MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 10: Bà Đỡ Nhớ Lại Đêm Lọt Lòng
Chiều 21/12/2026, lúc 15:30, Hà Thị Mùi chống gậy tới nhà Thẳm, theo sau là Lò Thị Sên đang gùi một gùi lá thuốc khô. Sên vẫn qua lại phụ bà Mùi phơi…
Nội dung chương
Chiều 21/12/2026, lúc 15:30, Hà Thị Mùi chống gậy tới nhà Thẳm, theo sau là Lò Thị Sên đang gùi một gùi lá thuốc khô. Sên vẫn qua lại phụ bà Mùi phơi thuốc từ nhỏ, chiều nay bà bảo cô mang gùi thuốc này sang cho thầy cúng, sẵn tiện bà có chuyện muốn nói với ông. Chuyện mà bà đã giữ một mình suốt mười chín năm, tới hôm qua nghe tin sản phụ Inh bị hút bà mới thấy không giữ thêm được nữa. Thẳm rót nước, mời hai người ngồi bên bếp lửa giữa nhà. Sên đặt gùi thuốc xuống góc sàn, ngồi nép ở phía ngoài, hai tay xoắn vào nhau, vì cô đoán được chuyện bà Mùi sắp nói có liên quan tới chính mình.
Bà Mùi bắt đầu kể rất chậm, như người lần từng bậc thang cũ trong trí nhớ. Mười chín năm trước, mẹ của Sên chuyển dạ vào một đêm mưa dầm cuối năm, mưa gõ trên mái nứa không ngớt, đường từ nhà bà sang căn nhà sàn cuối bản lầy tới mắt cá chân. Bà tới nơi thì sản phụ đã đau được nửa đêm, thai là con đầu lòng, chuyển dạ khó, cả nhà chỉ có hai vợ chồng trẻ và một bà hàng xóm sang phụ đun nước. Bà làm nghề đỡ đẻ, việc đầu tiên là đuổi hết người không phận sự ra khỏi buồng, giữ buồng kín gió, nước nóng lúc nào cũng sẵn trên bếp. Tới gần nửa đêm, khi sản phụ đang ở cơn đau dồn dập nhất, thì ngoài cửa buồng có tiếng người gọi khẽ vọng vào.
Người ấy không bước vào buồng, cũng không xưng tên. Qua tấm rèm cửa, một cánh tay thò vào, tay đàn ông, gầy và dài, đưa cho bà một bọc lá thuốc gói trong tàu lá chuối, buộc bằng sợi lạt nhuộm đỏ. Người ấy nói rất nhanh, giọng như cố ý hạ thấp: đây là thuốc giữ vía cho đứa trẻ sắp sinh, cứ treo bọc thuốc này ở đầu giường sản phụ, đứa bé sinh ra sẽ cứng vía, không bị ma rừng quấy. Bà Mùi lúc ấy đang bận tay đỡ một cơn đau của sản phụ, đầu óc rối bời, lại nghĩ trong bản vẫn có lệ treo thuốc giữ vía thật. Bà nhận lấy, treo lên chiếc đinh ở đầu giường rồi quay lại với công việc đỡ đẻ ngay, không kịp nhìn rõ mặt người đưa, cũng không kịp hỏi đó là ai.
- Bà còn nhớ được gì về người ấy không, ngoài cánh tay và giọng nói.
Thẳm hỏi câu ấy rất khẽ, tay cầm bút dừng sẵn trên trang sổ mở. Bà Mùi nhắm mắt lại, im lặng một lúc lâu như đang nhìn lại tấm rèm cửa của mười chín năm trước. Rồi bà mở mắt, nói điều mà bà bảo mình chỉ mới nhớ ra rõ ràng trong mấy ngày gần đây. Trong mấy đêm bản có chuyện, bà ngồi nghĩ lại chuyện cũ và nhớ ra một chi tiết: trên ngón tay cái của bàn tay đưa bọc thuốc ấy, có một vết sẹo dài, sẹo cũ đã trắng, chạy chéo qua đốt ngón tay. Bà nhớ vì khi nhận bọc lá, tay bà chạm đúng vào ngón cái ấy, cái sẹo gồ lên dưới đầu ngón tay của bà rất rõ, giữa lúc bà đang vội. Ngoài vết sẹo ấy ra, bà không nhớ mặt, không nhớ dáng người cao thấp, vì người ấy đứng ngoài rèm, trong bóng tối của gian ngoài không đèn.
