MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 19: Sương Muối Che Ánh Lân Tinh
Tối 30/12/2026, Thẳm và Khăm tới dãy nhà cuối bản từ lúc trăng còn chưa lên, mang theo chăn, mõ và một đống củi khô bó sẵn. Điểm canh đêm nay đặt ở…
Nội dung chương
Tối 30/12/2026, Thẳm và Khăm tới dãy nhà cuối bản từ lúc trăng còn chưa lên, mang theo chăn, mõ và một đống củi khô bó sẵn. Điểm canh đêm nay đặt ở khoảng đất trống bên hông căn nhà sàn cũ nơi Sên sống một mình, cách đầu hồi nhà cô chừng hai mươi bước chân, khuất sau một bụi tre gai rậm. Khăm vừa trải phên ngồi xuống vừa nói anh đã xếp ca trực ở nhà mình xong xuôi theo lệ đổi ca so le, bà Mùi ngủ lại trong buồng với mẹ con Inh, nên đêm nay anh mới dám theo thầy ra tận đây.
Sên còn thức khi hai người tới. Cô đứng ở chân cầu thang nhà mình, tay cầm đèn dầu, nói cô nghe tiếng chân người ngoài ngõ từ lúc trời vừa tối. Thẳm nói thẳng với cô không giấu giếm: đêm nay phiên canh của bản đặt ở cạnh nhà cô, vì bốn lượt bay trước đều để lại dấu vết chắc chắn, vệt sáng lần nào cũng hiện lên đầu tiên ở khoảng trời phía trên dãy nhà này. Ông nói ông nói trước với cô một tiếng để cô khỏi giật mình khi nghe tiếng người trong đêm, và để cô hiểu họ canh là canh khoảng trời phía trên dãy nhà, không phải canh người nằm trong nhà nào.
- Cô cứ ngủ như mọi đêm, cửa cài then như mọi đêm. Chúng tôi ngồi ngoài bụi tre, không vào sân nhà cô, không lên sàn nhà cô.
Sên im lặng một lúc, ánh đèn dầu trên tay cô soi rõ một phần cổ áo kéo cao quen thuộc. Cô nói cô biết cả bản đang nghĩ gì về dãy nhà này và về chính cô, buổi họp dưới sàn nhà trưởng bản tuy cô không có mặt nhưng lời đồn thì đi nhanh hơn chân người. Cô nói cô chỉ xin thầy một điều: đêm nay các người thấy gì ở trên mái nhà này thì cứ ghi đúng như thế vào sổ, thấy rõ thì ghi rõ, thấy mờ thì ghi mờ. Đừng vì thương cô mà bớt đi, cũng đừng vì sợ bản mà thêm vào. Thẳm nhìn cô, gật đầu, nói sổ của ông từ đầu tháng tới giờ chưa từng bớt hay thêm một chữ nào vì thương hay vì sợ.
Cô rót cho hai người hai bát nước chè nóng từ chiếc ấm đất để sẵn ở gian ngoài, rồi cài then cửa, vào buồng đi ngủ như lệ thường. Đèn trong nhà cô tắt sau đó không lâu. Khăm ngồi xuống phên tre, hạ giọng hỏi thầy rằng canh sát nhà một cô gái đang ngủ như thế này, nếu đêm nay nó tới thật thì ông tính sao. Thẳm đáp đêm nay chỉ nhìn và ghi, như đêm ở bờ ruộng hôm Giáng sinh, vì sương muối cuối năm đang xuống rất dày và ông muốn biết trong thứ sương đặc nhất này, mắt người còn nhìn được tới đâu.
Sương quả thật xuống dày hơn mọi đêm trước. Chưa tới nửa đêm, khoảng đất trống trước bụi tre đã trắng xóa tới mức Khăm giơ bàn tay ra trước mặt mà chỉ thấy lờ mờ năm ngón. Đống củi khô bó sẵn nằm cạnh phên ngồi cũng phủ một lớp muối trắng mỏng, hơi lạnh thấm qua hai lớp chăn quấn quanh chân hai người. Tiếng mõ gọi nhau giữa các điểm canh vọng tới nghe nghẹn và ngắn, như bị lớp sương dày nuốt mất một nửa âm thanh trước khi kịp đi hết quãng đường.
