MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 12: Con Bò Của Trưởng Bản
Sáng 23/12/2026, tin dữ tới từ giữa bản: con bò của nhà trưởng bản Sơn chết trong chuồng sau nhà sàn lớn. Thẳm tới nơi khi dân bản đã đứng kín quanh hàng…
Nội dung chương
Sáng 23/12/2026, tin dữ tới từ giữa bản: con bò của nhà trưởng bản Sơn chết trong chuồng sau nhà sàn lớn. Thẳm tới nơi khi dân bản đã đứng kín quanh hàng rào. Con bò nằm nghiêng trong ô chuồng khô ráo, cổ bị cắn đứt một đường sâu và gọn, máu trong người gần như cạn sạch, da bọc chặt lấy xương sườn, mắt mở trừng nhìn lên mái chuồng.
Chuồng nhà Sơn nằm ngay giữa bản, cạnh nhà sàn lớn của trưởng bản, ban ngày người qua lại không lúc nào ngớt, ban đêm lại có hai con chó dữ nằm ngay dưới sàn. Vậy mà thứ bay trong đêm vẫn vào được, hút cạn máu con bò rồi đi không một tiếng động, không một dấu phá rào. Sơn đứng nhìn con bò của chính nhà mình rất lâu, gương mặt vốn ít đổi sắc của ông cũng phải lạnh đi.
- Tới nhà trưởng bản còn không giữ được gia súc, thì nỗi sợ của dân bản sẽ không còn gì kìm lại được nữa. Thầy phải tính cho kỹ, việc này không thể kéo dài qua hết mùa đông.
Thẳm cúi xuống khám nghiệm như mọi lần. Ông lấy que tre đã dùng ở các vụ trước ra đo vết cắn: khoảng cách hai dấu răng sâu khớp gần như trọn vẹn với con trâu nhà Khăm, con bò nhà Ơn và con trâu thứ hai của nhà Ơn. Mùi tanh ngọt vẫn thoảng trong hơi lạnh của chuồng. Ông mở sổ, ghi rõ: con gia súc chết thứ 4, là bò của trưởng bản Quàng Văn Sơn, cùng một thủ pháp cắn đứt cổ hút máu như ba vụ trước.
Dân bản đứng xem bàn tán xôn xao. Có người nói ma đã vào tới giữa bản thì không nhà nào còn an toàn. Có người lại quay sang nhắc chuyện cô gái ở cuối bản có vết sẹo đỏ quanh cổ, nói gần nói xa rằng mọi chuyện đều bắt đầu từ dãy nhà cuối bản ấy. Thẳm nghe hết, không cắt lời ai, nhưng khi tiếng bàn tán bắt đầu dồn về một hướng, ông đứng dậy, nói đủ lớn cho cả sân nghe.
- Tôi ghi vào sổ của bản bốn con gia súc chết, cả bốn đều chết cùng một kiểu trong đêm, không một con nào chết vào ban ngày, không một ai trong bản bị bắt gặp làm việc gì sai lúc tỉnh táo. Ai muốn kết tội một người còn sống thì phải có chứng cứ của người sống, không được lấy cái chết của gia súc trong đêm ra làm chứng cứ.
Sơn gật đầu, tiếp lời Thẳm bằng giọng của trưởng bản: từ hôm nay, mọi lời đồn về vụ gia súc phải qua ông và thầy cúng, ai tự ý tụ tập gây chuyện sẽ bị ghi tên vào biên bản của bản. Ông cũng tuyên bố chuồng nhà ông từ đêm nay sẽ là một điểm canh mẫu, ông tự ngồi canh cùng phiên của bản, để dân thấy nhà trưởng bản cũng thức như mọi nhà khác, không ai được ngủ yên trên nỗi sợ của người khác.
Buổi trưa, Thẳm ngồi một mình ở nhà Sơn, trải cuốn sổ ra phên nứa và khoanh lại bản đồ đường bay bằng bút chì. Bốn vụ gia súc chết đã rải từ đầu bản tới giữa bản: nhà Khăm ở gần bờ tre, nhà Ơn ở đầu bản, nhà Sơn ở giữa bản. Các điểm chết không nằm theo một đường thẳng, mà rải quanh những nơi có mùi tanh của chuồng và hơi ấm của buồng người. Ông nhận ra đường bay của thứ trong đêm không đi theo nhà cố định, nó đi theo mùi và theo kẽ hở của từng đêm.
