MA GIẾNG ĐÁ ONG Ở ĐƯỜNG LÂM - Chương 15: Đêm thứ tư và chiếc camera canh giếng

Đêm mười lăm rạng sáng mười sáu tháng bảy là đêm đầu tiên giếng cổ đầu làng được canh bằng cả người và máy. Cụ Hoàng Văn Kính tới điểm trực từ sớm, tay…

Nội dung chương

Đêm mười lăm rạng sáng mười sáu tháng bảy là đêm đầu tiên giếng cổ đầu làng được canh bằng cả người và máy. Cụ Hoàng Văn Kính tới điểm trực từ sớm, tay cầm cuốn sổ đền nhỏ và chiếc túi vải quen thuộc. Cụ không trực thay ai cả. Cụ tới để ngồi cùng tổ trực trong đêm thử nghiệm chiếc camera mới lắp của xã.

Chiếc camera được lắp trên cột điện đầu ngõ theo đề xuất của Phạm Thu Hằng từ hôm trước. Nó hướng thẳng vào miệng giếng từ một khoảng cách an toàn. Màn hình theo dõi đặt trong gian nhà nhỏ của tổ dân cư gần điểm trực. Từ màn hình đó, người trực có thể nhìn thấy miệng giếng, giá gỗ treo gàu và hai vòng dây chăng mà không cần tới gần.

Hằng là người trình bày ý tưởng này với cán bộ Nguyễn Văn Dũng trong buổi họp chiều qua. Cô nói làng cần ghi lại hiện tượng bằng máy để không ai phải liều mình tới gần giếng lúc một giờ sáng nữa. Cô nói thêm một ý quan trọng không kém. Nếu hồn chỉ hiện cho người cúi nhìn trực tiếp, thì camera sẽ giúp làng kiểm chứng chính quy luật đó bằng một cách an toàn tuyệt đối.

Dũng đồng ý ngay và cho người lắp camera ngay trong buổi chiều. Anh dặn tổ trực đêm nay gồm hai người như lịch mới chốt. Một người ngồi ở điểm trực ngoài dây chăng để nghe và ghi sổ. Một người ngồi trong nhà tổ dân cư để theo dõi màn hình camera. Hai người đổi vị trí cho nhau sau mỗi khoảng thời gian đã định, và không ai được tự ý rời vị trí khi chưa có người thay.

Cụ Kính ngồi ở điểm trực ngoài trời cùng người trực thứ nhất. Cụ xếp ghế ngồi chéo về phía giếng như lệ cũ đã định. Cụ đặt cuốn sổ trực đêm nay lên bàn và mở sẵn trang mới. Trên trang đó cụ đã ghi sẵn dòng đầu tiên bằng nét chữ chậm rãi. Đêm thứ tư, rạng sáng mười sáu tháng bảy, canh bằng người và camera.

Khoảng mười một giờ đêm, Hằng ghé qua điểm trực một lúc trước khi về nhà. Cô kiểm tra lại góc quay của camera qua màn hình trong nhà tổ dân cư. Khung hình hiện rõ miệng giếng tròn xếp đá ong và chiếc gàu sắt treo im trên giá gỗ. Mặt nước bên dưới không nhìn thấy được từ góc máy này. Camera chỉ thấy phần trên của miệng giếng và khoảng sân nhỏ quanh dây chăng.

Cụ Kính nói chi tiết đó là hợp lý và nên giữ nguyên như vậy.

- Máy chỉ cần thấy gàu và miệng giếng là đủ. Nó không cần thấy mặt nước. Mặt nước là phần không dành cho mắt người vào ban đêm, dù là qua máy hay trực tiếp.

Hằng ghi lời cụ vào sổ tay rồi ra về theo lời dặn của tổ trực. Phụ nữ và người không có ca trực không ở lại điểm trực sau mười hai giờ đêm theo lệ làng vừa chốt. Cô về nhà mà lòng vẫn hướng về chiếc màn hình nhỏ trong nhà tổ dân cư ở đầu làng.

Nửa đêm trôi qua chậm trong cái oi ả quen thuộc của tháng bảy. Người trực trong nhà tổ dân cư thỉnh thoảng gọi ra điểm trực bằng bộ đàm nhỏ của xã. Anh báo khung hình vẫn yên, gàu sắt vẫn nằm im trên giá. Người trực ngoài trời đáp lại ngắn gọn và ghi vào sổ từng mốc giờ không có hiện tượng.

