MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 6: Đêm Sản Phụ Bị Hút Thứ Nhất
Thẳm tới nhà Khăm lúc 07:15 sáng 17/12/2026, trong bụng còn nguyên nỗi lo từ đêm thức canh trên gò cao. Khăm ra đón ông ở đầu cầu thang, mặt bợt đi vì…
Nội dung chương
Thẳm tới nhà Khăm lúc 07:15 sáng 17/12/2026, trong bụng còn nguyên nỗi lo từ đêm thức canh trên gò cao. Khăm ra đón ông ở đầu cầu thang, mặt bợt đi vì thiếu ngủ, nói một câu làm ông bước nhanh hẳn lên: đêm qua vợ anh không ổn. Gần sáng cô ấy lạnh ngắt cả người, gọi mãi mới tỉnh, tỉnh dậy thì kêu kiệt sức như người vừa gánh đá lên núi về. Trong buồng, Hà Thị Mùi đã có mặt từ trước đó một lúc, bà được Khăm chạy sang mời lúc trời chưa sáng, vì trong bản, sản phụ có chuyện gì thì người ta tìm bà đỡ trước khi tìm thầy thuốc.
Inh nằm trên giường trong buồng, đắp hai lớp chăn mà vẫn run từng cơn nhỏ. Thấy Thẳm vào, cô gượng chống tay ngồi dậy. Cô ngồi được, chậm chạp, phải vịn vào thành giường, lưng dựa vào vách mới giữ nổi người thẳng. Bà Mùi nhìn cái cách cô ngồi mà nhận xét ngay bằng con mắt của người đỡ đẻ mấy chục năm: người cô đã gầy mòn đi trông thấy so với ba hôm trước, hai má hóp lại, cổ tay nhỏ đi một vòng. Ấy là mức gầy mòn nhẹ còn tự ngồi dậy được, chứ chưa tới mức phải có người đỡ, và chính vì còn ở mức này nên phải giữ ngay từ bây giờ, không được để nó tụt thêm một nấc nào nữa.
Inh kể lại đêm qua bằng giọng đứt quãng, thỉnh thoảng phải dừng để thở. Cô cho con bú xong vào khoảng giữa đêm, đặt con nằm sát trong lòng rồi thiếp đi. Đang ngủ, cô nghe trên mái có tiếng quệt rất nhẹ, lúc đầu tưởng mèo đi qua như mọi đêm. Rồi từ phía khe cửa sổ sàn, một luồng hơi lạnh tràn vào buồng, lạnh khác hẳn gió bấc thường ngày, vì nó mang theo mùi tanh lợ, ngai ngái như mùi máu cá để qua đêm. Người cô lạnh dần bắt đầu từ sau gáy, lan xuống dọc sống lưng, tới chân tay. Cô muốn gọi chồng mà cổ họng cứng lại, muốn nhấc tay ôm con mà tay không còn sức. Ý thức của cô chìm dần đi như người bị dìm xuống nước lạnh, chỉ còn nhớ mang máng một điều: hơi lạnh ấy không vào buồng một cách vu vơ. Nó tìm đúng tới giường của cô, dừng lại rất lâu ở phía đầu giường, nơi cô và đứa bé đang nằm.
- Rồi cháu tỉnh lại lúc nào, ai gọi cháu dậy.
- Chồng cháu lay, gọi khản cả tiếng cháu mới mở được mắt. Lúc mở mắt ra thì trời đã hửng, người cháu nhẹ bẫng như không còn là của mình nữa. Cháu soi tay mình mà hoảng, tay cháu vốn đầy đặn, qua một đêm nó gầy rộc đi thầy ạ.
Bà Mùi bắt mạch cho Inh một lần nữa trước mặt Thẳm, mạch yếu, đập nhanh mà nông, đúng mạch của người vừa bị rút đi một lượng huyết lớn trong thời gian ngắn. Bà vạch mi mắt cô xem, niêm mạc nhợt. Bà nói thẳng, không giấu: đây không phải yếu sau sinh thường, yếu sau sinh thì tụt dần từng ngày theo sức ăn ngủ, còn cái này là tụt hẳn sau đúng một đêm. Lại kèm chuyện hơi lạnh tanh tìm vào buồng, bà làm nghề mấy chục năm chưa từng gặp ở sản phụ nào trong bản. Bà quay sang Khăm, hỏi đêm qua trong nhà có để thứ gì có mùi tanh ở ngoài buồng không. Khăm ngớ người, rồi chạy ra gian ngoài, quay vào với vẻ mặt tái mét: trên sào tre ở gian ngoài còn phơi một dãy tã lót của đứa bé giặt từ chiều qua, anh định phơi qua đêm cho khô hẳn, sáng nay chưa kịp cất.
