MA GIẾNG ĐÁ ONG Ở ĐƯỜNG LÂM - Chương 17: Giếng nhà dân vẫn trong

Ngày mười bảy tháng bảy, Phạm Thu Hằng dậy sớm và tới trụ sở xã trước giờ mở cửa. Trên bàn làm việc của cán bộ Nguyễn Văn Dũng đã có một xấp đơn thư và…

Nội dung chương

Ngày mười bảy tháng bảy, Phạm Thu Hằng dậy sớm và tới trụ sở xã trước giờ mở cửa. Trên bàn làm việc của cán bộ Nguyễn Văn Dũng đã có một xấp đơn thư và tin nhắn in ra từ các homestay trong làng. Nội dung của chúng gần như giống hệt nhau. Khách du lịch đang hủy phòng hàng loạt vì một tin đồn mới lan ra từ tối hôm trước.

Tin đồn đó nói rằng nước đỏ ở giếng cổ đã lan sang các giếng khác trong làng. Nó nói cả làng cổ Đường Lâm đang dùng chung một mạch nước đã bị nhuộm đỏ. Nó còn nói du khách tới làng lúc này sẽ phải dùng nước bẩn cho sinh hoạt hằng ngày. Dũng đưa xấp giấy cho Hằng và nói xã cần một vòng kiểm tra thực tế ngay trong buổi sáng nay.

- Ta đi từng ngõ một. Giếng nhà nào cũng phải múc lên xem tận mắt. Ghi rõ nhà nào, giờ nào, nước trong hay đục. Có thế mới dập được tin đồn bằng giấy trắng mực đen.

Hằng chuẩn bị sổ tay, bút và một chiếc ca nhựa sạch để múc nước thử. Cô cùng Dũng và một cán bộ địa bàn đi bộ qua từng ngõ trong làng cổ. Họ bắt đầu từ ngõ đầu làng, nơi ở gần giếng cổ nhất và cũng là nơi tin đồn nói bị ảnh hưởng nặng nhất.

Giếng nhà đầu tiên họ kiểm tra nằm trong sân một hộ ngay sát đầu ngõ. Chủ nhà múc một gàu nước đầy từ giếng nhà mình lên trước mặt đoàn. Nước trong vắt, nhìn thấy rõ đáy ca khi đổ ra thử. Không có mùi tanh. Không có váng nhờn trên mặt nước. Hằng ghi rõ tên chủ hộ, giờ kiểm tra và kết quả vào sổ.

Họ đi tiếp qua ngõ giữa, ngõ chùa và ngõ cuối làng trong suốt buổi sáng. Ở mỗi nhà, quy trình đều giống nhau. Chủ nhà tự tay múc nước giếng nhà mình. Đoàn kiểm tra nhìn màu nước dưới ánh sáng ban ngày. Họ ngửi thử mùi nước và ghi kết quả vào biên bản vòng kiểm tra của xã.

Kết quả ở mọi nhà đều khớp nhau một cách rõ ràng. Giếng nhà dân nào cũng trong. Có nhà nước hơi vàng nhẹ vì phèn tự nhiên từ lâu năm, nhưng không nhà nào có màu đỏ đục như giếng cổ. Không nhà nào có mùi tanh hôi như nước múc từ giếng cổ trong những ngày qua. Hằng đếm lại danh sách trong sổ khi đoàn dừng nghỉ ở đình làng. Họ đã kiểm tra hơn hai chục giếng nhà dân trong một buổi sáng.

Giữa vòng kiểm tra, đoàn ghé lại giếng cổ đầu làng để đối chiếu trực tiếp. Dũng cho người trực ban ngày múc một gàu nước từ giếng cổ lên bằng gàu sắt trên giá. Nước trong gàu đỏ đục và tanh nồng như mọi ngày. Nhưng hôm nay Hằng nhận ra một thay đổi đáng ghi lại. Màu đỏ đã lan khắp mặt nước trong lòng giếng, không còn là một vệt đỏ ở một góc như ngày đầu tiên cô nhìn thấy nữa.

