MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 11: Hầm Chông Đầu Tiên
Sáng ngày hai tháng mười hai, trời Thạch Thành lạnh buốt từ lúc chưa tỏ mặt người. Sương muối đọng trắng trên mái rạ, trên hàng rào tre và trên những…
Nội dung chương
Sáng ngày hai tháng mười hai, trời Thạch Thành lạnh buốt từ lúc chưa tỏ mặt người. Sương muối đọng trắng trên mái rạ, trên hàng rào tre và trên những triền lau sậy ngoài bìa bản Bưa. Hà Văn Thao thức dậy từ canh năm, khoác áo bông dày, chống gậy ra sân đình xem trai bản làm việc cuối cùng ở lối mòn lên nương. Từ khi nhận lời đứng ra lo việc đặt bẫy, ông không cho phép mình chỉ đứng xa góp lời như trước nữa. Ông đi từng bước quanh miệng hầm, cúi xuống nhìn từng cọc chông, từng lớp đất mới đào, rồi gật đầu chậm rãi khi thấy mọi việc đều làm đúng như ông đã dặn hôm trước.
Hầm chông đầu tiên được đào ngay trên lối mòn lên nương, chỗ đất hơi trũng giữa hai gốc cây lim già, nơi dấu chân hổ từng đi qua trong những đêm trước. Hầm không rộng nhưng sâu, đáy cắm chông tre vót nhọn, đầu chông quệt nhựa cây cho thêm sắc và bền. Miệng hầm được che bằng những cành tre mảnh đan thưa, phủ lên trên một lớp lá khô và đất tơi xấp xỉ mặt đường, nhìn qua không khác gì lối mòn thường. Trai bản làm việc này đã quen tay từ những mùa săn trước, nhưng lần này ai cũng làm cẩn thận hơn, vì người đứng xem là ông Thao, và vì con hổ ngoài rừng kia đã bắt mất một con trâu ngay sát bản.
Văn Bổng đứng bên cạnh cha, tay cầm cuộn dây thừng, mắt vẫn còn vẻ không phục từ những ngày trước. Anh tin vào hầm chông, tin vào chông tre và sức người, chứ không tin vào những điều cha anh vẫn ngờ vực trong lòng. Với Bổng, hổ dù khôn đến đâu cũng là thú, thú đi trên lối mòn quen thuộc ắt có lúc sa chân. Anh đã đặt bẫy kẹp ở lối này từ mấy hôm trước mà không ăn thua, nay thấy hầm chông được đào kỹ lưỡng, lòng anh lại nhen lên hy vọng rằng lần này bản sẽ có kết quả để nói với nhau cho yên tâm.
- Cha xem lại lần nữa đi, Bổng nói khẽ, miệng hầm phủ thế này, người tinh mắt đi qua ban ngày còn khó thấy, huống hồ là thú đi đêm.
Thao không đáp ngay. Ông lấy một cành khô, gõ nhẹ lên lớp ngụy trang ở mấy chỗ khác nhau, nghe tiếng đất rỗng bên dưới, rồi lắc đầu rất nhẹ.
- Phủ kín quá cũng không hay, ông nói. Thú rừng quen mùi đất mới đào. Lớp lá này phải để thêm một đêm sương nữa cho nó xuống mùi, hòa với mùi đường mòn, khi ấy mới mong nó không sinh nghi. Nhưng hầm đào rồi thì không lấp lại được. Đêm nay cứ để vậy, cử hai người canh xa ở mô đất cao, không được lại gần miệng hầm, không đốt lửa lớn.
Lý trưởng Nguyễn Văn Phú đứng gần đó, nghe ông dặn thì gật đầu, phân công hai trai đinh khỏe nhất trong bản thay nhau canh ở mô đất, mang theo chăn dày và một chiếc mõ nhỏ để báo động khi cần. Dân bản đi qua xem hầm, ai cũng hạ giọng, như sợ nói to sẽ làm kinh động điều gì ngoài rừng. Bà con đã mất một con trâu, đã nghe tiếng khóc ngoài bìa rừng, đã thấy dấu chân to quanh chuồng, nay đặt hết hy vọng vào cái hầm đầu tiên này, nên không khí quanh miệng hầm vừa khẩn trương vừa nặng nề một cách lạ thường.