Đứa bé sinh ra gần sáng, khóc to, là một bé gái, chính là Sên đang ngồi đây. Bà Mùi kể tiếp, giọng trùng xuống: sáng hôm sau, khi bà quay lại đầu giường để tháo bọc thuốc giữ vía xuống như lệ thường, thì bọc lá đã biến mất. Chiếc đinh ở đầu giường trống trơn, sợi lạt nhuộm đỏ cũng không còn. Bà hỏi hai vợ chồng chủ nhà, cả hai đều nói không ai tháo, đêm qua rối ren không ai để ý tới bọc thuốc ấy nữa. Bà tìm quanh gầm giường, quanh buồng, không thấy một chiếc lá nào rơi lại. Chuyện ấy làm bà khó chịu nhiều ngày sau đó, nhưng rồi đứa bé lớn lên khỏe mạnh, ăn ngủ bình thường, bà tự nhủ có lẽ ai đó trong nhà đã tháo xuống đốt đi theo lệ mà bà không biết. Và bà để câu chuyện chìm vào quên lãng suốt mười chín năm, cho tới những ngày gần đây, khi bà nghe chuyện vết sẹo đỏ quanh cổ cô gái đã lớn và chuyện một cái đầu bay trong đêm trên bản này.
Sên ngồi nghe từ đầu tới giờ không nói một lời. Lúc bà Mùi kể tới bọc thuốc biến mất ở đầu giường nơi cô vừa lọt lòng, mặt cô tái hẳn đi, hai bàn tay xoắn chặt vào nhau tới trắng bệch. Cô hỏi bà Mùi, giọng nhỏ như sợ câu trả lời: vậy là từ lúc cháu mới sinh ra, đã có một thứ gì lạ được treo ở đầu giường của cháu, và không ai biết nó là thuốc thật hay là thứ gì khác. Bà Mùi nắm lấy tay cô, lắc đầu quầy quậy: bà không dám nói nó là gì, bà chỉ dám nói nó đã ở đó và nó đã biến mất không dấu vết. Bà dặn cô đừng tự buộc tội mình vì một chuyện xảy ra khi cô còn chưa mở mắt nhìn đời: một đứa trẻ sơ sinh không có tội gì trong chuyện người lớn làm quanh cái giường nó nằm.
- Tôi hỏi thêm một điều nữa, bà Mùi. Đêm ấy, sau khi đứa bé sinh xong, trong buồng hay quanh nhà có mùi gì lạ không. Bà cứ nhớ kỹ rồi hẵng trả lời, không nhớ thì nói không nhớ, đừng đoán.
- Có một mùi hăng, thầy ạ. Không phải mùi lá thuốc thường, lá thuốc tôi dùng toàn lá quen, ngửi là biết. Mùi trong bọc lá đêm ấy hăng và ngái, hơi giống mùi nhựa cây rừng bị đốt dở. Lúc treo nó lên tôi đã thấy lạ rồi, mà việc dồn dập quá tôi không kịp nghĩ. Sáng ra bọc biến mất mà cái mùi hăng ấy vẫn còn vương ở đầu giường tới tận trưa hôm sau.
Thẳm chưa cho câu chuyện dừng ở đó. Ông hỏi tiếp về những người còn lại trong nhà đêm ấy, vì một người lạ thò tay qua rèm buồng đẻ thì ít nhất phải đi qua gian ngoài. Bà Mùi nhớ lại: cha của Sên đêm ấy gần như không rời khỏi buồng, anh quỳ suốt bên giường vợ, là người trẻ lần đầu làm cha, mặt cắt không còn giọt máu vì lo. Bà hàng xóm phụ việc thì ở gian bếp phía sau nhà, đun nước không ngơi tay từ tối tới sáng. Ông hỏi riêng về bà hàng xóm ấy: bà ta ngồi ở bếp quay lưng hay quay mặt về phía cửa buồng. Bà Mùi ngẫm một lúc rồi đáp: bếp ở phía sau, cửa buồng ở phía trước nhà, hai nơi khuất nhau bởi tấm vách giữa. Và bà hàng xóm ấy sau đêm đó không lâu đã theo con gái về xuôi, mất ở dưới xuôi mấy năm rồi, không còn ai để hỏi lại nữa. Vậy là người đưa thuốc đêm ấy chỉ có một mình bà Mùi tiếp xúc, qua một tấm rèm, bằng một cánh tay và một giọng nói cố ý hạ thấp. Chi tiết ấy làm căn nhà sàn im lặng hẳn đi, vì nó cho thấy người ấy đã chọn đúng thời điểm rối ren nhất, đúng vị trí khuất nhất, và đúng cách xuất hiện ít để lại dấu vết nhất có thể.