Điều làm ông lo hơn cả là nhịp của các vụ việc đang dày lên. Từ con thứ nhất tới con thứ hai cách nhau ba ngày, con thứ ba cách hai ngày, con thứ tư chỉ cách con thứ ba năm ngày nhưng lại rơi đúng vào nhà được coi là chắc chắn nhất bản. Thứ bay trong đêm đang đói hơn, liều hơn, hoặc đang bị một sức ép nào đó khiến nó phải hút nhiều hơn trước. Ông ghi nhận xét ấy vào sổ và gạch chân hai lần.
Chiều hôm đó, ông tới thăm Inh. Cô vẫn nằm trong buồng nhà Khăm, người gầy nhưng tinh thần đã khá hơn sau một đêm yên ổn không bị hơi lạnh tanh quấy nhiễu. Khăm nói từ hôm vợ anh bị hút lần thứ hai, anh không dám rời buồng nửa bước vào ban đêm, chuồng trâu giao hẳn cho em họ trông. Thẳm dặn anh cứ giữ nếp ấy, và nói thêm rằng từ nay các điểm canh trong bản sẽ được nối với nhau bằng tiếng mõ hiệu, một điểm có động thì cả bản cùng biết trong chốc lát.
- Thầy cứ yên tâm, nhà tôi từ nay không để sót một chiếc tã nào ngoài buồng nữa. Chỉ mong vợ tôi hồi lại sức, còn gia súc mất thì làm lại sau cũng được.
Đêm 23/12, phiên canh ở chuồng nhà Sơn có thêm trưởng bản tự ngồi. Thẳm đi qua kiểm tra lúc gần nửa đêm, thấy Sơn quấn chăn ngồi bên bếp lửa nhỏ, mắt vẫn tỉnh, cây gậy dựng bên cạnh. Hai người không nói nhiều, chỉ cùng nhìn ra khoảng sân đầy sương muối trắng xóa. Sơn nói khẽ rằng ông làm trưởng bản bao năm, đây là lần đầu ông thấy một nỗi sợ không có hình mà lại chia được cả bản ra thành người nghi và người bị nghi như thế này.
Buổi chiều hôm ấy, Thẳm cùng Sơn đi một vòng quanh các chuồng ở giữa bản. Chuồng nào cũng được xem lại cọc rào, mái che và lối vào, chuồng nào thưa rào thì được dặn bổ sung ngay trong ngày. Sơn nói ông sẽ cho ghi vào biên bản của bản danh sách từng chuồng đã được kiểm tra, để sau này có việc gì xảy ra còn biết nhà nào đã giữ đúng lệ, nhà nào còn để sót kẽ hở cho thứ trong đêm lợi dụng.
Ơn tới nhà trưởng bản lúc trời sắp tối, mang theo lời hứa sẽ góp người cho phiên canh ở giữa bản. Anh nói nhà anh mất nhiều nhất, anh hiểu cái cảm giác sáng ra thấy gia súc nằm chết khô máu trong chuồng, nên anh không muốn thêm nhà nào trong bản phải nếm trải cảm giác ấy nữa. Thẳm nghe anh nói, gật đầu, và ghi vào sổ một dòng về việc các chủ hộ lớn trong bản bắt đầu tự nguyện nối phiên canh với nhau.
Đêm ở Mường Lò mùa sương muối dài và lạnh tới mức tiếng gà gáy canh năm nghe như đến từ rất xa. Người canh đêm phải quấn thêm chăn, ngồi sát bếp, và cứ một lúc lại ngẩng lên nghe ngóng. Vì mọi dấu hiệu của đêm đều bắt đầu bằng âm thanh rất nhỏ: một tiếng phần phật trên mái, một tiếng mõ trâu khua khẽ, một tiếng chó rít lên rồi im bặt giữa chừng.