Chiều xuống, Thao đi một vòng cuối quanh hầm trước khi về nhà. Ông đứng lặng ở đầu lối mòn, nhìn về phía rừng tây đang chìm dần vào sương chiều. Những cây lim, cây sến đứng im trong lạnh, lau sậy hai bên đường rạp xuống vì sương muối, không một tiếng chim. Ông chợt nhớ lại buổi sớm ở Gò Trành, nhớ bóng người gầy xám lướt đi trước mũi hổ mà dưới chân không có bóng đổ. Nỗi ngờ vực ấy ông vẫn giữ kín trong lòng, chưa nói với vợ con, chưa nói với lý trưởng. Ông chỉ tự nhủ rằng đêm nay, cái hầm này sẽ cho ông một câu trả lời, dù câu trả lời ấy có thể là điều ông không muốn nghe nhất.
Đêm ấy, nhà họ Hà ăn cơm sớm. Bà Mến dọn mâm cơm nóng, canh rau cải nấu với ít mỡ, cá kho khô mặn, cơm gạo nếp thơm. Bà biết chồng đêm nay sẽ không ngủ yên, nên pha sẵn ấm trà gừng để trên bếp cho ông hâm lại bất cứ lúc nào. Bổng ăn vội rồi sang mô đất đổi canh với trai bản một lúc, đến nửa đêm mới về, áo quần đẫm sương lạnh. Anh báo lại rằng ngoài bìa rừng yên tĩnh lạ thường, không nghe tiếng gầm, không nghe tiếng động lớn, chỉ có tiếng gió luồn qua lau sậy và tiếng chó trong bản thỉnh thoảng rên khẽ rồi im bặt.
Thao ngồi bên bếp lửa suốt đêm ấy, cây nỏ đặt ngang trên bàn gần chỗ ông ngồi, dù ông biết đêm nay chưa phải lúc dùng tới nó. Ông không ra miệng hầm, theo đúng lời ông đã dặn người canh là không lại gần kẻo để lại mùi người mới. Ông chỉ ngồi nghe ngóng, thỉnh thoảng lại ra hiên đứng một lúc, nhìn về phía lối mòn lên nương tối đen trong sương. Tay phải của ông thỉnh thoảng lại run nhẹ khi ông cầm chén trà nóng, hơi trà bốc lên làm mờ mắt ông trong giây lát. Bà Mến thức cùng chồng một lúc rồi mới vào buồng, nhưng bà cũng không ngủ sâu, cứ chợp mắt lại tỉnh, như cả căn nhà sàn đều đang chờ một tin gì từ ngoài bìa rừng.
Gần sáng, khi sương xuống dày nhất và tiếng gà trong bản chưa gáy, hai trai đinh canh ở mô đất chạy về sân đình, gọi lý trưởng và gọi ông Thao dậy ra xem hầm ngay. Bổng choàng áo chạy theo cha, lòng háo hức tưởng rằng hổ đã sa hầm. Dân bản nghe tin cũng lục tục kéo ra, người cầm đuốc, người cầm gậy, đi thành đoàn ra lối mòn lên nương trong ánh sáng lờ mờ của buổi sớm mùa đông. Hơi thở của mọi người phả ra thành khói trắng, bước chân giẫm lên cỏ sương nghe sột soạt, không ai nói to, chỉ có tiếng đuốc cháy lép bép trong gió lạnh.
Tới nơi, Thao giơ tay ra hiệu cho mọi người dừng lại cách miệng hầm một quãng, rồi một mình ông tiến lên xem dấu. Miệng hầm vẫn nguyên vẹn. Lớp cành tre và lá khô trên miệng hầm không hề sụp xuống, không hề xê dịch, chông tre bên dưới vẫn im lìm trong lòng đất lạnh. Nhưng trên mặt đất sương trắng quanh miệng hầm, dấu chân hổ hiện rõ mồn một, to và sâu, đi tới từ phía rừng tây. Hàng dấu chân ấy đi thẳng về phía miệng hầm, tới cách miệng hầm chừng hai bước chân thì dừng lại. Ở chỗ dừng, đất bị cào nhẹ, như con thú đã đứng yên một lúc rất lâu, ngửi ngửi, nghe ngóng điều gì mà mắt người không thấy được.
