MA GIẾNG ĐÁ ONG Ở ĐƯỜNG LÂM - Chương 14: Hôn ước bị hoãn
Ngày mười sáu tháng bảy, nhà Lê Văn Thắng có khách từ xã bên sang thăm vào buổi sáng. Người sang là bác họ của cô gái mà Thắng đã đính hôn từ đầu năm.…
Nội dung chương
Ngày mười sáu tháng bảy, nhà Lê Văn Thắng có khách từ xã bên sang thăm vào buổi sáng. Người sang là bác họ của cô gái mà Thắng đã đính hôn từ đầu năm. Hôn ước của hai người vốn được hai nhà hẹn tới cuối năm nay sẽ làm đám cưới. Bác họ mang theo một giỏ quà nhỏ, đặt lên bàn thờ gia tiên rồi mới ngồi xuống gian nhà ngoài nói chuyện với cha mẹ Thắng.
Thắng ngồi ở chiếc ghế bên cạnh, nghe người lớn nói chuyện mà lòng đã đoán được phần nào lý do của chuyến thăm này. Từ hôm qua, sau tin Đỗ Văn Hòa bị gọi ở giếng và tin Thắng mất việc ở công trường, điện thoại của mẹ anh đã đổ chuông mấy lần từ phía nhà gái. Mỗi lần nghe máy, mẹ anh đều đi ra sân nói chuyện rất khẽ rồi quay vào nhà với vẻ mặt nặng trĩu.
Bác họ của cô gái nói năng nhỏ nhẹ và lựa lời rất cẩn thận. Ông nói nhà gái vẫn quý Thắng, vẫn coi anh là người hiền lành và chịu khó làm ăn. Ông nói hai nhà đã đi lại với nhau bấy lâu, tình nghĩa đó không phải chuyện một sớm một chiều mà bỏ được. Cha mẹ Thắng ngồi nghe, gật đầu theo từng câu, không ai ngắt lời khách.
Rồi ông chuyển sang phần chính của chuyến thăm hôm nay.
- Nhưng chuyện giếng ở làng ta mấy hôm nay, bên nhà tôi nghe mà lo quá. Đêm đầu thì cháu Thắng suýt gặp nạn. Đêm qua lại thêm một cháu nữa bị y như vậy. Người ta nói người bị gọi một lần rồi thì dễ bị gọi lần nữa.
Mẹ Thắng cúi đầu, hai tay vặn vào nhau trên vạt áo. Cha anh rót thêm nước chè vào chén của khách mà tay hơi run. Thắng ngồi im, nhìn xuống nền nhà gạch cũ. Anh biết câu tiếp theo của khách sẽ là câu quyết định cho hôn ước cuối năm của mình.
Bác họ nói nhà gái xin phép hai nhà cho hoãn việc cưới hỏi lại vô thời hạn. Không phải hủy hôn. Chỉ là hoãn cho tới khi chuyện giếng ở làng yên hẳn và Thắng đã ổn định lại công việc. Ông nói con gái nhà ông cũng buồn, nhưng người lớn hai bên phải tính đường dài cho cả hai đứa. Ông nói khi nào làng yên, hai nhà sẽ ngồi lại nói chuyện như cũ.
Cha Thắng đáp lời khách bằng giọng rất khẽ. Ông nói nhà trai hiểu nỗi lo của nhà gái. Ông nói không ai trách được người làm cha mẹ khi nghe tin dữ về con rể tương lai của mình. Ông nhận lời hoãn hôn ước và hẹn khi nào chuyện làng xong xuôi, hai nhà sẽ tự tìm tới nhau nói chuyện lại, không cần ai nhắc.
Buổi nói chuyện kết thúc trong không khí lặng lẽ khác hẳn những lần hai nhà gặp nhau trước đây. Không có tiếng cười. Không có câu hẹn ngày xem lịch cưới như mọi lần. Bác họ thắp một nén hương lên bàn thờ rồi ra về sớm hơn dự định. Mẹ Thắng tiễn khách ra tới cổng, đứng nhìn theo một lúc lâu mới quay vào nhà.