Thẳm ngồi bất động hàng giờ liền, mắt ông hướng về khoảng trời phía trên mái nhà Sên dù nơi ấy giờ chỉ là một khối sương xám không phân biệt được mái nhà với nền trời. Khăm ngồi bên cạnh, thỉnh thoảng lại đứng lên đi mấy bước cho máu lưu thông xuống chân rồi lại ngồi xuống, mỗi lần đứng lên anh đều nhìn về phía ngõ nhà mình, nơi vợ con anh đang ngủ trong buồng có người canh giữ. Ông không trách anh, ông chỉ nhắc anh đừng đi ra khỏi khoảng đất đã định, vì sương dày thế này chỉ cần lạc mươi bước là mất phương hướng ngay trong bản của chính mình.
Trong lúc chờ, Khăm kể cho Thẳm nghe đêm đầu tiên nhà anh áp dụng lệ đổi ca so le diễn ra thế nào. Người trực ca trước phải đứng nguyên ở gian ngoài, tới khi người thay bước hẳn vào nhà, nhìn thấy mặt nhau dưới ánh đèn mới được rời đi. Anh nói cách đổi ca này làm phiên canh chậm hơn trước chừng một khắc, nhưng vợ anh đêm ấy ngủ yên trọn giấc lần đầu tiên sau nhiều đêm, sáng ra tự cầm được bát cháo dù vẫn phải có người đỡ vai. Anh nói chỉ riêng một đêm yên ấy thôi cũng đủ để anh tin cách canh mới của thầy là đúng đường. Thẳm đáp lệ canh cũng như bờ ruộng, đắp chỗ nào nước rò thì bờ cao lên chỗ ấy, bản đã trả giá bằng ba đêm sức của Inh để học được bài học về khe sàn và khoảng trống đổi ca. Cái giá ấy đắt nên không được để nó trôi đi vô ích.
Ông cũng nói cho Khăm nghe điều ông rút ra từ đêm ở cánh đồng hôm Giáng sinh: ánh lân tinh của nó sáng là thế, nhưng sương muối càng dày thì ánh sáng càng bị nuốt gọn. Có khi nó bay ngay trên đầu người canh mà phía dưới chỉ thấy một quầng mờ như hơi đèn dầu sau tấm vải. Vì vậy từ nay các điểm canh không được chỉ trông vào mắt, phải trông cả vào tai và vào mũi: tiếng phất ướt át khác tiếng chim, mùi tanh ngọt khác mùi khói bếp. Ba dấu ấy chỉ cần xuất hiện một là phải đánh mõ ngay, không chờ thấy rõ hình thù rồi mới báo. Khăm nghe xong gật đầu, anh nói anh sẽ nhắc lại đúng như vậy cho mọi người trong phiên canh nhà anh ngay tối mai.
Vào đúng lúc đêm sâu nhất, từ phía trên mái nhà sàn cuối bản vang lên một tiếng phất rất nhẹ. Nó không giống tiếng chim đêm vỗ cánh, cũng không giống tiếng gió quật cành tre, nó ướt và mềm, đi qua một lần rồi thôi. Cùng lúc ấy, trong lớp sương dày trước mặt hai người, một vệt sáng xanh lè mờ nhòe hiện ra ở độ cao ngang mái nhà. Vệt sáng không thành hình rõ rệt như đêm ở cánh đồng, nó chỉ là một đốm lân tinh bị sương bọc kín, lướt rất nhanh về phía giữa bản, kéo theo một rãnh sương xô lệch mỏng manh. Nó tan biến hoàn toàn sau chừng mười nhịp đếm, trước khi Khăm kịp giơ tay chỉ cho rõ hướng.
- Thầy thấy không. Nó vừa qua đấy, mà tôi không dám nói mình thấy cái gì ngoài một đốm sáng.
- Tôi cũng chỉ thấy được như anh thôi. Đêm nay sương thắng mắt người, mình ghi đúng như vậy.
Thẳm lấy cuốn sổ ra, ông phải ghé sát mặt vào trang giấy và nhờ Khăm che chăn cho ánh đuốc nhỏ khỏi bị sương làm tắt. Ông ghi: 23:40 ngày 30/12/2026, tại điểm canh bên hông nhà sàn cuối bản, nghe một tiếng phất nhẹ trên mái, thấy một vệt lân tinh mờ lướt nhanh qua lớp sương muối dày về phía giữa bản, không nhìn rõ hình thù. Ông khóa trang sổ đêm nay bằng một hàng chữ ngắn: đêm đầu bay thứ 5. Rồi ông ghi thêm một câu tự nhắc mình: sương muối dày che gần hết ánh lân tinh, từ nay không được coi một đêm không thấy rõ là một đêm nó không bay.