Cụ Kính ngồi im lặng phần lớn thời gian của ca trực. Thỉnh thoảng cụ kể cho người trực cùng nghe vài chuyện lệ cũ của làng cho đỡ buồn ngủ. Cụ kể về lệ canh giếng trong những năm làng còn dùng chung một giếng cho cả xóm. Cụ kể về những đêm mất nước, người làng phải xếp hàng gánh nước từ tờ mờ sáng và giữ gìn miệng giếng như giữ của chung quý nhất.

Rồi cụ kể sang một chuyện khác làm người trực ngồi thẳng lưng lên nghe. Đó là tục bện hình nhân rơm trong lễ cầu siêu của làng dành cho người chết mà tang lễ không được đầy đủ. Người làng lấy rơm nếp sạch bện thành hình người nhỏ. Họ mặc cho hình nhân một bộ áo tử tế và đặt nó bên bàn lễ cầu siêu. Tục đó có ý để người chết có một chỗ nương tạm trong lúc nghe kinh, thay vì lang thang không nơi bám víu.

Người trực hỏi cụ vì sao đêm nay cụ lại kể chuyện hình nhân rơm. Cụ Kính im lặng một lúc rồi đáp khẽ.

- Vì người dưới giếng này, nếu đúng là cô gái chết oan năm đói, thì tang lễ của cô ấy năm đó chắc cũng không được đầy đủ gì. Làng mình giữ tục bện hình nhân là để dành cho những trường hợp như thế.

Cụ không nói thêm nữa về chuyện đó trong đêm nay. Cụ mở sổ trực và ghi lại ý vừa kể thành một dòng riêng ở cuối trang. Dòng ghi đó không phải là quyết định gì của làng. Nó chỉ là một lệ cũ được người giữ đền nhắc lại đúng lúc, để lớp trẻ biết làng mình từng có cách lo hậu sự cho người chết thiệt thòi như thế nào.

Đồng hồ treo trong nhà tổ dân cư điểm gần một giờ sáng. Người trực trong nhà gọi bộ đàm ra với giọng căng thẳng hơn hẳn.

- Cụ ơi, chuẩn bị tới giờ rồi. Trên màn hình gàu vẫn im. Cháu đang nhìn chằm chằm đây.

Cụ Kính đáp lại bình tĩnh và dặn mọi người giữ nguyên vị trí. Cụ nói không ai được đứng dậy đi về phía giếng trong những phút sắp tới, dù trên màn hình có hiện ra bất cứ điều gì. Người trực ngoài trời cùng cụ ngồi yên trên ghế, tay cầm sẵn bút để ghi giờ vào sổ.

Đúng một giờ sáng, chiếc gàu sắt trên giá gỗ bắt đầu chuyển động. Trên màn hình camera, nó đung đưa qua lại một cách rõ ràng dù không có ai chạm vào. Nó cọ vào thành đá ong của miệng giếng theo từng nhịp đều. Tiếng rột rột khô khốc vang ra tận điểm trực ngoài trời, nơi cụ Kính và người trực đang ngồi nghe rõ từng tiếng một.

Người trực trong nhà tổ dân cư nói qua bộ đàm với giọng run lên.

- Gàu đang tự quay cụ ơi. Dây chăng cũng rung theo. Cháu thấy rõ lắm. Nhưng cháu không thấy mặt ai trên mặt nước cả. Khung hình chỉ có miệng giếng và cái gàu thôi.

Cụ Kính ghi vào sổ trực đúng một giờ sáng, gàu sắt tự đung đưa và cọ thành đá ong. Cụ ghi thêm một dòng ngay bên dưới. Trên màn hình camera không hiện khuôn mặt nào trong suốt thời gian gàu kêu. Cụ gạch chân dòng đó hai lần, chậm rãi và chắc tay.

Hiện tượng kéo dài hơn mười phút như những đêm trước. Mặt nước trong lòng giếng được người trực ngoài trời cảm nhận là đỏ sẫm hơn qua ánh đèn điểm trực phản chiếu từ xa. Nhưng không ai trong ca trực tới gần để kiểm chứng điều đó bằng mắt mình. Họ làm đúng lệ đã chốt. Họ chỉ nghe, chỉ xem qua màn hình và chỉ ghi sổ.

