MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 7: Đàn Trâu Của Nhà Ơn
Tin dữ sáng 18/12/2026 lại tới từ chuồng nhà Ơn, và lần này người mang tin chạy thẳng tới nhà trưởng bản trước khi sang nhà Thẳm. Con trâu đực lớn nhất…
Nội dung chương
Tin dữ sáng 18/12/2026 lại tới từ chuồng nhà Ơn, và lần này người mang tin chạy thẳng tới nhà trưởng bản trước khi sang nhà Thẳm. Con trâu đực lớn nhất đàn của Ơn, con trâu anh vẫn gọi là con đầu đàn, nằm chết ở ô chuồng trong cùng, ô chuồng sát vách núi nhất. Thẳm và Quàng Văn Sơn tới nơi lúc 06:30. Ơn đứng giữa sân chuồng, hai tay chống nạnh, mặt đỏ bừng, xung quanh là cả đàn trâu bò còn lại bị anh dồn hết sang khu chuồng ngoài, con nào con nấy đứng chen nhau, không con nào dám lại gần ô chuồng trong cùng.
Con đầu đàn của Ơn là một con trâu mộng gần năm tuổi, sừng cong, vai cao hơn mọi con trâu khác trong bản một cái đầu. Nó nằm nghiêng, bốn vó duỗi thẳng, cổ rách một đường quen thuộc tới mức Thẳm không cần đo cũng biết que tre của ông sẽ khớp. Nhưng ông vẫn đo, vì lệ khám của ông là hiện trường nào cũng phải làm đủ việc của hiện trường ấy. Que tre đặt lên hai dấu răng trên cổ con trâu: khớp hoàn toàn, lần thứ ba liên tiếp. Dưới hàm nó, thịt khô quắt. Thân nó xẹp xuống như một chiếc bè bị rút hết hơi. Khác với hai vụ trước, lần này quanh ổ rơm của nó có dấu giãy đạp rất rõ: rơm tung tóe, một thanh song rào bị nó húc gãy trong cơn giãy cuối. Nó đã kịp chống cự, con trâu khỏe nhất bản đã chống cự bằng tất cả sức của nó, và vẫn thua.
- Nó khỏe thế này mà còn không thoát được. Thầy nói đi, đàn của tôi còn tới lượt con nào nữa, hay là cứ ba ngày nó lại tới lấy một con cho tới khi chuồng tôi trống trơn.
Ơn hỏi câu ấy không còn giận dữ như hôm con bò chết. Giọng anh lần này thấp và khàn, là giọng của một người vừa tính nhẩm trong đầu và thấy con số thiệt hại đã vượt quá sức chịu đựng của cả nhà. Anh kể rành rọt: con đầu đàn này anh mua từ chợ phiên trên huyện ba năm trước, giá bằng cả một vụ lúa cộng một con bò. Nó là con trâu giống của cả xóm, nhà nào có trâu cái cũng mang tới xin phối, anh thu mỗi lần một ít thóc, tiếng tăm và cái lợi ấy giờ mất sạch trong một đêm. Chưa kể, đêm qua anh đã làm đúng mọi lời dặn: người nhà thức canh tới nửa đêm mới đổi ca, đèn treo ở hai đầu chuồng, chó thả rông quanh rào. Vậy mà sáng ra, con trâu vẫn nằm đó, và người canh ca cuối thề là không nghe một tiếng động nào lạ ngoài tiếng gió.
Ơn chưa chịu dừng ở chuyện kể. Anh đi thẳng vào bếp nhà mình, quay ra với một cuộn lưới đánh cá cũ và bó đuốc tẩm nhựa thông, quẳng cả xuống sân chuồng trước mặt hai ông già. Anh nói anh đã tính suốt từ lúc phát hiện xác trâu tới giờ: đêm nay anh sẽ giăng lưới lên khắp mái chuồng, thắp đuốc bốn góc, người nhà cầm dao và gậy ngồi kín sân. Nó dám sà xuống là lưới chụp, đuốc đốt, gậy đập, dù nó là ma hay là thú cũng phải để lại một mảnh xác cho bản xem mặt. Giọng anh càng nói càng lớn, tay chỉ lên mái chuồng, bảo anh thà cháy nửa mái chuồng còn hơn sáng nào cũng đếm xác gia súc của chính mình.
