MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 22: Lần Phục Kích Hụt Thứ Nhất
Đêm 02/01/2027, từ lúc chập tối, Thẳm đã có mặt ở đầu hồi căn nhà sàn cuối bản để chuẩn bị cho lần phục kích đầu tiên của bản. Ông mang theo ba cuộn dây…
Nội dung chương
Đêm 02/01/2027, từ lúc chập tối, Thẳm đã có mặt ở đầu hồi căn nhà sàn cuối bản để chuẩn bị cho lần phục kích đầu tiên của bản. Ông mang theo ba cuộn dây mây gai đã bện sẵn chỉ ngũ sắc từ hôm lên núi, một thúng tro nếp khô rang lại trên bếp cho thật ráo, và sáu chiếc cọc tre vót nhọn để đóng xuống đất làm điểm neo. Sơn và Khăm tới sau bữa cơm, mỗi người mang một chiếc mõ và một bó đuốc dự phòng, cả ba thống nhất đêm nay không đốt đuốc lớn, chỉ giữ một ngọn lửa nhỏ khuất sau bụi tre để khỏi lộ điểm canh.
Thẳm chia việc ngay trong ánh sáng cuối ngày còn sót lại. Khăm đóng cọc phía bờ tre, Sơn đóng cọc phía sân trước, còn ông tự tay chăng dây, vì nút thắt cuối cùng của mỗi vòng phải do người làm lễ siết. Ông nói rõ lệ của đêm nay cho hai người nghe trước khi bắt đầu: vòng dây giăng kín đầu hồi, đủ ba vòng, vòng trong sát vách nhất, vòng ngoài xa nhất cách vách chừng một sải tay. Tro nếp rắc thành vệt kín dưới chân vòng ngoài và bịt luôn lối sổ dưới gầm sàn. Xong xuôi trước nửa đêm, rồi cả ba ngồi yên trong bóng tối, không nói chuyện, chỉ nghe ngóng.
Trước khi chia việc, Thẳm bắt cả ba đi một vòng quanh căn nhà trong ánh sáng chập tối để thống nhất những điều không được làm trong đêm nay. Ông chỉ tay vào cánh cửa buồng đang cài then bên trong, nói nhà này đêm nay chỉ có vòng ngoài làm việc, người canh ngồi ngoài hết, không ai bước lên sàn, không ai gọi người trong buồng dậy để hỏi han gì giữa đêm. Dù nghe tiếng động lạ trong buồng cũng chỉ gõ mõ báo ra ngoài sân cho ông biết, tuyệt đối không tự ý xông vào. Sơn nghe xong nhắc lại nguyên câu ấy một lần cho chắc, rồi ông nói ông sẽ ghi điều này vào biên bản sáng mai. Để sau này ai thắc mắc vì sao canh sát nhà người ta mà không vào nhà, bản đã có câu trả lời sẵn từ trước khi việc xảy ra.
Khăm đóng cọc phía bờ tre gặp khó ngay từ chiếc thứ hai. Đất ở rìa bờ tre đóng băng cứng sau nhiều đêm sương muối, cọc tre đóng xuống được nửa chừng thì trượt sang một bên, đầu cọc chệch khỏi vệt vôi anh đã đánh dấu từ chiều. Anh rút cọc lên đóng lại lần thứ hai, lần này cọc đứng thẳng nhưng vị trí đã xê dịch vào trong gần nửa gang tay so với dấu cũ. Anh gọi nhỏ thầy qua xem. Thẳm tới, ông ngắm vệt vôi rồi ngắm chiếc cọc, ông nói cọc lệch chừng này thì vòng dây phía bờ tre sẽ chùng theo, nhưng trời đã tối hẳn, đóng lại từ đầu sẽ gây tiếng động lớn và mất thêm nửa canh giờ. Ông quyết định cứ chăng dây theo vị trí cọc mới, rồi ông sẽ siết bù thêm hai nút ở đoạn ấy cho dây căng lên.
- Lệch nửa gang tay, dây siết bù được không thầy.
- Siết được cho căng mắt nhìn, còn kín hay không thì đêm nay mới biết. Tôi ghi nhớ chỗ lệch này, lát nữa mắt tôi sẽ để ở phía bờ tre nhiều hơn các phía khác.