Thắng ngồi lại một mình trong gian nhà ngoài sau khi cha mẹ đã vào buồng. Anh nhìn lên tấm ảnh đính hôn chụp chung của hai người treo trên vách. Trong ảnh, anh và cô gái đứng cạnh nhau trước cổng làng, cả hai cùng cười rất tươi trong nắng đầu năm. Tấm ảnh đó mới treo được mấy tháng. Giờ nó nhìn xuống căn nhà đang im lặng vì một lời hoãn không hẹn ngày.
Anh tự hỏi mình có giận nhà gái được không. Câu trả lời trong đầu anh là không. Nếu anh là cha mẹ của cô gái, anh cũng sẽ lo như họ. Anh cũng sẽ không dám gả con gái mình cho một người vừa mất việc, vừa mang tiếng bị ma giếng gọi, vừa không ai dám chắc sẽ không bị gọi lần nữa trong những đêm tới.
Điều làm anh đau nhất là chính anh cũng không dám hứa điều ngược lại. Anh không dám nói chắc mình sẽ không bị gọi lần nữa. Đêm Hòa bị kéo, anh đã đứng ngay đó và hiểu rõ quy luật hơn ai hết. Anh biết không cúi nhìn thì không bị tác động. Nhưng anh cũng nhớ cảm giác đêm đầu tiên. Nó mạnh hơn ý chí của anh rất nhiều trong khoảnh khắc anh cúi đầu xuống.
Buổi chiều, Thắng ra quán nước đầu làng mua gói thuốc cho cha. Anh nghe mấy người ngồi trong quán đang bàn chuyện hôn ước của mình bị hoãn. Họ nói không to, nhưng đủ cho anh nghe rõ từng chữ khi bước vào. Người ta nói nhà gái khôn, biết rút lui sớm khi nhà trai đang gặp hạn. Người ta nói Thắng năm nay vướng hạn nặng, vừa mất việc vừa lỡ dở chuyện cưới xin.
Thắng mua xong gói thuốc thì quay ra ngay, không ngồi lại quán như mọi khi. Anh đi bộ chậm về nhà qua con ngõ nhỏ tránh mặt đường lớn đầu làng. Anh không muốn gặp thêm ánh mắt thương hại nào nữa trong ngày hôm nay. Sự thương hại của người làng đôi khi còn làm anh khó chịu hơn cả lời đồn.
Giữa buổi chiều, cô gái gọi điện cho Thắng một lần. Cuộc gọi rất ngắn và cả hai đều nói rất khẽ. Cô nói cô đã khóc khi nghe bác họ mình sang nhà anh nói chuyện hoãn cưới. Cô nói cô không muốn hoãn chút nào. Nhưng cô không cãi được lời cha mẹ khi cả làng đang bàn tán chuyện giếng mỗi ngày.
Thắng nghe cô nói mà cổ họng nghẹn lại. Anh muốn hứa với cô rằng mọi chuyện sẽ yên trong ít ngày nữa. Anh muốn hứa rằng anh sẽ tìm được việc mới ngay trong tuần này. Nhưng anh không nói ra được câu hứa nào như thế. Anh biết mình mà hứa lúc này thì chỉ là lời nói cho người ta yên lòng trong chốc lát.
Anh chỉ nói với cô một câu thật lòng nhất mà anh nghĩ được lúc đó.
- Anh không trách nhà em đâu. Đợi làng yên hẳn rồi hai nhà nói chuyện lại. Anh sẽ lo xong chuyện của mình trước.
Cô gái im lặng một lúc lâu ở đầu dây bên kia. Rồi cô nói cô sẽ chờ, nhưng cô cũng không dám chắc người lớn hai bên sẽ chờ được bao lâu nếu chuyện giếng kéo dài. Cuộc gọi kết thúc mà không ai nói thêm lời hẹn nào cụ thể. Thắng cất điện thoại vào túi và ngồi im trên bậc cửa thêm một lúc nữa.
Cha anh ra hiên ngồi cùng con trai sau cuộc gọi đó. Ông không hỏi cô gái đã nói những gì. Ông chỉ đặt tay lên vai Thắng và nói một câu mà cả đời ông hiếm khi nói với con. Ông nói chuyện cưới xin hoãn lại không phải là hết. Ông nói nhà mình nghèo thật, nhưng chưa bao giờ thất hứa với ai trong làng. Ông nói Thắng cứ lo cho mình đứng vững lại trước, chuyện còn lại để người lớn hai bên tự tìm cách nói với nhau.
