Sau Bức Màn Nhung - Chương 2: Buồng Phấn Và Lệnh Cấm Của Tổ
Mùi phấn nụ thoang thoảng trộn lẫn mùi vải mốc bốc lên từ những chồng phục trang tích tụ qua bao mùa mưa nắng. Phía sau võ ca của ngôi đình cổ, người ta…
Nội dung chương
Mùi phấn nụ thoang thoảng trộn lẫn mùi vải mốc bốc lên từ những chồng phục trang tích tụ qua bao mùa mưa nắng. Phía sau võ ca của ngôi đình cổ, người ta dùng mấy tấm bạt sọc xanh đỏ ngăn tạm một khoảng trống chật hẹp làm buồng phấn. Không gian bên trong ngột ngạt, chỉ có một ô cửa sổ con chấn song gỗ nhìn ra mé rạch đầy bèo lục bình trôi dạt. Chiếc quạt tai voi cũ kỹ cắm điện kêu rè rè từng chặp, thổi luồng gió nóng hầm hập vào gáy những người đang hối hả dọn dẹp đạo cụ.
Nguyễn Hồng Loan vắt chéo đôi chân thon dài trên nắp chiếc rương đại bọc da trâu đen bóng. Cô ngả lưng tựa vào cây cột gỗ lim to một vòng tay ôm, tay bấm màn hình điện thoại lướt xem những lời tán tụng trên mạng xã hội dành cho vai Thanh Xà của mình trong đợt hội diễn ở thành phố. Ánh sáng xanh le lói từ màn hình rọi lên gò má được tỉa tót sắc sảo, nổi bật giữa góc tối lờ mờ của hậu trường.
Chiếc rương da trâu này vốn chứa toàn bộ đai ngọc, mão trĩ và áo giáp thụ kim tuyến của các vai đào võ. Góc rương đóng nẹp đồng đã xỉn màu vì thời gian, bốn cạnh chạm nổi hoa văn mây cuộn đã mòn vẹt. Đối diện với chỗ Loan ngồi, cách chừng năm bước chân, là bàn thờ Tổ nghề sân khấu. Bàn thờ đặt trên chiếc bàn gỗ hương đen nhánh, bên trên phủ một tấm khăn the viền chỉ đỏ. Khám thờ sơn son thếp vàng chiếm trọn gian giữa, che kín bởi một dải rèm điều buông rủ sát mặt bàn. Đôi chân trần của Loan đung đưa qua lại, gót giày cao gót nhọn hoắt gõ lóc cóc vào thành rương, trong khi tấm lưng thon thả của cô quay thẳng về phía khám thờ, không một chút e dè.
Mấy đứa nhỏ chạy việc trong gánh đi ngang qua đều cúi gằm mặt, liếc nhìn Loan với ánh mắt ái ngại rồi vội vã lủi nhanh ra ngoài sân đình. Ai nấy đều biết tính nết của cô đào trẻ. Từ ngày đoạt huy chương bạc nhờ vai diễn con rắn xanh lẳng lơ đầy ma mị, Loan coi nửa gánh hát dưới miệt vườn này bằng nửa con mắt. Cô cho rằng những quy củ truyền đời của gánh hát gia đình ba đời nhà ông Bầu Đạt chỉ là mớ luật lệ cũ rích kìm hãm bước tiến của một nghệ sĩ có học hành trường lớp như cô.
Tiếng guốc mộc gõ đều đặn trên nền gạch tàu ẩm ướt vang lên từ phía ngoài chái đình. Tấm rèm vải hoa che cửa buồng phấn bị một bàn tay vén sang một bên.
Bạch Vân bước vào, trên tay bưng chiếc mâm đồng đựng trầu cau và một ấm trà gốm còn bốc khói nghi ngút. Người phụ nữ ngoài ba mươi tuổi khoác chiếc áo bà ba lụa đen giản dị, mái tóc dài vấn gọn gàng sau gáy bằng một chiếc kẹp đồi mồi. Gương mặt chị không trang điểm son phấn nhưng từng đường nét vẫn toát ra vẻ đoan trang, nghiêm nghị của một cô đào chính đã giữ vững sàn diễn suốt mười hai năm ròng rã.