Rồi từ chỗ dừng ấy, hàng dấu chân vòng qua miệng hầm một cách gọn gàng lạ thường. Nó không vòng rộng như thú giật mình bỏ chạy, cũng không giẫm nát cỏ hai bên như thú hoảng loạn. Nó vòng sát mép hầm, từng bước đều đặn, chân đặt lên những chỗ đất cứng và cỏ khô không để lại dấu sâu, qua khỏi miệng hầm. Rồi lại trở về đúng lối mòn cũ, đi tiếp về phía nương xa như chưa từng có cái hầm nào chắn đường. Thao cúi xuống rất lâu bên hàng dấu chân ấy, bàn tay già của ông đặt nhẹ lên mặt đất lạnh, đo khoảng dừng, xem hướng vòng, lòng ông chùng xuống từng chút một theo mỗi dấu chân rõ ràng trước mắt.
- Nó biết, Thao nói khẽ, đủ cho Bổng và lý trưởng đứng gần nghe thấy. Nó biết ngay ở chỗ này có hầm. Nó dừng lại, nó vòng qua. Đây là lần bẫy bị né thứ 1 của bản mình, và nó né không phải vì may rủi.
Trai bản đứng quanh nghe ông nói thì xì xào bàn tán, tiếng xì xào lan ra trong sương sớm như một cơn gió lạnh khác. Có người nói hổ thành tinh rồi, có người nói hổ có mắt thần nhìn thấu lòng đất, có người nắm chặt cây gậy trong tay mà mặt tái đi vì sợ. Bổng đứng lặng bên miệng hầm nguyên vẹn, nhìn hàng dấu chân vòng qua gọn gàng, lần đầu tiên trong lòng anh, niềm tin chắc nịch rằng chỉ có hổ khôn không thôi bắt đầu lung lay, dù anh chưa chịu nói ra thành lời với cha mình.
Thao đứng dậy, phủi đất lạnh trên đầu gối, nhìn quanh dân bản đang xôn xao rồi nói chậm rãi, giọng ông không lớn nhưng đủ át tiếng bàn tán.
- Không phải mắt thần gì đâu. Các anh các chú đừng nói thế làm bà con thêm hoảng. Nó được cảnh giới, hay nó tự biết, thì mình còn phải xem thêm. Hầm này cứ để nguyên, phủ lại cho khéo, cử người canh xa như cũ. Nhưng từ hôm nay, việc xem dấu phải kỹ gấp đôi. Mỗi lần nó né, mình phải ghi cho rõ nó né ở đâu, dừng ở đâu, vòng hướng nào. Chỉ có ghi rõ mới hiểu được nó.
Trên đường về, bà Mến đứng đợi ở đầu sân nhà sàn, thấy đoàn người về tay không thì không hỏi nhiều, chỉ lặng lẽ vào bếp hâm lại nồi cháo nóng cho chồng và con trai ăn cho ấm bụng sau buổi sớm lạnh giá ngoài bìa rừng. Thao ăn chậm, mắt vẫn nghĩ về chỗ dấu chân dừng lại trước miệng hầm, nơi con thú đứng yên rất lâu như đang nghe ai đó nhắc nhở điều gì trong bóng tối vô hình của rừng sâu mùa đông.
Lý trưởng Phú gật đầu, phân công lại người canh và dặn trai bản không được tự ý lại gần miệng hầm. Đoàn người lặng lẽ quay về bản trong sương sớm, không có tiếng reo vui như họ từng mong khi kéo ra, chỉ có tiếng bước chân nặng nề trên đường mòn ướt lạnh. Thao đi sau cùng, thỉnh thoảng quay đầu nhìn lại miệng hầm im lìm giữa hai gốc lim già. Nơi hàng dấu chân hổ vòng qua gọn gàng vẫn còn in rõ trên mặt đất trắng sương, như một lời thách thức lặng lẽ từ rừng sâu gửi về cho cả bản Bưa.