay là nó đã no rồi nên không cần xuống nữa.
Khăm hỏi, giọng còn chưa hết run. Thẳm lắc đầu, đáp rằng ông nghiêng về ý đầu hơn: một vật đang lượn vòng lựa chọn trên mái chuồng mà bỏ đi ngay khi nhà bên sáng đèn. Chứng tỏ nó sợ sự tỉnh thức của người sống, sợ ánh sáng và tiếng động đông người, chứ chưa chắc đã no. Ông bảo chi tiết này quan trọng không kém gì chuyện nó bay được: thứ gì cũng có điều nó kiêng, biết được điều nó kiêng là có thêm một cách giữ bản qua đêm mà không cần bắt được nó ngay.
Không ai nỡ rời gò ngay. Thẳm đề nghị cả ba xuống tận chuồng nhà Ơn xem xét một lượt trong đêm, vì nếu nó đã lượn vòng trên mái chuồng ấy lâu như thế, biết đâu nó đã để lại dấu gì mới, hoặc đã làm con vật nào bị thương mà chưa chết. Ba người lội sương xuống đầu bản, bước chân lún vào lớp sương muối cứng trên mặt đường, nghe tiếng vỡ lạo xạo rất khẽ. Tới nơi, đàn trâu bò nhà Ơn đã nằm xuống trở lại, chỉ còn vài con đứng quay đầu về phía mái, tai vểnh lên nghe ngóng. Thẳm soi đuốc nhỏ qua khe rào từng ô một: không con nào có vết thương, không ô nào có mùi tanh lạ ngoài mùi phân và mùi rơm ẩm quen thuộc. Ông thở ra nhẹ nhõm, bảo đêm nay nó mới chỉ lượn xem, chưa xuống tay, phần vì nhà xóm giữa thức giấc kịp lúc, phần vì chính họ ngồi canh ngay gần đây cũng là một sự hiện diện mà nó đã cảm nhận được.
Sơn đứng tựa gậy bên hàng rào, nhìn đàn gia súc của nhà Ơn nằm yên trong chuồng, nói rằng làm trưởng bản mười mấy năm. Ông chưa từng phải đối phó với một thứ tai họa nào mà biên bản của bản lại không ghi nổi tên của kẻ gây họa. Ông hỏi Thẳm, nếu dân bản kéo tới nhà ông đòi một câu trả lời vào sáng mai, ông phải nói với họ thế nào. Thẳm đáp: nói đúng sự thật ở mức vừa đủ, rằng bản đang có một vật bay đêm ăn máu gia súc, đã có người tận mắt thấy, bản đang tổ chức canh giữ, mọi nhà phải giữ đèn và người thức theo lịch. Còn vật ấy là gì, từ đâu ra, thì khi nào biết chắc mới nói, nói đoán lúc này chỉ tổ sinh thêm người bị nghi oan. Khăm nghe hai ông già bàn chuyện, chen vào một câu rất thực tế: anh chỉ xin bản cho nhà anh thêm một người canh vào những đêm vợ anh yếu nhất. Anh vừa mất trâu, sức người nhà anh mỏng, một mình anh thức không xuể cả tháng đông này. Sơn gật đầu ngay tại chỗ, nói việc chia phiên canh sáp tới sẽ tính luôn phần nhà Khăm, nhà có sản phụ được ưu tiên người canh trước nhà chỉ có chuồng.
Ba người ngồi lại trên gò thêm một canh giờ nữa, tới khi sương bắt đầu loãng và vệt sáng không quay lại lần thứ hai. Trên đường về bản, không ai nói gì cho tới khi tới ngã ba đường mòn. Sơn lên tiếng trước, chậm rãi: vậy là từ nay không còn là lời đồn nữa, ba con người tỉnh táo, trong đó có trưởng bản, đã cùng nhìn thấy thứ ấy bay trên bản mình giữa đêm. Ông sẽ ghi việc này vào biên bản của bản vào sáng mai, ghi đúng những gì ba người thấy, không thêm một chữ nào. Thẳm đồng ý, và nói thêm rằng chính ông cũng sẽ ghi vào sổ tay của mình ngay khi về tới nhà, trước khi giấc ngủ làm phai mất chi tiết.
Về tới nhà sàn của mình lúc trời gần sáng, Thẳm thắp đèn, mở sổ, viết trang ghi cho đêm canh ở gò đầu bản. Vệt lân tinh xuất phát phía trên dãy nhà cuối bản lúc 23:30 ngày 16/12/2026, lượn qua cánh đồng, vòng trên mái chuồng nhà Ơn, đổi hướng khi nhà xóm giữa sáng đèn, rút về phía cuối bản. Ba người chứng kiến gồm ông, trưởng bản Quàng Văn Sơn và Lò Văn Khăm. Rồi ông viết dòng khóa của đêm nay, nét chữ đậm hơn thường lệ: đêm đầu bay thứ 2. Bên dưới, ông vẽ nguệch ngoạc một sơ đồ nhỏ của bản: dãy nhà cuối bản được ông đánh một dấu chấm đậm, các chuồng đã có gia súc chết được khoanh tròn, nhà Khăm có sản phụ ở cữ được ông gạch chân hai lần. Nhìn những dấu ấy nằm cạnh nhau trên trang giấy, ông ngồi lặng rất lâu. Đường bay ông vừa khoanh vùng không chỉ đi qua các chuồng. Nó đi ngang qua cả ngôi nhà có người đàn bà vừa sinh con chưa đầy tháng, thứ hơi ấm và mùi tanh của sản dịch mà bất cứ thầy cúng nào trong vùng cũng biết là thứ dẫn đường mạnh nhất cho những vật ăn huyết trong đêm. Ông khép sổ lại, lòng đã quyết: sáng mai, trước mọi việc khác, ông phải tới nhà Khăm xem cho vợ anh, vì ông sợ điều mình vừa nghĩ tới đã kịp xảy ra ngay trong đêm nay, khi ba người đàn ông còn đang ngồi canh ở đầu bản.