Vừa bước qua ngưỡng cửa, ánh mắt Bạch Vân lập tức khựng lại nơi góc phòng. Đồng tử chị co rút kịch liệt khi nhìn thấy Loan đang thản nhiên ngồi đè lên nắp rương phục trang, hai gót giày nhọn gõ cồm cộp vào lớp da thiêng, còn mông thì xoay hẳn về phía bàn thờ Tổ.
"Loan! Em làm cái trò gì vậy hả?"
Tiếng quát không quá lớn nhưng đanh thép, lạnh buốt như một đường gươm xé toạc bầu không khí oi nồng trong buồng phấn. Chiếc mâm đồng trên tay Bạch Vân run lên bần bật khiến mấy chén sứ va vào nhau kêu lách cách.
Loan giật mình thu điện thoại lại, nhưng vẻ giật mình ấy nhanh chóng biến thành nụ cười khẩy nơi khóe môi. Cô vẫn giữ nguyên tư thế ngồi trên nắp rương, ngước mắt nhìn đàn chị bằng ánh nhìn khiêu khích:
"Ủa, chị Bảy làm gì mà la lối om sòm vậy? Em ngồi nghỉ chân một chút không được sao? Cả buổi trưa dỡ đồ từ dưới ghe lên đình mệt muốn đứt hơi, bộ chị tính bắt em đứng chôn chân tới tối hay sao?"
Bạch Vân bước nhanh tới chiếc bàn tròn đặt ở giữa phòng, đặt mạnh mâm đồng xuống mặt gỗ phát ra tiếng cộp khô khốc. Chị quay lại, ngón tay chỉ thẳng vào mặt Loan, đôi mày liễu nhíu chặt lại:
"Bước xuống ngay! Em có còn biết phép tắc của người làm nghề hát nữa không? Cái rương đó là nơi cất giữ đồ đai mão, xiêm y của tiền nhân, là hồn cốt của từng nhân vật bước ra sân khấu. Người xưa truyền lại, rương phục trang là long sàng của Tổ, người phàm bước qua còn phải xá ba xá, cớ sao em dám đặt mông ngồi lên như ngồi ghế đẩu ngoài chợ?"
Loan trề môi, thong thả chống hai tay xuống nắp rương rồi trượt người nhảy xuống đất. Đôi guốc cao gót gõ mạnh lên nền gạch làm bật ra những âm thanh chát chúa. Cô khoanh tay trước ngực, hất cằm nhìn thẳng vào mắt Bạch Vân:
"Chị Bảy ơi là chị Bảy, thời buổi này là thời buổi nào rồi mà chị còn đem mấy cái hù dọa thời phong kiến ra dạy dỗ em? Rương gỗ thì cũng chỉ là gỗ xẻ từ cây rừng đem về đóng thành cái hộp, da trâu da bò thì người ta thuộc ra để may giày may túi. Nó có tri giác đâu mà kêu là long sàng với hồn cốt? Em thấy mấy gánh hát trên thành phố, diễn viên người ta ngồi la liệt trên rương đồ nghỉ ngơi, có ai chết chóc hay mất giọng gì đâu. Chỉ có mấy cái gánh hát cổ lỗ sĩ ở miệt vườn này mới bày đặt vẽ vời ra đủ thứ cấm kỵ để làm khổ nhau thôi."
"Em câm miệng lại cho tôi!" Bạch Vân run giọng, lồng ngực phập phồng giận dữ dưới lớp áo lụa mỏng. "Gánh hát này dựng nghiệp được ba đời, sống sót qua bao nhiêu trận bão lụt, tao loạn ở miệt Lục Tỉnh này là nhờ ơn Tổ đãi, nhờ con cháu biết giữ gìn tôn ty trật tự. Em học hành chữ nghĩa trường lớp được mấy năm mà dám mở miệng phỉ báng bàn thờ tiền nhân? Em nhìn lại tư thế của em hồi nãy coi, em quay cái lưng, chổng cái mông vào khám thờ của Tổ, đó là cái tội bất kính tày đình!"
Không khí trong buồng phấn bỗng chốc đông cứng lại. Tiếng cãi vã của hai cô đào lọt qua khe bạt, khiến mấy anh hậu đài đang khiêng loa thùng ngoài sân khấu cũng phải dừng tay ngơ ngác nhìn vào.