Sên lúc này mới lên tiếng hỏi một điều cô đã giữ trong lòng từ đầu buổi: mẹ cô sau đêm sinh ấy có gì khác thường không, có ai từng nói mẹ cô yếu đi hay bệnh gì từ dạo đó không. Bà Mùi trả lời ngay, giọng chắc chắn: mẹ cô sau sinh khỏe lại rất nhanh, mười ngày đã xuống sàn làm việc nhẹ, nuôi con gái bụ bẫm cho tới ngày gặp nạn trên suối năm cô lên sáu. Bà nhấn mạnh điều này vì bà muốn cô hiểu rạch ròi: thứ được treo ở đầu giường đêm ấy, nếu nó nhắm vào ai, thì nó không nhắm vào người mẹ. Nó được treo ở đầu giường phía đứa trẻ nằm. Câu nói ấy rơi xuống giữa ba người như một hòn đá rơi xuống nước lặng. Sên ngồi bất động, tay đặt lên cổ mình, đúng vị trí cô vẫn đắp lá thuốc mỗi khi cơn đau rát buổi sáng kéo tới, và cô lặng đi, không thốt thêm được câu nào nữa trong suốt phần còn lại của buổi chiều.
Thẳm ghi hết những lời này vào sổ, ghi tách bạch từng ý: bọc lá thuốc lạ do người lạ đưa qua rèm buồng đẻ trong đêm Sên lọt lòng, nói là thuốc giữ vía. Người đưa có vết sẹo dài ở ngón tay cái, bọc thuốc biến mất ngay sáng hôm sau, mùi hăng lạ vương lại ở đầu giường. Ông không viết một dòng kết luận nào dưới những ý ấy. Ông nói rõ với cả bà Mùi và Sên: đây là một manh mối về con người, manh mối đầu tiên sau mười ngày chỉ toàn dấu vết của vật bay. Nhưng manh mối không phải là chứng cứ, và một ngón tay có sẹo thì trong bản này đàn ông làm nương làm rẫy, ai cũng có sẹo trên tay. Ông sẽ giữ chuyện này trong vòng ba người biết cho tới khi có thêm điều gì khác khớp vào, vì nói ra lúc này chỉ làm cả bản lao đi tìm một ngón tay có sẹo, và thế nào cũng có người vô tội bị chỉ tay.
Trời sẩm tối dần trong lúc ba người còn ngồi bên bếp. Sên đứng dậy xin phép về trước khi trời tối hẳn, vì đường về cuối bản không có đèn và cô không muốn ai trong phiên canh phải phân tâm vì mình đi lại trong đêm. Bà Mùi ở lại thêm một lúc, uống hết bát nước chè, rồi nói với Thẳm một câu cuối trước khi chống gậy ra về: bà đã đỡ cho không biết bao nhiêu đứa trẻ trong bản này, đứa nào bà cũng nhớ. Và bà mang chuyện đêm ấy tới cho ông không phải để buộc tội ai, mà vì bà tin một điều: chuyện gì bắt đầu từ một đêm lọt lòng thì muốn gỡ, cũng phải lần ngược về đúng đêm lọt lòng ấy mà gỡ. Thẳm tiễn bà ra tới chân cầu thang, nhìn bóng bà chống gậy đi khuất vào sương chiều, rồi quay vào nhà, kéo ghế ngồi xuống cạnh bếp lửa, giở lại trang sổ vừa ghi. Ông đọc lại ba lần, rồi viết ở cuối trang một dòng duy nhất, là câu ông sẽ mang theo vào những đêm canh tiếp theo: đầu mối đầu tiên không nằm trên mái nhà nào, mà nằm trong một buồng đẻ của mười chín năm về trước.