Thắng nghe cha nói mà mắt cay xè. Anh nhận ra cha mẹ mình cũng đang chịu phần thua thiệt không kém gì anh. Họ đã đi lại với nhà gái suốt từ đầu năm, đã bàn bạc từng việc nhỏ cho đám cưới cuối năm. Giờ họ phải ngồi nghe lời hoãn vô thời hạn ngay trong gian nhà của mình, và vẫn phải tiễn khách ra cổng bằng thái độ tử tế nhất có thể.
Buổi chiều muộn, mẹ anh lặng lẽ cất bộ bát đĩa mới mua cho đám cưới vào tủ trong buồng. Bộ bát đĩa đó bà mua từ tháng trước, chọn từng chiếc ở chợ thị xã để dành cho ngày vui của con trai. Bà cất nó vào sâu trong tủ, phủ một lớp vải lên trên, như cất đi một dự định chưa biết bao giờ mới lấy ra lại được. Thắng đứng ở cửa buồng nhìn theo tay mẹ mà không nói gì. Anh biết mỗi món đồ được cất đi trong nhà chiều nay đều là một phần của đám cưới đang lùi xa dần.
Tối đó, sau bữa cơm lặng lẽ, Thắng ra ngồi một mình ở bậc thềm ngoài ngõ. Anh cố ý chọn chỗ ngồi quay mặt về phía trong làng, tránh xa phía giếng cổ ở đầu làng. Từ chỗ anh ngồi không nhìn thấy miệng giếng. Chỉ thỉnh thoảng gió đêm mang theo tiếng nói chuyện của tổ trực vọng lại từ xa.
Anh ngồi rất lâu và nghĩ về hai ngày vừa qua như một chuỗi mất mát nối tiếp nhau. Hôm qua anh mất việc làm chính ở công trường. Hôm nay anh mất luôn cái hẹn cưới xin cuối năm mà cả nhà đã trông vào từ đầu năm tới giờ. Cả hai mất mát đó đều bắt đầu từ một lần cúi đầu nhìn xuống mặt nước trong đêm đầu tiên.
Lần đầu tiên, Thắng nghĩ nghiêm túc về người ở dưới giếng. Trước đây anh chỉ nghĩ tới người đó như một thứ đáng sợ đã hại mình. Đêm nay anh nghĩ khác đi một chút. Anh tự hỏi người đó là ai, vì sao lại ở dưới giếng sâu mười lăm mét mà không đi được. Anh tự hỏi nếu không biết rõ người đó là ai, liệu anh có bao giờ thoát khỏi cái nhãn bị ma ám đang đeo trên người mình hay không.
Cụ Kính đã nói người dưới giếng là một cô gái làng mình chết oan trong mùa đói năm một nghìn chín trăm bốn mươi lăm. Cụ chưa nói tên cô ấy. Tên đó phải chờ người nhà của cô tự nói ra trước. Thắng nghĩ tới Nguyễn Thị Mai, người họ Nguyễn đang đi hỏi gia phả của họ mình. Anh nghĩ có lẽ con đường duy nhất để anh hết bị ám không nằm ở việc tránh xa giếng. Nó nằm ở việc biết cho rõ người dưới giếng là ai và vì sao cô ấy chết oan.
Anh đứng dậy, phủi quần và đi vào nhà khi tiếng nói chuyện ở điểm trực đầu làng đã thưa dần. Trước khi vào buồng ngủ, anh nói với mẹ một câu ngắn gọn.
- Mai con sẽ qua hỏi chị Hằng xem có việc ghi chép nào cần người phụ không. Con muốn biết rõ chuyện cũ của giếng này.
Mẹ anh nhìn con trai một lúc rồi gật đầu. Bà không hỏi thêm gì nữa. Bà hiểu con mình vừa bước qua một ngày rất dài. Và bà cũng hiểu, từ đêm nay, Thắng không còn chỉ là người trốn tránh tiếng gọi từ dưới giếng nữa. Anh đã bắt đầu muốn đi tìm câu trả lời cho tiếng gọi đó, dù con đường tìm kiếm sẽ phải đi qua chính họ hàng và người già trong làng.