Loan siết chặt hai nắm tay. Sự đố kỵ bấy lâu nay dồn nén trong lòng cô như ngọn lửa gặp gió, bùng lên dữ dội. Trong mắt Loan, Bạch Vân đã quá già cỗi cho những vai diễn son trẻ. Chị giữ rịt lấy vị trí đào chính của gánh suốt mười hai năm, chia cho cô toàn những vai độc, vai lẳng hoặc vai tỳ nữ phụ họa. Dù gần đây Loan đã tạo được tiếng vang lớn với vai Thanh Xà, nhưng mỗi lần bước chân về gánh, ông Bầu Đạt và đám đào kép già vẫn nhất nhất cung kính Bạch Vân như một bà hoàng.
"Chị đừng có lấy cái danh đào chính ra mà nạt nộ em," Loan gằn từng tiếng, bước lên một bước sát mép bàn trà, "Chị tưởng chị là ai? Chị chỉ là đào của thế hệ trước thôi. Khán giả bây giờ người ta cần gương mặt mới, giọng ca mới, chứ không ai rảnh mà ngồi nghe chị rên rỉ mấy lớp phụng hoàng ngâm nga cả buổi đâu. Chị sợ em lấn lướt chị nên chị mới bới lông tìm vết, mượn cớ chuyện cái rương với bàn thờ để đì đọt em chớ gì?"
"Bốp!"
Một cái tát giòn giã giáng thẳng vào má trái của Loan.
Lực đánh không quá mạnh nhưng đủ làm mặt Loan nghiêng hẳn sang một bên, tóc mái xõa xuống che khuất một phần gò má đang ửng đỏ. Loan sững sờ đưa tay ôm lấy mặt, đôi mắt trợn tròn nhìn người đàn bà đối diện. Cô không ngờ Bạch Vân vốn nổi tiếng điềm đạm, nết na trong gánh lại dám ra tay đánh mình giữa chốn hậu trường này.
"Cái tát này là tôi thay mặt ông Bầu Đạt, thay mặt những bậc thầy tuồng đã dạy dỗ em để tát cho em tỉnh ra," Bạch Vân thu tay về, ngón tay vẫn còn run rẩy vì tức giận nhưng giọng nói đã lấy lại sự sắc lạnh tột cùng, "Tôi không thèm chấp cái thói ganh ghét đàn chị của em. Nhưng ở trong hậu trường này, dưới mái đình này, em phạm húy thì cả gánh hát phải gánh họa. Đêm nay là đêm mở màn lưu diễn cúng đình cầu an cho cả vùng. Nếu em không biết điều, Tổ nghề quở phạt, một người sẩy chân là cả đoàn mất chén cơm."
Bạch Vân chỉ tay về phía chiếc chiếu hoa trải trước bàn thờ Tổ:
"Quỳ xuống!"
Loan cắn chặt môi dưới đến rớm máu. Cô đứng trơ ra như một pho tượng đá, hai mắt hằn lên những tia máu đỏ ngầu. Lòng kiêu hãnh của một cô đào trẻ đang lên bị dẫm đạp không thương tiếc.
"Tôi nói em quỳ xuống sám hối trước Tổ, lạy tạ tội bất kính ngay lập tức!" Bạch Vân cao giọng, từng từ rành rọt dội vào tai Loan. "Nếu em không quỳ, lát nữa ông Bầu về, tôi sẽ yêu cầu gạch tên em ra khỏi bảng phân vai đêm nay. Để coi không có đất diễn ở đình này, cái giải thưởng của em có nuôi nổi cái miệng em không!"
Hai hàm răng Loan nghiến chặt vào nhau kèn kẹt. Nỗi nhục nhã dâng lên ngập ứ nơi cuống họng. Loan biết rõ ông Bầu Đạt là người tôn sùng Bạch Vân tới mức nào. Nếu Bạch Vân cương quyết đòi gạch tên, ông Bầu sẵn sàng để kép phụ trám vai Thanh Xà chứ tuyệt đối không làm phật lòng cô đào trụ cột. Suất diễn đêm nay có rất nhiều bầu sô từ Sài Gòn và các tỉnh lân cận về xem dò xét thực lực của cô, Loan không thể để mất cơ hội ngàn vàng này.