Cô ghi nhận xét đó vào sổ bằng một dòng riêng và đánh dấu sao bên cạnh. Mức đỏ của mặt nước giếng cổ đã tăng lên so với vệt đỏ đầu tiên ngày mười hai tháng bảy. Cô cũng ghi rõ đây là quan sát ban ngày từ miệng giếng, ở vị trí an toàn ngoài dây chăng, không ai cúi nhìn xuống mặt nước trong quá trình kiểm tra này.

Dũng đứng bên cạnh và xác nhận quan sát của Hằng là đúng. Anh nói xã sẽ lập một sổ đo riêng cho giếng cổ từ ngày hôm nay. Mỗi ngày ban trực sẽ ghi lại mức màu nước ước lượng vào một giờ cố định ban ngày. Việc này giúp xã theo dõi hiện tượng có đang mạnh lên hay không, thay vì chỉ dựa vào lời kể miệng của người dân quanh đầu làng.

Buổi chiều, đoàn kiểm tra quay về trụ sở xã để tổng hợp kết quả. Hằng chép toàn bộ danh sách giếng nhà dân đã kiểm tra thành một bản ghi gọn gàng. Kết luận của bản ghi chỉ có một ý duy nhất và rất rõ ràng. Nước đỏ chỉ xuất hiện ở giếng cổ đầu làng. Nó không lan sang bất cứ giếng nhà dân nào khác trong làng. Tin đồn nước đỏ lan khắp làng là sai sự thật.

Dũng ký xác nhận vào cuối bản ghi và nói sẽ dùng văn bản này để trả lời các homestay trong làng ngay tối nay. Anh nói xã không giấu chuyện giếng cổ có hiện tượng lạ. Nhưng xã cũng không để một tin đồn sai làm cả làng mất hết khách du lịch trong mùa hè này. Các homestay được thông báo rõ hai ý tách bạch. Giếng cổ tạm ngưng sử dụng và đang được canh gác. Nước sinh hoạt ở các nhà dân vẫn bình thường như mọi năm.

Ngay sau đó, Dũng gọi Hằng ở lại thêm một lúc trong phòng làm việc. Anh đặt cuốn sổ ghi chép chính của cô lên bàn, cuốn sổ cô vẫn mang theo từ ngày đầu tiên của biến cố. Anh nói bằng giọng nhẹ nhàng nhưng không để chỗ cho thương lượng.

- Bản ghi chép đầy đủ của cô, xã xin tạm giữ từ hôm nay. Không công bố ra ngoài cho tới khi chuyện giếng yên hẳn. Cô vẫn được ghi chép tiếp cho hồ sơ nội bộ. Nhưng bản chính phải để ở xã.

Hằng ngồi im một lúc lâu trước khi đáp lời. Cô hiểu lý do của xã. Bản ghi của cô chứa đủ mọi chi tiết từ đêm đầu tiên tới nay. Nếu nó bị chụp lại và tung ra ngoài lúc này, tin đồn trong làng sẽ còn lớn hơn gấp bội. Nhưng cô cũng hiểu mình vừa mất đi quyền chủ động với chính công việc ghi chép mà cô đã làm cẩn thận suốt gần một tuần qua.

- Em đồng ý để xã giữ bản chính. Nhưng em xin giữ một bản sao tóm tắt cho riêng mình. Để khi cần đối chiếu lời chứng, em không phải nhớ bằng trí nhớ không thôi.

Dũng đồng ý với điều kiện bản sao của cô không được mang ra khỏi làng và không được gửi cho bất cứ ai ngoài xã. Hằng ký vào biên bản bàn giao sổ ghi chép ngay trong buổi chiều. Cô nhìn cuốn sổ của mình được cất vào tủ hồ sơ của xã mà lòng nặng trĩu. Đó là thua thiệt đầu tiên của chính cô trong vụ việc này. Cô vẫn được ghi chép, nhưng tiếng nói của cô từ nay phải đi qua cánh cửa của trụ sở xã trước khi tới được với bất cứ ai.

