MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 16: Đêm Thứ Ba Bên Buồng Sản Phụ
Sáng 27/12/2026, lúc 07:30, Khăm chạy sang nhà Thẳm với đôi chân trần dẫm sương, áo còn chưa cài hết cúc. Anh nói không thành câu trọn vẹn, chỉ lặp đi…
Nội dung chương
Sáng 27/12/2026, lúc 07:30, Khăm chạy sang nhà Thẳm với đôi chân trần dẫm sương, áo còn chưa cài hết cúc. Anh nói không thành câu trọn vẹn, chỉ lặp đi lặp lại rằng vợ anh sáng nay lạnh ngắt cả người, gọi mãi mới mở mắt. Thẳm khoác áo, cầm theo cuốn sổ và túi thuốc khô, đi ngay sang nhà Khăm, chân ông bước gấp tới mức Sơn đứng ở sân nhà trưởng bản nhìn theo cũng biết bản lại có chuyện chẳng lành.
Trong buồng nhà Khăm, Inh nằm bất động trên giường, chăn đắp tới ngực, đứa bé sơ sinh nằm cạnh mẹ trong chiếc nôi vải, ngủ yên và thở đều. Bà Mùi đã tới trước đó một lúc, bà đang chườm khăn ấm lên trán Inh, tay kia giữ cổ tay cô bắt mạch. Thấy Thẳm vào, bà lắc đầu rất nhẹ, nói mạch của Inh đêm nay yếu hơn hẳn hai lần trước, người cô nhẹ bẫng đi khi bà trở mình cho cô lúc nãy.
Inh mở mắt nhìn mọi người, cô cố chống tay xuống mặt giường để ngồi dậy chào thầy như lệ thường. Hai cánh tay cô run lên, khuỷu tay gập xuống, người cô đổ trở lại gối trước khi lưng kịp rời khỏi chiếu. Bà Mùi phải luồn tay xuống dưới vai cô, đỡ rất chậm, Inh mới ngẩng được đầu lên một đoạn ngắn, mặt cô tái nhợt, mồ hôi rịn ra trên trán dù da thịt lạnh ngắt. Cô nói một câu ngắn rồi thở dốc, bảo mọi người đừng lo, cô chỉ hơi mệt. Nhưng không ai trong buồng tin vào chữ hơi mệt ấy nữa.
Thẳm mở sổ, ghi ngay tại đầu giường của cô: đêm sản phụ bị hút thứ 3, nạn nhân vẫn là Lò Thị Inh. Ông ghi tiếp tình trạng của cô bằng đúng những chữ mắt ông đang thấy: sụt cân rõ không tự ngồi dậy. Khăm đứng ở chân giường, hai tay anh bấu vào thanh gỗ, anh nói đêm qua anh trực ca đầu ở gian ngoài, tới giờ đổi ca thì anh ra sân gọi người thay. Hai bên gặp nhau ở khoảng sân trước nhà, nói với nhau mấy câu về phiên chuồng ở giữa bản. Khi anh quay vào buồng, bếp lửa vẫn cháy, cửa sổ vẫn cắm dâu gai, đứa bé vẫn ngủ yên, chỉ có Inh là nằm im lìm hơn mọi đêm và hơi thở mỏng đi thấy rõ.
Thẳm bảo bà Mùi đỡ Inh ngẩng đầu cao thêm một chút để ông hỏi chuyện, vì ông cần chính cô kể lại đêm qua khác những đêm trước ở chỗ nào. Inh thở chậm mấy nhịp rồi nói, giọng cô yếu và đứt quãng. Hai đêm trước, cô nghe tiếng phần phật ở trên mái nứa, tiếng động đi từ phía mái xuống. Đêm qua thì khác hẳn, cô không nghe gì trên mái, mà nghe một thứ tiếng phất rất nhẹ ở ngay dưới lưng mình, như có tấm vải ướt quạt đi quạt lại dưới mặt sàn. Rồi cái lạnh không đến từ phía cửa sổ, nó thấm lên từ dưới chiếu, lạnh từ sống lưng lạnh đi trước, sau đó mới lan ra tay chân. Cô muốn gọi Khăm mà cổ họng không phát ra tiếng, người cô như bị đè xuống chiếu cho tới khi gà gáy xa xa mới nhẹ dần đi.
