MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 14: Đầu Bay Trên Cánh Đồng Mường Lò
Đêm 25/12/2026, phiên canh phía cánh đồng được đặt ở bờ ruộng sát con đường đất chạy dọc cuối bản. Thẳm tới từ lúc trời vừa tối hẳn, mang theo cuốn sổ…
Nội dung chương
Đêm 25/12/2026, phiên canh phía cánh đồng được đặt ở bờ ruộng sát con đường đất chạy dọc cuối bản. Thẳm tới từ lúc trời vừa tối hẳn, mang theo cuốn sổ bọc vải, một cây sào tre dài và nắm vôi bột đựng trong ống nứa. Sơn đến sau với cây gậy quen thuộc và một bó đuốc chưa châm. Khăm tới cuối cùng, bước chân vội, nói anh vừa dặn lại người trực trong buồng của Inh lần thứ ba mới yên tâm ra khỏi nhà.
- Vợ tôi đêm nay ngủ yên chứ, ca trực trong nhà là ai.
- Là bà Mùi ngồi trong buồng, anh vợ tôi ngồi gian ngoài. Tã của cháu đã cất hết vào rương, cửa sổ cắm dâu gai tươi từ chiều.
Thẳm gật đầu, bảo Khăm đã dặn đủ thì phải tin người ở nhà, người canh mà lòng còn ở trong buồng thì mắt không nhìn nổi sương. Ông cắm cây sào tre xuống bờ ruộng, lấy ống nứa rắc một vệt vôi trắng vòng quanh chỗ ngồi của ba người. Ông nói vệt vôi này không phải phép gì, chỉ để lát nữa sương xuống dày, ai đứng dậy đi lại cũng nhìn thấy ranh giới mà không dẫm ra khỏi vị trí canh trong lúc rối. Đống củi khô được chất ở phía sau mô đất, bùi nhùi nhét sẵn ở giữa, nhưng ông dặn đêm nay chưa có lệnh của ông thì không ai được châm lửa.
Sơn ngẩng đầu nhìn trời, không thấy một ngôi sao nào, sương đã bắt đầu đùn xuống từ phía núi thành từng lớp chậm chạp. Ông hỏi vì sao đêm nay lại giữ lửa, trong khi đêm ở bờ tre chính lửa lớn đã làm nó khựng lại và bỏ chạy. Thẳm đáp lửa là thứ để giữ nhà, còn đêm nay họ ra cánh đồng là để nhìn cho hết một đường bay trọn vẹn, từ chỗ nó hiện ra cho tới chỗ nó biến mất. Nó vừa thấy lửa là đổi hướng ngay, đường bay đứt đoạn thì sổ của ông lại thêm một trang đoán mò, mà đoán mò đã đủ nhiều rồi.
Ba người ngồi xuống sau mô đất, chăn quấn quanh chân, mõ tre đặt ngay tầm tay. Từ vị trí này nhìn về bản chỉ còn thấy mấy đốm đèn dầu leo lét sau vách nứa, còn nhìn ra cánh đồng là một mặt sương phẳng lì chạy tới tận chân núi. Khăm ngồi giữa, cứ chốc chốc lại ngoái đầu về phía nhà mình ở cuối bản. Thẳm để yên hai lần đầu, tới khi anh ngoái lần nữa ông mới nói khẽ rằng nhà Khăm đêm nay có hai lớp người, còn khoảng ruộng trước mặt họ thì chỉ có ba người này, anh để mắt ở đâu thì nơi ấy mới được giữ.
Tiếng mõ điểm danh vang lên từ các điểm canh quen thuộc. Hai tiếng ngắn từ phía chuồng nhà Ơn, hai tiếng đáp lại từ sân nhà trưởng bản, rồi hai tiếng nữa từ gian ngoài nhà Khăm vọng ra rất nhỏ qua lớp sương. Sơn đếm theo thói quen, gật đầu nói đủ hết các điểm, bản đêm nay thức đều như một vòng tay khép kín. Thẳm không đáp, ông đang nhìn về dãy nhà cuối bản, nơi sương có vẻ chuyển động không giống các chỗ khác: nó không trôi ngang theo gió, mà cuộn lên từng chút như có vật gì vừa khuấy vào từ phía dưới.
