MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 10: Cây Nỏ Trên Vách

Từ buổi sáng trên Gò Trành trở về, Hà Văn Thao lặng im suốt cả ngày ba mươi tháng mười một. Ông không kể với ai điều mình đã thấy, kể cả vợ con. Ông vẫn…

Nội dung chương

Từ buổi sáng trên Gò Trành trở về, Hà Văn Thao lặng im suốt cả ngày ba mươi tháng mười một. Ông không kể với ai điều mình đã thấy, kể cả vợ con. Ông vẫn ăn cơm, vẫn ra sân đình xem trai bản gia cố miệng hầm chông, vẫn góp lời chỉ chỗ đặt thêm cọc đánh dấu, nhưng ai để ý kỹ sẽ thấy ông ít nói hơn hẳn. Mắt hay nhìn xa về phía núi tây, và thỉnh thoảng lại đứng lặng rất lâu như đang nghe một tiếng động mà người khác không nghe được. Bà Mến biết chồng có điều giấu trong lòng. Hơn bốn mươi năm chung sống, bà đọc được sự im lặng của ông như đọc thời tiết qua mây trời. Bà không gặng hỏi giữa ban ngày, chỉ lặng lẽ chăm sóc ông chu đáo hơn, pha thêm ấm trà nóng, để sẵn chiếc áo bông dày ở đầu chõng cho ông khoác khi ra hiên buổi tối.

Trong nhà sàn, cây nỏ của Thao vẫn treo trên vách gỗ phía trên đầu nằm. Ngày hôm ấy, không biết bao nhiêu lần ánh mắt ông dừng lại trên cây nỏ. Thân gỗ lim đã lên nước, cánh nỏ cong đều, dây nỏ được ông bảo dưỡng đều đặn dù hai năm nay không mang ra trận. Cây nỏ ấy đi cùng ông từ thời trai trẻ, qua bao mùa rừng, bao lần đối mặt thú dữ, bao lần mang thịt về cho bản trong những năm đói kém. Nó không chỉ là một thứ vũ khí, nó là một phần đời người thợ săn. Gác nỏ hai năm trước là quyết định đau đớn nhất của Thao, đau vì ông phải thừa nhận với chính mình rằng tay mình đã run, mắt mình đã mờ, thời của ông trên những lối mòn rừng sâu đã qua. Ông đã tập sống yên với quyết định ấy, làm một ông già xem dấu, góp lời, nhìn con trai trưởng thay mình mang nỏ vào rừng.

Nhưng hình ảnh buổi sáng ở Gò Trành không cho ông yên nữa. Bóng người không có bóng đổ đi trước mũi hổ cứ trở đi trở lại trong đầu ông mỗi khi ông nhắm mắt. Ông nghĩ về con hổ xám khổng lồ với bước đi được dẫn dắt, nghĩ về tiếng khóc ngoài bìa rừng mà vợ ông nói nghe quen như người trong nhà, nghĩ về đường vòng giấu dấu khôn ngoan không giống thú thường. Từng mảnh rời rạc ấy, khi đặt cạnh nhau trong đầu người thợ săn già, bắt đầu khớp lại thành một hình thù đáng sợ mà ông chưa dám gọi tên thành lời. Ông biết, nếu điều ông ngờ là thật, thì việc trị con hổ này không thể chỉ dựa vào hầm chông và sức trai tráng. Nó cần một người hiểu cả dấu vết trong rừng lẫn lệ xưa của người đi rừng, một người dám đứng ra chịu trách nhiệm đến cùng. Trong bản Bưa lúc này, người ấy, dù tay đã run, dù tuổi đã cao, vẫn chỉ có thể là ông.

