MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 12: Con Hổ Già Quen Bẫy

Ngày bốn tháng mười hai, nắng vẫn không lên nổi qua lớp sương dày phủ trên dãy núi Thạch Thành. Hà Văn Thao ra lối mòn lên nương từ sớm, mang theo một…

Nội dung chương

Ngày bốn tháng mười hai, nắng vẫn không lên nổi qua lớp sương dày phủ trên dãy núi Thạch Thành. Hà Văn Thao ra lối mòn lên nương từ sớm, mang theo một cuộn dây gai, một con dao nhỏ và một chiếc que tre vót phẳng để đo dấu. Ông không vội xem miệng hầm chông, vì hầm ấy đã cho ông câu trả lời của nó rồi. Hôm nay ông muốn xem kỹ hơn những dấu vết mà con hổ để lại quanh khu vực ấy trong nhiều đêm, từ dấu chân trên đất ướt đến vết cào trên thân cây. Để hiểu con thú mà bản Bưa đang đối mặt già đến đâu, lớn đến đâu và quen với bẫy của người đến mức nào.

Văn Bổng đi theo cha, mang theo cây gậy và một bó đuốc chưa châm, phòng khi phải ở lại bìa rừng tới lúc trời tối. Hai cha con đi chậm, Thao đi trước, thỉnh thoảng dừng lại cúi xuống xem một vết đất bị xới, một cọng cỏ bị giẫm gãy, một viên đá bị lật mặt tươi. Bổng ban đầu còn sốt ruột, nhưng nhìn cha làm việc tỉ mỉ như người đọc một cuốn sách viết trên mặt đất, anh dần im lặng và học theo cách cha quan sát. Thợ săn già không bỏ qua chi tiết nào, dù là nhỏ nhất, vì ông biết tính mạng của dân bản lúc này nằm ở chỗ hiểu đúng con hổ, chứ không nằm ở chỗ đặt thêm được bao nhiêu cái bẫy nữa.

Ở gốc cây sến lớn cách miệng hầm chừng ba mươi bước, Thao dừng lại rất lâu. Trên thân cây, ở độ cao ngang ngực người lớn, có những vết cào dài và sâu, vỏ cây bị rách thành từng dải, gỗ bên trong lộ ra màu vàng nhạt đã khô qua nhiều mùa. Ông đưa tay sờ lên vết cào, đo chiều dài bằng gang tay, rồi so với vết cào mới hơn ở phía dưới, nơi vỏ cây còn tươi và nhựa còn rỉ ra trong lạnh.

- Vết trên là của nhiều năm trước, Thao nói. Vết dưới mới hơn, chắc là đầu mùa đông này. Cùng một con hổ cào cùng một gốc cây để mài vuốt và đánh dấu đường đi của nó. Anh xem, vết cào sâu thế này, vuốt nó phải dài và cứng, thân nó phải lớn, sức nó phải mạnh lắm mới cào rách được vỏ sến già dày như thế.

Bổng cúi xuống xem dấu chân dưới gốc cây. Dấu chân to hơn bàn tay anh xòe ra, đệm thịt in sâu xuống đất mềm, bốn ngón chân rõ ràng, móng vuốt có chỗ in mờ vì thú đi nhẹ, có chỗ in sâu vì thú dừng lại lấy đà. Thao lấy que tre đo chiều rộng, chiều dài của dấu, rồi đi tiếp theo hàng dấu quanh bìa rừng, đo thêm nhiều dấu khác ở những chỗ đất khác nhau, chỗ ướt, chỗ khô, chỗ có cỏ, chỗ có đá. Ông đo đi đo lại, miệng lẩm nhẩm tính toán như người đang cân một việc hệ trọng.

- Khổ hổ này, nếu nó đứng thẳng vai, chắc cao hơn một người ngồi trên lưng trâu, Thao nói chậm rãi khi hai cha con dừng lại ở một mô đất cao nhìn xuống lối mòn. Dài mình nó phải hơn hai sải tay người lớn. Dấu chân trước lớn hơn dấu chân sau, đầu nó nặng, cổ nó to. Đây không phải hổ non mới tách mẹ đi săn một mình. Đây là hổ đực đã sống lâu năm trong dãy núi này, lông nó xám đi không chỉ vì giống lông, mà còn vì tuổi tác và sương gió rừng sâu qua nhiều mùa đông.