Ngay sau khi vệt sáng tan biến, Thẳm gõ mõ ba tiếng ngắn theo hiệu đã hẹn để hỏi tình hình các điểm lân cận. Tiếng đáp vọng lại lần lượt từ chuồng nhà Ơn ở đầu bản, từ sân nhà trưởng bản ở giữa bản, rồi từ gian ngoài nhà Khăm: cả ba điểm đều đáp bằng hai tiếng đều đặn, hiệu báo yên, không điểm nào gõ dồn dập như khi có biến. Khăm thở phào, anh nói ít ra đêm nay đốm sáng ấy chỉ đi qua, chưa kịp làm thêm điều gì, hoặc nó đã bị sương dày làm mất hướng nên không tìm được chuồng nào hay buồng nào để sà xuống. Thẳm không đoán theo, ông chỉ ghi thêm vào cuối trang sổ một dòng về giờ gõ mõ và tiếng đáp yên của ba điểm canh gần nhất.
Hai người ngồi lại điểm canh cho tới khi tiếng gà gáy đầu tiên vang lên từ xóm giữa bản. Không có tiếng mõ báo động nào từ các điểm khác trong phần còn lại của đêm, không nhà nào hô lên mất gia súc, buồng của Inh cũng yên suốt đêm theo người trực sáng ra báo lại. Sương bắt đầu loãng dần khi trời chuyển sang màu xám nhạt, mái nhà Sên hiện ra từng mảng trong sương, yên tĩnh như chưa từng có vật gì đi qua phía trên nó trong đêm.
Cửa nhà Sên mở khi trời vừa đủ sáng nhìn rõ mặt người. Cô bước ra gian ngoài, tay vịn vào cột nhà, mặt cô đỏ bừng vì sốt nhẹ, bước đi chậm hơn hẳn ngày thường. Cô nói đêm qua cô ngủ mê mệt, mơ thấy mùi tanh ngọt quẩn quanh đầu giường, tỉnh dậy thì cổ đau rát như có ai vừa siết một vòng dây nóng quanh cổ. Thẳm bảo cô ngồi xuống bậc thang, ông nhìn vào quanh cổ cô trong ánh sáng ban mai đang lên. Vệt sẹo quen thuộc trên cổ cô gái hôm nay đã đổi khác hẳn những lần ông thấy trước đây: vết sẹo đỏ đậm như dây máu, nổi rõ trên làn da tái đi vì sốt, chạy vòng quanh cổ cô như một sợi thừng nhỏ vừa thít lại.
Khăm đứng ở sân nhìn cảnh ấy, anh nói khẽ rằng đêm qua đốm sáng mờ kia rời khỏi đúng mái nhà này, còn sáng nay cô gái của căn nhà này lại sốt và đau cổ. Hai việc ấy để cạnh nhau thì anh không cần ai giải thích thêm nữa. Thẳm quay lại nhìn anh, giọng ông nghiêm hẳn: để cạnh nhau để ghi vào sổ thì được, để cạnh nhau mà kết tội một người đang sốt nằm đây thì không. Ông nói cô gái này đêm qua ngủ trong buồng của chính nhà mình, không ai trong phiên canh bước lên sàn, không ai nhìn vào trong buồng, và sổ của bản chỉ được phép ghi những gì mắt thấy tay sờ được. Phần còn lại, ông nói, là phần ông đang đi tìm bằng chứng từng ngày, không phải bằng một buổi sáng đứng trong sân nhà người ta.
Sên nghe hai người nói, cô đưa tay lên sờ nhẹ quanh cổ mình rồi rụt tay lại vì đau. Cô nói cô không cần ai bênh cô bằng lời thương hại, cô chỉ cần sổ của thầy ghi đúng như thầy vừa nói, đêm qua cô ở đâu, sáng nay cô thế nào, còn lại để thời gian và chứng cứ của bản trả lời. Thẳm gật đầu, cầm bút ghi nốt mấy dòng cuối vào trang sổ của đêm thứ năm ngay trước mặt cô, đọc lại cho cô nghe từng chữ. Rồi ông cùng Khăm rời sân nhà cuối bản khi nắng yếu đầu ngày bắt đầu làm tan lớp sương muối trên mái nứa.