Trước khi sương xuống kín mặt ruộng, Thẳm đứng dậy đi dọc bờ ruộng một lượt. Ông cắm xuống đất ba chiếc cọc tre ngắn, mỗi cọc buộc một sợi chỉ đỏ ở đầu, cọc thứ nhất ngay chỗ ba người ngồi, cọc thứ hai cách đó ba mươi bước về phía cuối bản, cọc thứ ba chếch ra phía giữa đồng. Ông dặn Sơn nhớ vị trí từng cọc, vì nếu đêm nay nó xuất hiện, ông cần biết nó bay qua khoảng giữa hai cọc nào để sáng mai còn đối chiếu với hướng mái nhà và hướng chuồng. Sơn hỏi cắm cọc giữa đêm thì đo được gì hơn mắt nhìn, ông đáp mắt người trong sương hay bị ánh sáng lừa, nó tưởng gần mà hóa ra xa, tưởng thấp mà hóa ra cao. Cọc cắm cố định xuống đất thì không biết nói dối, đường bay cắt qua hàng cọc ở đâu, chỗ ấy là thật. Khăm cầm đuốc đi theo soi đường cho ông cắm cọc cuối cùng, anh bước rất khẽ trên mặt ruộng đóng băng, mỗi bước đều nghe tiếng vỏ băng mỏng vỡ lạo xạo dưới đế dép. Cắm xong, ba người quay lại mô đất ngồi vào chỗ cũ, Thẳm phủ thêm một lớp chăn lên đầu gối, tay ông đặt lên cuốn sổ trong ngực áo như người giữ một vật dễ mất.
Thời gian trôi trong tiếng nước nhỏ giọt từ lá tre xuống mặt ruộng đóng băng mỏng. Khăm rót nước nóng từ chiếc ấm đất mang theo, hơi nước bốc lên lẫn vào sương làm mặt người nào cũng mờ đi trong gang tấc. Anh nói đêm Giáng sinh năm ngoái bản còn tổ chức ăn uống ở sân nhà trưởng bản tới khuya, trẻ con chạy quanh đống lửa, không ai nghĩ tới chuyện chia nhau ngồi rình trong sương như thế này. Sơn đáp lễ tết năm nay nhà nào giữ nhà ấy cũng là lẽ thường khi bản có chuyện, giữ được người thì còn nhiều mùa lễ nữa để vui.
Đúng lúc ấy, từ phía trên dãy nhà cuối bản, một vệt sáng xanh lè bật lên giữa sương. Nó không sáng bùng, mà nhô lên từ từ như một đốm lửa ma trơi lớn dần, rồi bắt đầu trượt ngang về phía cánh đồng. Thẳm đưa tay ra hiệu cho hai người ngồi im, mắt ông không rời vệt sáng, miệng đếm rất khẽ từng nhịp lượn của nó. Vệt sáng hạ thấp dần khi ra tới khoảng ruộng trống, và sương quanh nó bị đẩy dạt sang hai bên thành một rãnh dài nhìn rõ bằng mắt thường.
Khi vệt sáng tới khoảng giữa cánh đồng, cách chỗ ba người ngồi chừng sáu mươi bước chân, sương thưa đi trong một thoáng ngắn ngủi. Cả ba người cùng nhìn rõ hình thù phía sau ánh sáng ấy. Một cái đầu người tóc dài bay là là trên mặt ruộng, cổ dứt ra ở một đường cắt phẳng, phía sau đầu là chùm ruột gan đỏ tươi kéo dài, uốn lượn và phát ra ánh lân tinh xanh lè theo từng nhịp co thắt. Nó bay không tiếng động, chỉ có lớp sương bị chùm ruột gan quạt vào xô lệch đi nghe như tiếng vải ướt phất rất nhẹ trong đêm lạnh.
Khăm nắm chặt cây mõ tới mức khớp tay trắng bệch, anh thì thào hỏi có đánh mõ gọi các điểm khác không. Thẳm lắc đầu, nói cứ để nó bay hết quãng này, mõ đánh lên lúc này nó vọt lên cao là mất dấu ngay. Sơn ngồi bên phải không nói một lời nào, cây gậy trong tay ông hạ thấp xuống ngang đầu gối, mắt ông dõi theo vệt sáng như người đang ghi nhớ một đường biên trên bản đồ.