Trước khi rời trụ sở, Hằng còn làm thêm một việc theo yêu cầu của Dũng. Cô ngồi soạn một thông báo ngắn cho các chủ homestay trong làng về kết quả kiểm tra sáng nay. Thông báo chỉ dài nửa trang giấy. Nó ghi rõ số giếng nhà dân đã được kiểm tra và kết quả trong vắt của từng nhóm ngõ. Nó ghi rõ giếng cổ là giếng duy nhất có nước đỏ và đã tạm ngưng sử dụng từ ngày mười hai tháng bảy.

Một chủ homestay gọi điện tới xã ngay sau khi nhận được thông báo. Ông nói khách của ông đã hủy ba phòng cuối tuần này dù ông giải thích thế nào cũng không nghe. Ông nói tin đồn trên mạng đi nhanh hơn thông báo của xã rất nhiều. Dũng nghe máy và hứa xã sẽ cử người tới từng homestay bị ảnh hưởng để xác nhận trực tiếp bằng văn bản kiểm tra có chữ ký của đoàn.

Hằng ngồi bên cạnh nghe cuộc gọi đó từ đầu tới cuối. Cô nhận ra thua thiệt trong vụ việc này không chỉ nằm ở nhà Thắng hay nhà Hòa nữa. Nó đã lan sang những người làm ăn lương thiện trong làng, những người không hề cúi nhìn xuống giếng một lần nào. Một hiện tượng chỉ ở một miệng giếng đang làm rung chuyển sinh kế của cả một làng cổ sống nhờ khách du lịch mùa hè.

Cô ghi thêm một trang riêng vào cuốn sổ tóm tắt được phép giữ lại của mình. Trang đó không ghi hiện tượng siêu nhiên nào cả. Nó ghi tên các homestay đã báo hủy phòng trong hai ngày qua và số phòng bị hủy mà chủ nhà tự khai với xã. Cô muốn hồ sơ của vụ việc này sau này, khi được đọc lại, sẽ cho thấy rõ cái giá trần thế mà cả làng đã phải trả. Cái giá đó không đo bằng tiếng gàu kêu. Nó đo bằng những căn phòng trống và những bữa cơm lo lắng trong nhiều gia đình.

Trên đường rời trụ sở, cô gặp Trần Bá Sơn đang đứng nói chuyện với Dũng ở cổng xã. Sơn là chủ một homestay lớn trong làng mà cô đã quen mặt từ các buổi họp du lịch của xã. Anh hỏi Dũng về thời hạn canh gác giếng và về việc xã có định hướng xử lý dứt điểm hiện tượng này hay không. Dũng trả lời thận trọng rằng xã đang làm từng bước theo lệ làng và sổ sách. Sơn gật đầu rồi quay đi, vẻ mặt không giấu được sự sốt ruột của một người đang mất khách từng ngày.

Hằng không tham gia vào cuộc nói chuyện đó. Cô chỉ ghi vào sổ tay một dòng ngắn về sự có mặt của Sơn ở trụ sở xã chiều nay. Cô chưa biết người chủ homestay này sẽ còn dính dáng tới câu chuyện giếng cổ ở mức nào. Cô chỉ giữ thói quen ghi lại mọi lần xuất hiện của những người liên quan, đúng như cách cô đã làm từ ngày đầu tiên của biến cố.

Tối hôm đó, Hằng đi bộ về nhà qua đầu làng. Cô dừng lại từ xa nhìn giếng cổ như mọi ngày. Tổ trực đêm đang nhận ca, camera trên cột điện đầu ngõ chớp một điểm sáng nhỏ. Cô nghĩ về hai chục giếng nhà dân trong vắt mà cô đã tận mắt nhìn thấy sáng nay. Cô nghĩ về mặt nước đỏ đã lan khắp lòng giếng cổ ngay gần đó.

Sự tách bạch đó làm cô thấy rõ hơn bản chất của hiện tượng này. Nó không phải là một mạch nước chung bị ô nhiễm như tin đồn. Nó chỉ nằm ở đúng một giếng, đúng một nơi có người chết oan chưa được gọi tên. Và càng tách bạch bao nhiêu, câu hỏi về người dưới giếng đó càng trở nên cấp thiết bấy nhiêu đối với cả làng.

Chương khác

Xem thêm