Thẳm đứng dậy, tự mình ra gian ngoài xem dãy tã. Những chiếc tã vải trắng phơi trên sào, qua một đêm sương đã cứng lại vì lạnh, hơi tanh của sản dịch còn bám trên vải chưa tan hết. Ông đứng ngó chúng một lúc lâu, rồi quay vào buồng, giọng trầm xuống: đây rất có thể chính là thứ đã dẫn đường cho hơi lạnh đêm qua. Mùi tanh của tã trẻ sơ sinh phơi ngoài trời qua đêm bay xa trong sương, vật ăn huyết lần theo mùi ấy mà tìm tới đúng nhà, đúng buồng, đúng giường của người mẹ vừa sinh. Ông nói điều này với tư cách một suy luận có căn cứ chứ chưa phải kết luận, nhưng lệ giữ nhà từ nay thì phải đặt ra ngay, không chờ kết luận.
Ông tuyên bố lệ mới ngay trong buồng, có bà Mùi và Khăm làm chứng: từ hôm nay, nhà nào có sản phụ và trẻ sơ sinh thì tuyệt đối không phơi tã lót ngoài trời qua đêm, cũng không phơi ở gian ngoài thông với buồng. Tã phải giặt sớm, phơi trong buồng bên bếp lửa, trời tối là cất hết vào trong. Đồng thời, cửa sổ sàn của buồng sản phụ phải cắm cành dâu gai đủ vòng, thứ gai mà theo lệ cũ của người Thái trong vùng, các vật ăn huyết trong đêm vẫn kiêng dè. Khăm nghe xong không cãi một lời, xách dao ra vườn sau chặt ngay một ôm cành dâu tươi, tự tay cắm quanh ô cửa sổ buồng, cắm dày tới mức từ trong buồng nhìn ra chỉ còn thấy một vành gai xanh chằng chịt. Bà Mùi ở trong buồng thu hết dãy tã trên sào xuống, giặt lại bằng nước ấm, phơi lên chiếc sào nhỏ dựng ngay cạnh bếp lửa giữa nhà. Vừa phơi vừa dặn Inh từng điều về ăn uống giữ sức trong những ngày tới: ăn cháo nóng với thịt băm, uống nước gừng ấm, ngủ bù ban ngày khi có người trông con thay.
Thẳm ghi chép buổi sáng này vào sổ với một thái độ khác hẳn các trang trước. Các trang trước ghi về gia súc, về vệt sáng, về mái chuồng. Trang này ghi về một con người đang nằm ngay trước mặt ông, một người mẹ trẻ bị rút tinh huyết trong lúc ngủ, không hề biết kẻ hại mình là thứ gì. Ông viết: đêm sản phụ bị hút thứ 1, nạn nhân Lò Thị Inh, vợ của Lò Văn Khăm, bị hút trong đêm 16 sang 17/12/2026. Mức suy kiệt hiện tại là gầy mòn nhẹ còn tự ngồi dậy, đường dẫn nghi do tã lót phơi ở gian ngoài qua đêm. Ông gạch chân dòng về dãy tã hai lần, và viết thêm lời hứa của chính mình ở mép trang: từ nay nhà Khăm là điểm phải canh giữ đầu tiên của bản mỗi đêm. Nó đứng trên cả các chuồng gia súc, vì gia súc mất còn làm lại được, người mẹ mất sức giữa mùa đông khi con còn đỏ hỏn thì không gì bù lại nổi.
- Thầy ơi, nó đã tìm được vào buồng của cháu một lần rồi, liệu nó có tìm vào lần nữa không. Cháu sợ nhất là lúc cháu đang ôm con ngủ mà nó tới, cháu không bảo vệ nổi con.
Inh hỏi câu ấy, tay vô thức ôm chặt đứa bé đang ngủ vào lòng. Thẳm ngồi xuống mép giường, đáp bằng giọng chắc nịch hiếm khi ông dùng: cửa sổ đã có dâu gai, tã đã cất vào buồng, từ đêm nay gian ngoài nhà cô sẽ có người của phiên canh ngồi tới sáng, chồng cô ngủ ngay cạnh buồng. Cô cứ yên tâm nuôi con, phần việc đối phó với thứ ngoài kia là việc của ông và của cả bản, không phải việc của một người mới sinh nở xong phải gánh. Inh nghe, nước mắt chảy xuống hai má hóp, gật đầu không nói thêm được lời nào.