Bà Mùi nghe cô kể tới đó thì quay sang nhìn Thẳm, bà nói bà đỡ đẻ mấy chục năm, chưa từng nghe sản phụ nào kể cái lạnh đi từ dưới sàn lên như vậy. Thẳm gật đầu, ông ghi thêm mấy dòng vào trang sổ vừa mở: đêm thứ ba, tiếng động ở dưới sàn, lạnh thấm từ lưng trước. Ông nói chi tiết này quan trọng hơn mọi lời đoán, vì nó chỉ thẳng xuống gầm sàn, nơi từ đầu mùa tới giờ chưa một phiên canh nào chui xuống kiểm tra cho kỹ.
- Khoảng tôi ra sân gọi người thay kéo dài bao lâu, anh Khăm. Anh nói thật cho tôi, đừng bớt đi một khắc nào.
- Chừng nửa tuần hương, thầy ạ. Tôi còn đứng nói chuyện về con nghé ở chuồng, tới lúc thấy hơi lạnh luồn qua chân ở bậc thang tôi mới chạy vào.
Thẳm không nói gì thêm với Khăm lúc ấy. Ông cầm đèn dầu đi vòng xuống gầm sàn, chui vào khoảng tối dưới đúng vị trí buồng của Inh. Khăm cầm một cây đuốc nhỏ đi theo, soi cho ông xem từng thanh nứa lát sàn từ phía dưới. Tới đoạn giữa buồng, Thẳm dừng lại, ông chỉ cho Khăm một khe hở giữa hai thanh nứa đã cong vênh vì hơi ẩm của mùa đông, khe rộng vừa một ngón tay người lớn. Mặt dưới của thanh nứa quanh khe có một vệt sẫm kéo dài, ông đưa tay quệt thử, vệt ấy lạnh và tanh, mùi tanh ngọt quen thuộc bốc lên ngay trong hơi đuốc.
Ông nói khe sàn này nằm ngay dưới đầu giường của Inh, hơi ấm của sản phụ và của bếp lửa trong buồng thoát xuống qua khe ấy suốt đêm. Thứ bay trong đêm không cần vào hẳn trong buồng, nó chỉ cần sà thấp dưới gầm sàn, lần theo hơi ấm và mùi tanh của sản dịch mà hút qua khe hở trong đúng khoảng phiên canh đổi ca bỏ trống. Cửa sổ cắm dâu gai kín tới đâu cũng không giữ nổi một con đường mở ngay dưới lưng người bệnh.
Khăm nghe xong ngồi thụp xuống gầm sàn, tay anh sờ đi sờ lại khe nứa cong vênh như không tin một lỗ hổng nhỏ như vậy lại rút của vợ anh một đêm sức. Anh nói từ ngày Inh sinh, anh đã đi lại trên mặt sàn này không biết bao nhiêu lần, chưa bao giờ anh nghĩ tới chuyện nhìn xuống phía dưới của nó. Thẳm đáp người canh nhà thường nhìn lên mái và nhìn ra cửa, ít ai nhìn xuống chân mình, và thứ trong đêm khôn ở chỗ nó chọn đúng hướng không ai nhìn ấy.
Hai người quay lên nhà, Thẳm gọi bà Mùi ra hiên nói riêng mấy câu, rồi ông quay vào buồng công bố cách canh mới trước mặt cả nhà. Từ đêm nay, phiên canh buồng sản phụ đổi ca theo lối so le: người cũ chỉ rời vị trí khi người mới đã đứng vào đúng chỗ của mình trong buồng hoặc gian ngoài, hai người phải chạm mặt nhau ngay tại vị trí canh. Tuyệt đối không ai gọi nhau ra sân. Ông ghi điều này thành một dòng riêng trong sổ, đọc to cho Khăm nghe, bắt anh nhắc lại từng chữ trước khi ông khép sổ.