Thẳm để anh nói hết, rồi mới chậm rãi lắc đầu, chỉ ra từng chỗ hở trong kế hoạch ấy. Lưới cá giăng trên mái thì chính gia súc phía dưới hoảng loạn khi nghe động sẽ phá chuồng chạy tán loạn trong đêm, chưa bắt được gì đã mất thêm trâu vì giẫm đạp và sứt rào. Đuốc bốn góc sân soi sáng được sân chứ không soi được bầu trời trên mái, mà nó tới từ phía trên, từ trong sương. Người cầm gậy ngồi kín sân thì sáng mai cả bản kiệt sức, không ai còn sức ra nương, mà nó chỉ cần chờ thêm một đêm, chờ tới đêm người ta gục xuống vì mệt. Ông nói ông không chê cái gan của Ơn, gan ấy bản đang cần, nhưng gan phải đi cùng một kế hoạch giữ được người qua nhiều đêm, chứ không phải đốt hết sức của cả xóm vào một đêm duy nhất rồi buông xuôi những đêm sau. Sơn tiếp lời, gõ đầu gậy xuống đất một tiếng gọn: biện pháp mạnh ông cho phép là mạnh ở tổ chức và kỷ luật, không phải mạnh ở tiếng la hét trong sân chuồng.
Trong lúc hai người còn đang bàn, Thẳm vòng ra phía sau chuồng, trèo lên đống củi cao kê sát vách để nhìn lên mái lá cọ từ phía trong cùng, nơi ô chuồng của con đầu đàn nằm. Vệt ép dẹp trên mái lần này dài hơn hai lần trước và nằm lệch hẳn về phía vách núi, cho thấy đêm qua nó không đáp xuống từ phía sân mà lướt vào từ phía sau chuồng, phía không có người canh và không có ánh đèn nào. Ông gọi Ơn lại, chỉ cho anh xem vệt mái ấy, và bảo đây chính là lý do một mình nhà anh canh không xuể: chuồng của anh có tới hai mặt tối. Mặt quay ra sân thì sáng đèn, mặt quay vào vách núi thì tối om quanh năm và sát với sương núi đổ xuống. Từ đêm nay, điểm canh ở nhà Ơn phải có một người ngồi ở phía sau chuồng, quay mặt về phía vách núi, dù ngồi ở đó lạnh hơn và buồn ngủ hơn gấp đôi. Ơn nhìn vệt mái rất lâu, rồi gật đầu, tự nhận phần ngồi sau chuồng đêm nay là của mình, không giao cho cháu họ nữa.
Sơn nghe anh kể, mặt đanh lại. Ông hỏi người canh ca cuối là ai, canh ở vị trí nào, ngủ gật lúc nào. Ơn đáp người ấy là cháu họ anh, ngồi ở chòi đầu chuồng phía ngoài, khẳng định thức trắng, và chính anh nửa đêm còn dậy đi kiểm tra một vòng, thấy mọi việc yên ổn mới vào ngủ tiếp. Sơn gật đầu chậm rãi, rồi nói một câu khiến cả sân chuồng im phăng phắc: vậy là cách canh rời rạc từng nhà, mỗi nhà tự thức theo sức của mình, đã tới giới hạn của nó rồi. Nó bay trên mái, canh dưới đất nhìn lên không thấy, nghe không ra. Muốn giữ được gia súc và người trong những đêm tới, bản phải tổ chức lại việc canh giữ thành một phiên có tổ chức, có lịch, có tên người chịu trách nhiệm từng điểm. Mọi việc phải ghi vào biên bản của bản hẳn hoi, chứ không thể mạnh nhà nào nhà ấy lo như mấy đêm vừa rồi.