Cái đầu bay hết chiều ngang cánh đồng, tới gần bờ ruộng phía giữa bản thì chùm ruột gan sau nó chợt co lại, đầu ngẩng cao lên một nhịp như vừa ngửi thấy điều gì trong gió. Từ phía chuồng giữa bản, tiếng chó sủa dồn dập vang lên cùng lúc mấy con, rồi một đốm lửa ở điểm canh xa bùng sáng khi người trực bên ấy nghe tiếng chó mà châm đuốc. Cái đầu khựng lại giữa không trung, quay ngoắt về phía núi, vọt thẳng lên cao, ánh lân tinh kéo thành một vệt dài mờ dần rồi tắt hẳn trong lớp sương dày trên cao.
- Nó đi từ cuối bản ra. Thầy có thấy không, nó hiện lên ngay trên dãy nhà cuối bản, không phải từ phía núi bay vào.
Khăm nói câu ấy rất nhanh, giọng anh run lên không phải vì lạnh. Thẳm lấy cuốn sổ ra ngay trong ánh đuốc vừa được Sơn châm lên sau khi vệt sáng đã mất hẳn. Ông ghi dưới ánh lửa chập chờn: 23:00 ngày 25/12/2026, tại bờ ruộng phía cánh đồng. Ba người canh gồm Lò Văn Thẳm, Lò Văn Khăm và trưởng bản Quàng Văn Sơn tận mắt thấy đầu người kéo chùm ruột gan phát ánh lân tinh bay ngang cánh đồng Mường Lò. Ông viết dòng khóa của đêm nay thành một hàng riêng: đêm đầu bay thứ 4. Rồi ông ghi thêm điều ông vừa nhận ra và gạch chân một lần duy nhất: cả bốn lần có dấu vết rõ ràng, đường bay đều mở đầu từ phía dãy nhà cuối bản, nơi sương cuộn lên đầu tiên trước khi vệt sáng hiện ra.
Sơn đọc lại trang sổ qua vai ông, trầm ngâm nói dãy nhà cuối bản chỉ có mấy hộ, trong đó có căn nhà sàn cũ của cha mẹ Sên để lại. Ông nói câu ấy như một sự thật về địa thế, không thêm một lời nào khác. Thẳm khép sổ lại, đáp rằng đường bay bắt đầu ở một dãy nhà không có nghĩa nó bắt đầu ở một con người cụ thể, sương và mùi tanh chuồng trại ở cuối bản cũng tụ lại ở đúng hướng ấy. Ông bảo điều cần làm lúc này là ghi đúng những gì mắt thấy, còn kết luận thì để dành cho lúc có thêm chứng cứ khác khớp vào.
Khăm nghe hai ông nói chuyện, tay anh dần thả lỏng khỏi cây mõ. Anh nói anh chỉ mong đường bay này dẫn tới một cách giữ nhà cho vợ con anh, chứ anh không mong nó dẫn tới nhà ai trong bản này cả, vì nhà nào ở cuối bản cũng là người anh quen mặt từ nhỏ. Thẳm gật đầu, bảo chính vì thế mà trang sổ đêm nay phải ghi cho thật sạch, không thừa một chữ suy đoán, để sau này ai đọc lại cũng không vin vào đó mà hại người vô tội.
Ba người ngồi lại bờ ruộng thêm một vòng tuần nữa theo đúng phiên đã chia. Sương càng về khuya càng đặc, tới mức đuốc châm lên chỉ soi được một quầng sáng bằng chiếc nong quanh chỗ ngồi. Tiếng mõ điểm danh từ các điểm trong bản vẫn đáp lại đều đặn, và không có vệt sáng thứ hai nào hiện ra trên cánh đồng trong phần còn lại của đêm. Gần giờ gà gáy đầu, Thẳm mới cho thu dọn củi chưa dùng và vệt vôi. Ba người đi men theo đường đất trở về bản, Sơn chống gậy đi giữa, Khăm đi sau cùng và ngoái lại nhìn khoảng ruộng tối thêm một lần nữa trước khi rẽ vào ngõ nhà mình.