Trước khi về, Thẳm còn đi một vòng chậm quanh buồng của Inh, kiểm tra từng chỗ hơi lạnh có thể lọt vào. Cửa buồng bằng gỗ đã khép kín, then cài chắc. Khe sàn trên đầu giường là chỗ ông dừng lại lâu nhất: hai thanh tre đan ở đó hơi vênh, hở một khe rộng bằng ngón tay út, gió lùa qua nghe rõ tiếng rít rất nhỏ. Ông bảo Khăm lấy sáp ong và sợi mây về bịt khe ấy ngay trong ngày, vì hơi lạnh đêm qua rất có thể đã luồn xuống đúng qua chỗ hở trên đầu giường, nơi người mẹ nằm gần nhất với mái nhà. Ông cũng bảo anh rời giường của vợ vào sâu phía trong buồng thêm một sải tay, tránh xa ô cửa sổ dù cửa sổ đã có vành dâu gai. Khăm làm theo ngay, hai người đàn ông khênh chiếc giường tre vào góc trong, Inh bế con ngồi trên ghế nhìn theo, miệng mỉm cười yếu ớt bảo giường vào góc này thì ban ngày hơi tối, nhưng tối mà an toàn cho con thì cô chịu được.
Bà Mùi trong lúc ấy đã nhóm bếp giữa nhà, sắc một ấm thuốc bổ huyết bằng lá rừng bà mang theo trong tay nải, mùi thuốc đắng hăng bốc lên khắp gian. Bà rót ra một bát, tự mình thổi nguội rồi đưa Inh uống từng ngụm, vừa cho uống vừa nói chuyện con cái để cô quên vị đắng: đứa bé bú khỏe. Da hồng, khóc to, là dấu hiệu nó chưa bị hơi lạnh đêm qua chạm tới, bà dặn người lớn trong nhà phải giữ cho nó được như thế bằng mọi giá. Uống hết bát thuốc, Inh nằm xuống nghỉ, hơi thở đều dần, sắc mặt đỡ tái hơn lúc mới sáng. Bà Mùi kéo chăn đắp kín tới cổ cho cô, rồi ra gian ngoài bàn riêng với Thẳm: bà sẽ qua lại nhà này mỗi ngày hai lần. Sáng xem mạch, chiều sắc thuốc, có gì khác thường bà báo ông ngay, không để tới sáng hôm sau như lần này nữa.
Việc canh giữ đêm nay cũng được chốt ngay trên thềm nhà Khăm trước khi Thẳm ra về. Khăm ngủ ở gian ngoài, ngay trước cửa buồng vợ, dao phát để đầu giường. Một người nữa của xóm sẽ tới thay cho anh từ nửa đêm tới sáng, tên người ấy được Khăm ghi vào mảnh giấy đưa Thẳm giữ, để tối ông đi kiểm tra còn biết ai đang trực ở đâu. Thẳm dặn thêm một điều cuối: người canh ở gian ngoài nhà này không được ngủ say, nghe tiếng quệt trên mái hay ngửi thấy mùi tanh lạ thì việc đầu tiên là lay Khăm dậy và đóng chặt cửa buồng. Tuyệt đối không mở cửa sổ ra nhìn, vì nhìn hay không nhìn thì nó cũng đã ở trên mái rồi, còn cửa mở là thêm một đường cho hơi lạnh vào với mẹ con Inh.
Lúc rời nhà Khăm, nắng đã lên cao mà sương trên mặt ruộng vẫn chưa tan hết. Thẳm đi chậm trên đường mòn về nhà mình, trong đầu sắp xếp lại toàn bộ sáu ngày qua thành một đường thẳng: một con trâu bị rút máu, một đêm vệt sáng qua mái. Một con bò cùng chung số phận, một đêm ba người tận mắt thấy nó bay, và giờ là một người mẹ trẻ bị hút tinh huyết trong chính buồng ngủ của mình. Nó không còn chỉ nhắm vào gia súc nữa. Hoặc đúng hơn, nó chưa bao giờ chỉ nhắm vào gia súc: gia súc chỉ là thứ dễ tìm nhất trong đêm, còn đích thật sự của nó ở bản này có lẽ là những buồng còn hơi ấm của người mới sinh và mùi sản dịch chưa tan. Ông về tới nhà, mở sổ, ghi thêm ở cuối trang, ngay dưới dòng về Inh, một câu hỏi nữa: nếu nó đã tìm được đường vào buồng sản phụ một lần. Những đêm tới, khi sương còn dày và mùa đông còn dài, nó sẽ còn tìm vào bao nhiêu lần nữa.