Ơn là chủ đàn gia súc lớn nhất bản, chuồng của anh đầy trâu bò, và cũng vì thế mà nhà anh thành nơi chịu thiệt nặng mỗi khi có chuyện với gia súc trong đêm. Ơn nóng tính, nói thẳng, nhưng khi đứng trước xác con trâu bị hút cạn máu, anh cũng chỉ biết im lặng rất lâu, rồi lặng lẽ đi xem lại từng cọc rào trong chuồng nhà mình.
Mỗi phiên canh trong bản đều được ghi tên vào sổ ở nhà trưởng bản, ai canh chuồng nào, ai canh đầu hồi nào, tới giờ nào thì đổi ca. Thẳm dặn người canh không được ngủ gật, không được tụ lại một chỗ nói chuyện cho quên sợ, và hễ thấy vệt sáng xanh lè trong sương hay nghe tiếng phần phật khác thường thì đánh mõ hiệu ngay, không tự ý chạy theo một mình trong đêm tối.
Người trong bản nhìn Thẳm như nhìn một cái neo. Ông già, ông chậm, ông không hứa hẹn điều gì quá lời, nhưng ông có mặt ở mọi hiện trường trước khi trời sáng hẳn, và ông chưa từng nói một câu nào rồi phải rút lại. Trong những ngày mà tin đồn chạy nhanh hơn chân người, cái chậm chắc ấy của ông là thứ duy nhất giữ cho nhiều nhà còn đủ bình tĩnh để chờ sự thật.
Khuya hôm ấy, Thẳm ngồi lại nhà Sơn lâu hơn thường lệ. Hai ông già nói chuyện về những mùa đông trước, về những năm bản còn yên ổn, về cô gái ở cuối bản sống một mình trong nhà sàn cũ. Sơn nói ông làm trưởng bản, ông phải giữ công bằng cho cả người bị nghi lẫn người đang sợ. Thẳm đáp rằng giữ được công bằng trong lúc cả bản đang sợ mới là việc khó nhất, và cũng là việc đáng làm nhất của người đứng đầu bản.
Trên đường về, Thẳm dừng lại ở đầu cầu thang nhà mình, nhìn xuống cánh đồng Mường Lò trắng sương. Ông nghĩ về bốn con gia súc đã chết, về hai đêm sản phụ bị hút, về những vệt lân tinh trong sương, và ông biết những dòng trong sổ của mình đang dần nối lại thành một đường bay có bắt đầu và có kết thúc. Việc của ông là tìm ra điểm bắt đầu ấy, dù nó nằm ở nơi ít ai ngờ nhất trong bản này.
Cấm kỵ được các cụ truyền lại không nhiều nhưng câu nào cũng nặng. Thấy thân người nằm không đầu thì tuyệt đối không lật úp thân xác, không bôi tro bếp vào vết cắt cổ, không úp vật gì lên hõm cổ. Vì đầu bay về không ráp lại được sẽ hóa cuồng hoặc chết rũ, và người làm sai phép ấy sẽ mang tội với cả bản. Thẳm nhắc đi nhắc lại điều ấy mỗi khi có người nóng nảy đòi làm liều trong đêm.
Trưởng bản Sơn là người nói ít nhưng lời nào cũng có sức nặng của biên bản. Ông giữ hòm gỗ đựng giấy tờ của bản, trong đó có giấy nương của các hộ, và ông là người duy nhất khiến đám đông đang ồn có thể im lại chỉ bằng một cái gõ nhẹ của đầu gậy xuống sàn. Khi Sơn đã ghi một việc vào biên bản của bản, việc ấy không còn là lời đồn nữa.
Thẳm đáp rằng vì thế việc của ông không chỉ là lần ra thứ bay trong đêm, mà còn là giữ cho bản không tự làm hại nhau trước khi sự thật kịp tới. Ông khép sổ, đứng dậy đi tiếp vòng canh cuối của đêm, tiếng bước chân khẽ trên lớp sương muối cứng. Trong lòng đã định rõ việc ngày mai phải làm: lên núi sau bản, chặt mây gai, và chuẩn bị cho một cách giữ bản chủ động hơn là chỉ ngồi canh và chờ đợi.