Chiều xuống, bà Mến ngồi ở gian trong, mở chiếc rương gỗ cũ kê ở góc buồng, sắp xếp lại áo quần mùa đông cho cả nhà. Động tác của bà chậm lại khi bà chạm tới một vật được gói riêng trong góc rương. Bà không lấy ra, chỉ đặt tay lên đó một lúc, rồi quay ra nói với chồng đang ngồi bên bếp lửa, giọng bà nhẹ mà buồn:

- Ông ạ, tháng này là tới ngày giỗ của con Lụa nhà mình rồi đấy. Con bé mất tích tháng ba năm một nghìn chín trăm hai mươi hai, đến nay nhà mình vẫn gọi tròn là ba năm. Tôi định giỗ này làm mâm cơm tử tế hơn mọi năm, mời cụ Kính sang đọc cho con một bài khấn, thắp cho con nén hương cho ấm cúng. Con bé đi hái củi rồi không về, đến cái xác cũng không tìm thấy, nghĩ mà thương đứt ruột.

Thao nghe vợ nhắc tới con gái, bàn tay đang hâm trên bếp lửa của ông khựng lại. Hà Thị Lụa, con gái út của ông bà, mất tích năm mười chín tuổi, trong một buổi lên rừng hái củi cùng mấy chị em trong bản, tách ra một mình ở ven suối rồi không ai thấy nữa. Cả bản đi tìm suốt mấy ngày cũng không tìm thấy xác, không còn dấu vết gì. Từ ngày ấy, nhà họ Hà sống với một nỗi đau không có nấm mồ để thắp hương tử tế, chỉ có một ngày giỗ lấy theo ngày con mất tích và một chỗ ngồi trống trong mâm cơm mỗi dịp sum họp. Bà Mến nhắc tới ngày giỗ lúc này, vô tình mà như chạm đúng vào điều Thao đang giấu kín trong lòng suốt hai ngày nay. Ông nhìn vợ rất lâu, muốn nói điều mình thấy trên Gò Trành, muốn hỏi bà có thật giọng khóc đêm ấy giống giọng con gái mình không, nhưng rồi ông lại nuốt lời vào trong. Chưa phải lúc. Một lời ngờ vực về con gái đã mất thốt ra lúc này, khi chưa có thêm chứng cứ nào, sẽ chỉ khoét sâu thêm nỗi đau của người mẹ già.

- Ừ, cứ làm mâm cơm tử tế cho con, Thao nói khẽ. Cụ Kính sang khấn thì tốt. Con nó ở đâu, hương khói nhà mình vẫn phải đầy đủ, không để con tủi thân.

Bà Mến gật đầu, mắt đỏ hoe, quay lại với chiếc rương gỗ. Bổng đi làm việc bản về muộn, nghe mẹ nhắc chuyện giỗ em gái thì cũng lặng đi, không còn vẻ hăng hái cãi cọ như mấy hôm trước. Cả nhà ăn bữa cơm tối trong không khí trầm lặng, ai cũng nghĩ tới người con gái vắng mặt đã ba năm của nhà mình, dù không ai nói thêm lời nào về tiếng khóc ngoài bìa rừng hay bóng người trên Gò Trành.

Ăn cơm xong chưa lâu, người nhà của lý trưởng Nguyễn Văn Phú sang gõ cửa, nói Phú mời ông Thao sang nhà bàn việc gấp. Trai bản đào hầm và canh đêm mấy hôm nay có nhiều ý kiến, người thì muốn mời thợ săn bản bên sang giúp, người thì nản vì chưa thấy hổ sa bẫy. Phú cần một lời dứt khoát từ ông. Thao khoác áo, sang nhà lý trưởng ngay trong đêm lạnh. Ở nhà Phú, bếp lửa cháy sáng, Phú và hai cụ già trong bản đã đợi sẵn. Phú nói thẳng, không vòng vo:

- Ông Thao, tôi nói thật lòng. Bản đang rối. Ông chỉ xem dấu, góp lời thôi thì trai bản không yên tâm. Tôi mời ông lần nữa, ông đứng ra lo việc đặt bẫy cho bản này một cách chính thức đi. Ông chọn chỗ, ông duyệt cách ngụy trang, ông cắt cử tốp canh. Tay ông run, ông không cần tự mình kéo nỏ, đã có Bổng và trai bản làm thay theo lời ông. Nhưng cái đầu của ông, bản này không thay được bằng ai khác đâu.