Ông kể cho con trai nghe cách thợ săn xưa ước tính tuổi hổ qua dấu chân và vết cào. Hổ non dấu chân còn nhỏ, bước đi còn vụng, hay để lại dấu lộ liễu và hay sa bẫy vì chưa quen mùi người. Hổ trưởng thành khôn hơn, biết vòng qua chỗ có mùi lạ, biết đi trên đá để giấu dấu. Còn hổ già sống lâu năm, từng thoát nhiều lần bẫy của người, từng ăn nhiều con mồi lớn nhỏ, thì nó không chỉ khôn theo bản năng thú, mà nó còn như nhớ được từng lối mòn, từng chỗ người hay đặt bẫy, từng mùa người hay vào rừng. Con hổ xám này thuộc loại sau cùng, loại khó trị nhất trong đời một người thợ săn.

Bổng nghe cha nói, lòng anh nặng dần. Anh nhớ lại bẫy kẹp của mình bị bỏ qua, nhớ hầm chông đầu tiên bị vòng qua gọn gàng, nhớ con trâu bị kéo đi trong đêm mà không một ai trong bản kịp trở tay. Anh hỏi cha, giọng đã bớt hẳn vẻ cứng cỏi như hôm cãi nhau trong bữa cơm.

- Nếu nó già và quen bẫy đến thế, thì bản mình đào thêm hầm, đặt thêm kẹp, liệu có ăn thua gì không cha.

Thao nhìn về phía rừng tây, nơi sương vẫn phủ trắng những ngọn lau cao quá đầu người. Ông im lặng một lúc lâu rồi mới đáp, giọng ông trầm và thẳng thắn, không giấu con trai điều gì.

- Đào thêm hầm, đặt thêm kẹp, vẫn phải làm, vì không làm thì nó càng lộng hành. Nhưng tôi nói thật với anh, con hổ này già, đã quen mọi thứ bẫy của người, không thể trị bằng cách thường được đâu. Hầm chông nó vòng qua, bẫy kẹp nó bỏ qua, mồi treo nó cũng có thể không đụng tới nếu nó sinh nghi. Cách thường là cách người vẫn làm với thú thường. Còn con này, mình phải hiểu vì sao nó biết trước bẫy, thì mới tìm được cách khác.

Hai cha con đi tiếp tới khe đất hẹp nơi hổ hay qua lại. Ở đó, Thao tìm thấy một túm lông xám tro mắc trên cành gai thấp, lông dài và cứng, pha những vệt đen mờ. Ông nhặt túm lông lên, đưa lên mũi ngửi, rồi gói cẩn thận trong một mảnh lá khô, cất vào túi áo như cất một bằng chứng quan trọng. Bổng nhìn cha làm, không cười như anh có thể đã cười mấy hôm trước, vì anh bắt đầu hiểu rằng mỗi chi tiết nhỏ nhặt này đều là một mảnh của câu đố lớn mà cha anh đang cố ghép lại một mình trong lòng.

Trên đường về bản, Thao ghé qua sân đình báo lại với lý trưởng Nguyễn Văn Phú những gì ông đã đo được và kết luận trong buổi sáng. Phú nghe xong, mặt ông lộ vẻ lo lắng rõ rệt. Dân bản nghe tin hổ già quen bẫy thì càng thêm sợ, có người đề nghị sang bản bên mời thêm thợ săn, có người đề nghị đốt rừng lau ở bìa tây để đuổi hổ đi xa. Thao lắc đầu trước cả hai ý ấy.

- Mời thêm người thì cũng tốt cho việc canh gác, nhưng người lạ không quen dấu đất ở đây, chưa chắc đã giúp được việc trị hổ. Còn đốt rừng lau lúc này, gió đông bắc thổi mạnh, lửa bén vào rừng lim rừng sến thì cả bản gánh họa lớn hơn họa hổ nhiều. Việc này phải làm từng bước, xem dấu cho kỹ, ghi chép cho rõ, không nóng vội được.