Ba vòng dây được chăng xong khi tiếng gà nhà ai gáy dạo đầu đêm vọng tới từ xóm giữa. Thẳm đi lại một vòng cuối cùng trong bóng tối, tay ông lần theo từng đoạn dây từ cọc này sang cọc kia, sờ từng nút thắt, cúi xuống bốc một nắm tro nếp ở lối sổ đưa lên gần mặt ngửi rồi rắc xuống lại. Tro khô, tơi, đúng thứ ông cần. Ông bảo hai người vào vị trí: Sơn ngồi phía sân trước, Khăm ngồi khuất sau gốc cây to ở giữa sân, còn ông ngồi ngay phía bờ tre. Chỗ vòng dây bị lệch, lưng tựa vào một gốc tre già, chiếc mõ đặt trên đùi, hai tay khoanh trong tay áo cho khỏi tê cóng.
Đêm xuống sâu dần, sương muối bắt đầu rơi trắng trên vai áo ba người. Căn nhà sàn cuối bản im lìm sau lưng họ, không một ánh đèn, không một tiếng động, chỉ thỉnh thoảng có tiếng tre cọ nhau kêu cót két rất khẽ khi gió bấc lùa qua bờ tre. Giữa canh đầu, một tiếng động khô vang lên từ phía chuồng dưới gầm sàn làm Khăm giật mình suýt gõ mõ, nhưng Thẳm giơ tay ra hiệu ngồi yên: đó là tiếng con gà ngủ trên xà chuồng trở mình làm rơi một mảnh lá khô. Âm thanh rơi xuống đất rồi tắt ngay, không có tiếng phất thứ hai đi kèm. Ông đã dặn từ đầu đêm, canh cái này sợ nhất là báo nhầm, mõ gõ nhầm một lần thì cả bản thức dậy, mà nó thì chỉ cần một lần ồn ào là đổi hướng sang nhà khác ngay. Khăm ngồi xuống lại, hai bàn tay anh ôm chặt chiếc mõ tới mức các khớp ngón tay trắng bệch trong sương. Khăm ngồi ở giữa sân, anh cố giữ mắt mở nhìn về phía mái nhà, trong đầu anh cứ quay lại hình ảnh buổi sáng vợ anh nằm trong buồng nhìn ra lớp gai mới chăng. Anh tự nhủ đêm nay mà việc thành thì nhà anh là nhà yên đầu tiên được hưởng. Sơn ngồi phía sân trước, ông giữ thói quen của người làm trưởng bản, cứ một lúc lại đưa tay sờ cuốn sổ cất trong ngực áo, như muốn chắc rằng sáng mai ông sẽ có việc rõ ràng để ghi vào đó.
Gần nửa đêm, Thẳm là người nghe thấy trước. Tiếng phần phật quen thuộc vang lên từ phía trên mái nứa, ướt và nặng, khác hẳn tiếng chim đêm, đi qua đầu hồi một vòng rồi dừng lại đâu đó ngay phía trên vòng dây. Ông không gõ mõ, ông chỉ hơi nghiêng đầu, mắt nhìn theo một vệt sáng xanh lè vừa hiện ra trong sương, ở độ cao ngang mái nhà, đang từ từ hạ xuống phía đầu hồi. Chiếc đầu kéo theo chùm ruột gan đỏ tươi phát ánh lân tinh hiện rõ dần khi nó tới gần vòng dây, ánh sáng xanh hắt xuống lớp tro nếp trắng dưới đất thành một quầng sáng lạnh. Nó lượn một vòng thăm dò ở phía sân trước, nơi dây căng kín, rồi nó chuyển hướng, trôi dần về phía bờ tre, đúng phía vòng dây bị lệch cọc.
Thẳm nín thở nhìn nó sà xuống đoạn dây chùng. Chiếc đầu chạm vào vòng ngoài, vòng dây rung lên, hai nút siết bù của ông giữ được nó trong một thoáng ngắn, ánh lân tinh tóe ra mạnh hơn khi chùm ruột gan quẫy nhẹ tìm đường. Rồi ở đúng chỗ cọc lệch, đoạn dây bị kéo xệ xuống thêm một đoạn, khe hở giữa hai vòng dây mở ra vừa đủ. Chiếc đầu lách qua trong gang tấc, vọt lên cao và lao thẳng qua bờ tre, mất hút vào sương dày phía ngoài bản. Tiếng phần phật xa dần rất nhanh, chỉ còn tiếng tre xào xạc động lại một lúc rồi im hẳn.