Việc thứ hai làm ngay trong buổi sáng là bịt khe sàn. Khăm chặt nứa tươi ngoài vườn, chẻ thành những thanh bản rộng, Thẳm ngồi dưới gầm sàn đỡ từng thanh áp lên mặt dưới của sàn buồng, Khăm ở trên nhà đóng chốt tre cố định. Chỗ khe cong vênh nhất được trám thêm một lớp đất sét trộn tro bếp dẻo quánh, miết kỹ bằng tay cho kín hết mép. Bà Mùi ở trong buồng vừa trông Inh vừa cúi xuống khe sàn kiểm tra, bà nói khi nào bà không còn thấy hơi lạnh luồn lên qua mặt sàn nữa thì việc bịt mới coi là xong. Mất gần một buổi sáng, toàn bộ mặt sàn dưới buồng mới kín lại, bà Mùi đặt lòng bàn tay lên mặt sàn hồi lâu rồi gật đầu nói hơi lạnh đã dứt.
Trong lúc hai người đàn ông làm việc dưới sàn, bà Mùi ở trên nhà sắc một ấm nước gừng với đường phèn, múc ra bát nhỏ, ngồi xuống đầu giường bón cho Inh từng thìa một. Inh nuốt chậm, mỗi thìa nước ấm vào tới cổ là người cô run lên một đợt ngắn. Bà đỡ bát xuống, kéo chăn đắp cao lên cho cô, dặn cô từ hôm nay không được cố ngồi dậy nữa, muốn gì thì gọi người, giữ sức như giữ một ngọn lửa nhỏ trong gió. Đứa bé thức giấc khóc đòi bú, bà bế cháu đặt vào cạnh mẹ, đỡ tay Inh vòng qua người con, cả hai mẹ con cùng nằm yên trong tầm tay của bà.
Trước khi ra về, Thẳm ngồi lại bên giường Inh một lúc. Ông nói với cô rằng bản đã sơ suất ở một khe sàn và một khoảng đổi ca, hai thứ ấy từ nay đã bị bịt lại, việc của cô chỉ còn là ăn ngủ và giữ con. Inh nhìn ông, mắt cô ươn ướt, cô nói cô không sợ cho mình bằng sợ con còn quá nhỏ mà mẹ cứ yếu đi từng ngày như thế này. Thẳm đáp trẻ con lớn lên bằng cả bàn tay của bản, không chỉ bằng tay mẹ, cô cứ yên lòng giữ sức, phần còn lại đã có người gánh thay trong những ngày này.
Trước khi việc bịt sàn được coi là xong, Thẳm còn bắt Khăm làm một việc nữa ngay trước mắt ông. Anh nhóm bếp trong buồng cho lửa cháy đều, rồi hai người chia nhau ra: Khăm ở trên nhà đi từng bước dọc theo mặt sàn buồng, Thẳm ở dưới gầm lần theo tiếng chân, tay ông áp lên từng đoạn nứa nghe hơi ấm rò xuống. Ba đoạn nứa khác có khe nhỏ hơn cũng được đánh dấu bằng phấn trắng để trám nốt trong buổi chiều, dù những khe ấy chưa có vệt tanh nào bám vào. Thẳm nói bịt một khe đã biết là việc chữa cháy, kiểm hết cả mặt sàn mới là việc giữ nhà, và ông sẽ cho người đi từng nhà có sản phụ trong bản ngay chiều nay để làm đúng như vậy.
Khăm tiễn Thẳm ra tới chân cầu thang, anh nói đêm nay anh sẽ tự trực trọn đêm trong gian ngoài, không đổi ca với ai nữa. Thẳm lắc đầu, bảo người thức trắng nhiều đêm liền sẽ có lúc gục xuống ngay tại vị trí canh mà không hay biết, cách canh so le mới là cách giữ được lâu. Ông dặn anh ăn đủ bữa, ngủ bù vào ban ngày khi bà Mùi ở trong buồng, và nhớ rằng giữ vợ con là việc tính bằng nhiều đêm, không phải bằng một đêm liều sức. Khăm đứng nhìn theo ông đi khuất vào sương sáng, rồi quay vào nhà, tự tay kiểm tra lại từng chốt tre trên mặt sàn buồng một lần nữa.
- Mai thầy lại sang xem vợ tôi chứ.
- Mai tôi sang sớm. Đêm nay anh cứ trực cho trọn, có động gì thì gõ mõ, đừng tự mình chạy ra gầm sàn.