Phú gật đầu nghe theo, dù lòng ông vẫn nóng như lửa đốt vì trách nhiệm với dân bản đè nặng trên vai người lý trưởng. Buổi trưa, Thao về nhà, ngồi bên mâm cơm mà ăn không được bao nhiêu. Bà Mến gắp thêm thức ăn vào bát chồng, nói khẽ rằng ông phải ăn cho có sức mới lo được việc bản lâu dài. Thao gật đầu, ăn thêm vài miếng. Rồi lại lấy cuốn sổ cũ của mình ra, ghi lại bằng nét chữ già nua mà chắc chắn những số đo của buổi sáng: chiều dài dấu chân, chiều cao vết cào, hướng đi quanh miệng hầm, túm lông xám mắc trên cành gai.

Bổng ngồi đối diện, nhìn cha ghi chép, chợt hỏi một câu mà anh đã giữ trong lòng từ lúc ở bìa rừng về.

- Cha, cha nói nó biết trước bẫy. Ý cha là nó tự biết, hay là có điều gì khác biết thay cho nó.

Thao ngẩng đầu lên nhìn con trai, ánh mắt ông sâu và mệt. Ông chưa trả lời thẳng câu hỏi ấy. Ông chỉ gấp cuốn sổ lại, đặt tay lên bìa sổ đã sờn, và nói chậm rãi từng lời.

- Câu ấy, tôi cũng đang tự hỏi mình suốt mấy ngày nay. Chưa có đủ căn cứ thì chưa nói chắc được điều gì. Nhưng anh cứ nhớ lấy một điều, từ nay mỗi lần ra bìa rừng, ngoài xem dấu chân hổ, anh phải để ý cả những dấu lạ không thuộc về hổ, không thuộc về người sống đi rừng. Thấy gì lạ thì ghi nhớ, về nói lại với tôi, không tự ý làm liều.

Đêm hôm ấy, Thao trằn trọc rất lâu mới chợp mắt được. Ông nghĩ về những con hổ ông từng đối mặt trong đời thợ săn của mình, con nào cũng dữ, con nào cũng nguy hiểm, nhưng chưa con nào để lại trong ông cảm giác bị nhìn thấu như con hổ xám lần này. Những con hổ trước, dù khôn, vẫn có lúc đói mà liều, vẫn có lúc giận mà lao bừa vào chỗ nguy hiểm, vẫn có lúc sa vào bẫy vì một khoảnh khắc sơ sẩy của thú hoang. Còn con hổ này, qua hai lần bẫy và một lần bắt trâu, nó chưa hề sơ sẩy lấy một lần nào. Nó đến đúng lúc, đi đúng đường, dừng đúng chỗ cần dừng, vòng đúng chỗ cần vòng, như thể mọi bước đi của nó đều đã được tính trước bởi một đôi mắt khác tinh tường hơn mắt thú rất nhiều. Ý nghĩ ấy làm ông thợ săn già nằm im trong bóng tối mà lòng không yên, tay phải đặt trên ngực áo khẽ run lên từng hồi theo nhịp tim già nua của ông.

Bổng gật đầu, dù trong lòng anh vẫn còn nhiều điều chưa tỏ. Chiều hôm ấy, gió đông bắc thổi mạnh hơn, mang theo hơi lạnh cắt da từ phía núi đá vôi về bản. Thao đứng ở hiên nhà sàn, nhìn cây nỏ treo trên vách trong nhà, rồi lại nhìn ra phía rừng tây đang tối dần trong sương chiều. Lòng ông biết rõ rằng những cái bẫy thường của người sẽ còn bị con hổ già ấy bỏ qua nhiều lần nữa. Nếu ông không tìm ra được điều bí mật đang giúp nó nhìn thấu mọi hầm chông và bẫy kẹp của bản Bưa.

Chương khác

Xem thêm