Khăm bật dậy khỏi chỗ ngồi, anh chạy mấy bước về phía bờ tre rồi dừng lại vì tiếng Thẳm gọi giật từ phía sau, giọng ông trầm và gắt hơn thường ngày: đứng im. Không ai đuổi theo ra ngoài bờ tre trong đêm, đuổi theo cũng không kịp nữa, mà lạc trong sương lúc này chỉ tổ thêm việc cho bản. Sơn cũng đã đứng lên, ông hỏi một câu ngắn: thoát rồi hả thầy. Thẳm gật đầu, ông bước tới chỗ vòng dây bị kéo xệ, tay ông lần theo đoạn dây chùng một lượt từ cọc lệch tới nút thắt gần nhất, mặt ông không đổi sắc nhưng bàn tay lần dây đi chậm hơn hẳn lúc kiểm tra đầu đêm.
- Nó thoát ở đúng chỗ tôi sợ. Cọc trượt, vòng lệch, dây chùng, ba cái dồn vào một đoạn chưa đầy hai sải tay. Lỗi này không phải lỗi của nó, lỗi này là của người chăng dây, là của tôi nhận cọc lệch mà vẫn làm tiếp.
- Thầy đã nói trước là lệch nửa gang tay thì phải canh mắt ở phía ấy. Nó vẫn qua được thì là nó khôn hơn dây của mình, thầy nhận hết về mình làm gì.
- Nó qua được vì khe hở có thật, không phải vì nó khôn hơn. Đêm nay tôi học được một điều phải ghi cho rõ: từ nay cọc lệch một ly cũng đóng lại từ đầu, thà mất nửa canh giờ và gây tiếng động sớm, còn hơn để một khe hở chờ tới nửa đêm.
Thẳm lấy cuốn sổ ra, nhờ Khăm đốt ngọn lửa nhỏ khuất sau bụi tre để ông ghi. Ông ghi chậm rãi từng dòng: 23:50 ngày 02/01/2027, tại đầu hồi nhà sàn cuối bản, lần phục kích hụt thứ 1. Vòng dây ba vòng đủ, tro nếp khô kín lối sổ, nhưng cọc phía bờ tre đóng trượt trên đất cứng từ đầu đêm, vòng dây lệch và chùng ở đoạn bờ tre, đầu bay thoát qua đúng đoạn ấy trong gang tấc. Ông ghi thêm một dòng riêng cho mình: lần sau đóng cọc phải đóng từ lúc đất còn ánh sáng, thử giật ba lần mới được chăng dây. Sơn đứng bên nghe ông đọc lại, ông nói sáng mai ông sẽ ghi việc này vào biên bản của bản đúng như lời thầy đọc. Không bớt một chữ nào về cái cọc lệch, để dân bản biết lần hụt này thua ở khâu chuẩn bị, không phải thua vì vòng ngoài vô dụng. Trước khi thu đuốc ra về, Thẳm còn làm một việc cuối: ông soi ngọn lửa nhỏ dọc theo vệt tro nếp ở lối sổ dưới gầm sàn. Vệt tro còn nguyên vẹn từng dấu, không một chỗ bị xô lệch, chứng tỏ đêm nay nó không hề tìm đường qua lối sổ, nó chỉ thử đúng hai phía vòng dây trên cao rồi chọn phía yếu hơn. Ông nói điều này đáng ghi không kém gì chuyện cọc lệch, vì nó cho thấy nó biết tránh tro khô và dây căng, nó hành động như một vật bị dẫn đi nhưng vẫn biết né chỗ hiểm. Sơn nghe xong lặng người một lúc, ông bảo vậy thì những đêm sau bản không chỉ canh một chỗ, bản phải canh cả thói quen né tránh của nó nữa.
Ba người thu lại đuốc và mõ, để nguyên vòng dây tới sáng cho bản tới xem tận mắt, rồi lặng lẽ đi về phía giữa bản trong sương trắng xóa.