Khi tiếng gàu tắt hẳn, người trực trong nhà mới thở phào và báo qua bộ đàm. Anh nói anh đã xem lại đoạn ghi hình vừa quay trong máy ngay tại chỗ. Đoạn ghi chỉ có gàu tự chuyển động và dây chăng rung nhẹ. Không có khuôn mặt nào hiện lên. Không có cánh tay nào giơ lên khỏi miệng giếng trong khung hình.

Cụ Kính đứng dậy, đi vào nhà tổ dân cư và cùng mọi người xem lại đoạn ghi hình đó một lần trên màn hình. Cụ xem từ đầu tới cuối không chớp mắt nhiều. Rồi cụ gật đầu và nói điều mà cả ca trực đều đang chờ nghe cụ xác nhận.

- Điều này khớp với lệ cũ tao đã nói. Người dưới giếng chỉ hiện cho người cúi đầu nhìn xuống tận nơi bằng mắt mình. Mắt máy nhìn thay thì người ấy không hiện. Vì thế từ nay làng cứ canh bằng camera là an toàn nhất cho người trực.

Dũng được gọi điện báo cáo ngay trong đêm. Anh ghi nhận đêm gàu kêu thứ tư đã vào sổ qua camera và sổ trực. Anh dặn giữ nguyên đoạn ghi hình trong máy của xã, không gửi ra ngoài làng và không đăng lên mạng dưới bất cứ hình thức nào. Lệnh cấm quay clip cá nhân ở giếng vẫn giữ nguyên. Camera của xã là thiết bị canh gác chính thức duy nhất được phép hoạt động ở đó vào ban đêm.

Sau khi hiện tượng kết thúc, ca trực còn ngồi lại với nhau thêm một lúc lâu. Người trực trong nhà tổ dân cư kể lại cảm giác của mình khi xem qua màn hình. Anh nói lúc gàu bắt đầu tự đung đưa, anh đã vô thức cúi sát mặt vào màn hình để nhìn cho rõ hơn. Nhưng màn hình vẫn chỉ hiện miệng giếng và chiếc gàu quay đều. Không có cảm giác bị gọi nào đến với anh qua khung hình đó cả. Anh nói rõ chi tiết này để cụ ghi vào sổ làm bằng chứng cho ca trực những đêm sau.

Người trực ngoài trời cũng kể lại phần của mình cho trọn một đêm ghi chép. Anh nói tiếng gàu cọ vào đá ong nghe ở ngoài trời rõ và rợn hơn trên màn hình nhiều. Nhưng anh ngồi đúng vị trí đã định, quay mặt chéo về phía giếng, nên anh không nhìn thấy mặt nước chút nào. Anh không bị tác động gì, chỉ thấy sống lưng lạnh đi mỗi khi tiếng kêu đều đều vang lên trong đêm yên tĩnh.

Cụ Kính ghi cả hai lời kể đó vào sổ trực, mỗi lời một đoạn riêng và có tên người kể bên dưới. Cụ nói một đêm ghi chép tốt phải có đủ cả phần máy ghi được và phần người nghe được. Máy cho làng bằng chứng không ai bịa ra tiếng gàu kêu. Người cho làng bằng chứng về cảm giác thật của người ngồi canh trong đêm. Hai phần đó ghép lại mới thành một hồ sơ đáng tin cho những đêm tiếp theo.

Cụ cũng dặn hai người trực một việc cuối trước khi đổi ca cho tổ sáng. Từ nay, bất cứ ai trong làng hỏi về đoạn ghi hình đêm nay, họ chỉ được nói đúng một câu ngắn gọn. Camera ghi được gàu tự chuyển động, ngoài ra không ghi được gì khác. Họ không được kể thêm chi tiết suy đoán nào về mặt nước hay người dưới giếng. Lời kể thêm thắt ngoài sổ trực chính là thứ làm tin đồn trong làng lớn lên nhanh nhất trong mấy ngày qua.

Trước khi ra về lúc trời gần sáng, cụ Kính ghi dòng cuối vào sổ trực đêm nay. Cụ viết rằng đêm thứ tư đã qua mà không có ai bị tác động. Cụ viết rằng quy luật không hiện qua màn hình camera đã được kiểm chứng bằng chính mắt của cả một ca trực. Và cụ viết thêm tên của tục bện hình nhân rơm vào lề trang sổ, như một điều cần nhớ cho những ngày sắp tới khi làng bắt đầu hỏi tới chuyện cũ một cách đường hoàng.

Chương khác

Xem thêm