Hai cụ già ngồi bên cũng gật đầu phụ họa. Thao ngồi nghe, nhìn vào bếp lửa cháy đỏ trước mặt. Ông nghĩ về cây nỏ treo trên vách nhà mình, nghĩ về Gò Trành trong sương sớm, nghĩ về ngày giỗ của con gái sắp tới và mâm cơm bà Mến sẽ bày cho một người không bao giờ trở về ăn nữa. Ông hiểu, nhận lời đêm nay không chỉ là nhận một công việc của bản. Đó là nhận lấy trách nhiệm đi đến cùng với con hổ xám và với điều vô hình đang dẫn đường cho nó, dù cái giá phải trả có thể là sự yên ổn của tuổi già mà ông vừa mới tập quen trong hai năm gác nỏ. Sự im lặng của ông kéo dài đến mức Phú phải gọi khẽ một tiếng. Cuối cùng, Thao ngẩng đầu lên, giọng ông chậm, chắc, không còn thoái thác như buổi họp bản tám ngày trước:

- Thôi được. Tôi nhận. Từ mai, việc đặt bẫy trị hổ của bản Bưa, tôi đứng ra lo. Hầm nào đào, bẫy nào đặt, tốp nào canh, tôi sẽ xem hết, duyệt hết. Có gì sai, tôi chịu trách nhiệm trước dân bản và trước ông.

Phú thở phào, nắm chặt tay ông, hai cụ già cũng lộ vẻ yên tâm rõ rệt. Trên đường về nhà trong sương đêm, bước chân Thao nặng hơn lúc đi, nhưng lòng ông lại tĩnh lặng một cách lạ thường, như người đã qua được một khúc quanh khó nhất. Về tới nhà sàn, ông không vào buồng ngủ ngay. Ông đứng rất lâu trước vách gỗ, nhìn cây nỏ của mình trong ánh đèn dầu yếu ớt. Rồi ông đưa tay, bàn tay phải vẫn run nhẹ, chạm vào thân nỏ lạnh, vuốt dọc theo cánh nỏ một lần, như chào lại một người bạn cũ sắp cùng mình ra trận lần nữa. Bà Mến đứng ở cửa buồng nhìn chồng, bà hiểu ông vừa quyết định một việc lớn, bà không hỏi nhiều, chỉ nói khẽ:

- Ông nhận lời ông Phú rồi phải không. Thôi thì ông đã quyết, mẹ con tôi ở nhà giữ hương khói, lo cơm nước cho ông yên tâm làm việc cho bản.

Thao quay lại nhìn vợ, gật đầu, mắt ông dừng lại trên cây nỏ trên vách thêm một lần cuối trước khi thổi tắt đèn dầu. Ngoài kia, sương đêm phủ kín bản Bưa, dãy núi phía tây im lặng trong bóng tối, và trong căn nhà sàn của họ Hà, một người thợ săn già vừa lặng lẽ bước trở lại con đường mà ông tưởng mình đã rời bỏ hai năm về trước.

Chiều tối hôm ấy, vẫn ngày ba mươi tháng mười một, Thao tự tay hạ cây nỏ xuống khỏi vách, lau lại thân nỏ. Kiểm tra dây và từng mối buộc bằng đôi tay tuy run mà vẫn thuộc lòng từng chi tiết của thứ vũ khí đã theo ông một đời. Ông không mang nỏ ra rừng ngay. Ông chỉ đặt nó lên bàn, nhìn nó một lúc lâu trong ánh chiều tàn lạnh lẽo, như một lời hẹn thầm rằng ngày ông cần tới nó một lần nữa có thể không còn xa. Rồi ông treo nó trở lại chỗ cũ trên vách, ngay ngắn hơn trước, và xuống sân, bắt đầu đứng ra lo việc đặt bẫy cho cả bản Bưa bằng việc đi xem lại từng miệng hầm, từng tốp canh đêm. Với trách nhiệm chính thức mà ông đã nhận trước lý trưởng và dân bản.

Chương khác

Xem thêm