Thẳm đồng tình ngay, và ông nói rõ đề nghị của mình ngay tại sân chuồng nhà Ơn, trước xác con trâu đầu đàn: lập phiên canh chuồng toàn bản kể từ đêm nay. Mỗi chuồng có gia súc trong bản cử hai người một đêm, chia hai ca, ca đầu từ tối tới nửa đêm, ca sau từ nửa đêm tới sáng. Các điểm canh nối với nhau bằng tiếng mõ: một điểm có động, gõ mõ ba tiếng dài, các điểm bên cạnh thức dậy hỗ trợ và báo về nhà trưởng bản. Nhà có sản phụ như nhà Khăm được cử thêm một người canh riêng ở gian ngoài, không tính vào phiên chuồng. Danh sách người canh từng đêm do Sơn ghi tại nhà trưởng bản, ai tới phiên mà vắng mặt không có lý do sẽ bị nhắc tên trong buổi họp bản. Ơn nghe xong, là người đầu tiên giơ tay xin ghi tên mình vào ca đầu tiên của ngay đêm nay, canh chính chuồng của mình. Anh xin thêm một suất ca đêm mai ở chuồng nhà Khăm, vì anh nói nhà Khăm mỏng người lại có sản phụ, anh mang ơn việc Thẳm đã tới giúp nhà anh hai lần, anh muốn trả bằng sức của mình.
Trong lúc Sơn ngồi ở thềm chuồng, lấy sổ biên bản của bản ra bắt đầu ghi những dòng đầu tiên của danh sách phiên canh, Thẳm hoàn tất việc ghi chép về con trâu của Ơn. Ông ghi: ngày 18/12/2026, trâu đực đầu đàn của Lò Văn Ơn, chết ở ô chuồng trong cùng, vết cắn khớp que tre lần thứ ba, có dấu giãy đạp mạnh trước khi chết, người canh khẳng định không nghe tiếng động lạ. Và dòng khóa của buổi sáng nay: con gia súc chết thứ 3. Ông viết thêm một nhận xét ở dòng dưới: nhịp ra tay của nó đều đặn tới lạnh người, vụ đầu tới vụ hai đúng ba ngày, vụ hai tới vụ ba cũng đúng ba ngày. Nhưng mức độ táo tợn tăng lên, nó đã dám xuống tay ở chuồng có người canh và có đèn sáng hai đầu.
- Tôi vẫn chưa vừa ý với cách chỉ ngồi canh và chờ nó tới, thầy ạ. Canh là giữ, nhưng giữ mãi thì cũng có đêm sơ sẩy. Bản này cần một cách nào chủ động hơn, bắt được nó, hoặc ít nhất làm nó sợ mà không dám bén mảng nữa.
Sơn nói câu ấy khi gấp cuốn sổ biên bản lại, mắt nhìn về phía mái chuồng lá cọ bị ép dẹp một vệt quen thuộc. Thẳm đáp rằng ông cũng đang nghĩ theo hướng ấy, nhưng mọi cách chủ động đều phải bắt đầu từ việc hiểu nó sợ thứ gì, nó theo đường nào, nó yếu ở điểm nào. Tới hôm nay bản mới biết chắc ba điều: nó bay trong sương, nó theo mùi tanh, và nó rút lui khi nhà bên sáng đèn đông người. Chừng ấy chưa đủ để đặt một cái bẫy tử tế. Ông xin Sơn cho ông thêm thời gian vài đêm canh nữa để đọc cho hết đường đi của nó, đồng thời ông xin bản một việc: ngày mai, ông muốn mượn buổi sáng tại nhà trưởng bản để xem lại ít giấy tờ cũ của bản. Trong đầu ông, từ đêm qua, đã nảy ra một hướng khác hẳn hướng gia súc: hướng về con người, về những ai trong bản này có lợi khi cả bản sợ hãi và bỏ bê một góc đất nào đó. Sơn nhìn ông một lúc, không hỏi thêm, chỉ gật đầu hẹn mười giờ sáng mai tại nhà ông. Xác con trâu đầu đàn được khiêng đi chôn ngay sau đó, những con trâu bò còn sống của nhà Ơn được lùa trở vào chuồng trong tiếng mõ khua buồn bã. Và từ sân chuồng nhìn lên, vệt lá cọ ép dẹp trên mái như một chữ ký lặng lẽ của kẻ đã tới trong đêm mà không một người canh nào nhìn thấy.