Cô hít một hơi thật sâu, nuốt trọn sự căm hận vào tận đáy lòng. Đôi mắt Loan cụp xuống, che giấu tia nhìn độc địa đang nhen nhóm như nọc độc của loài rắn độc.
"Được... em quỳ."
Loan bước từng bước nặng nề đến mép chiếu hoa. Đầu gối cô chạm mạnh xuống lớp cói mỏng manh trải trên nền gạch tàu lạnh ngắt. Cái lạnh của gạch đình thấm qua lớp vải quần mỏng, buốt nhói như kim châm vào xương bánh chè. Loan quỳ ngay ngắn, hai tay chắp trước ngực, mặt hướng thẳng vào khám thờ sơn son thếp vàng.
Bạch Vân đứng sau lưng cô, lấy ba nén nhang trầm cắm vào lư đồng nhỏ rồi lạnh lùng nói:
"Dập đầu ba lạy. Tự nói trong bụng xin Tổ bỏ qua cho cái miệng hỗn hào và cái thân xác vô phép."
Loan siết chặt hai bàn tay trước ngực. Mỗi tấc thịt trên người cô đều gồng lên vì uất ức. Cô dập đầu xuống chiếu hoa. Lần thứ nhất. Mùi bụi đất, mùi ẩm mốc của chiếu cói xộc thẳng vào mũi.
Cô nâng người lên rồi lại dập đầu lần thứ hai. Sự thù ghét cuộn trào trong tâm can Loan như một dòng nước lũ đen ngòm. Cô tự nhủ với lòng mình rằng mối nhục ngày hôm nay, cô nhất định sẽ bắt Bạch Vân phải trả lại gấp mười lần. Người đàn bà này cậy vào sự bao bọc của luật lệ cổ hủ để đè đầu cưỡi cổ cô, vậy thì cô sẽ dùng chính những thứ luật lệ hoang đường đó để chôn vùi sự nghiệp của chị ta.
Loan hít một hơi dài, chuẩn bị dập đầu lạy lần thứ ba để kết thúc màn tra tấn này.
Gió từ mé rạch bỗng nhiên ngừng thổi. Không gian trong buồng phấn im phăng phắc một cách kỳ dị. Tiếng quạt tai voi kêu rè rè bỗng ngắt quãng rồi tắt lịm, dù cánh quạt vẫn quay theo quán tính chậm chạp. Ngọn lửa trên hai cây đèn cầy đỏ đặt hai bên khám thờ bỗng nhiên chao đảo mạnh, ngọn lửa từ màu vàng cam chuyển dần sang một sắc xanh leo lét kỳ quái.
Trong sự tĩnh lặng ngột ngạt ấy, Loan cúi rạp người xuống mặt chiếu. Trán cô chỉ còn cách lớp cói chừng nửa gang tay.
Một tiếng sột soạt rất khẽ vang lên từ phía trên ban thờ, nghe như tiếng một tấm vải lụa bị ngón tay ai đó cào nhẹ vào.
Loan khẽ nhướng mắt nhìn qua khoảng trống giữa hai cánh tay đang chống dưới đất.
Tấm rèm điều màu đỏ thẫm che trước khám thờ bỗng nhiên lay động. Không có gió, bốn phía buồng phấn đều kín bưng, nhưng mép rèm the cứ dập dờn uốn lượn như có một luồng hơi lạnh phả ra từ phía sau bức tượng gỗ.
Tấm rèm bị vén sang một bên chừng vài phân.
Qua khe hở hẹp ấy, Loan nhìn thấy bức tượng Tổ nghề được tạc bằng gỗ mít cổ thụ, lớp sơn bóng đã tróc lở từng mảng lớn lộ ra thớ gỗ đen sì như thịt thối. Đáng lẽ bức tượng phải nhìn thẳng về phía trước theo quy cách tạc tượng thờ phụng ngàn đời nay.
Nhưng không.
Dưới ánh sáng xanh lét của ngọn đèn cầy, đôi mắt tiện bằng gỗ tròn xoe của pho tượng đang liếc xéo sang một góc nghiêng quái đản. Tròng mắt gỗ trân trối, đen ngòm không có chút hồn phách người sống, nhưng lại rọi thẳng cái nhìn lạnh toát, cứng đờ xuống đỉnh đầu của Loan.
Khoảng cách giữa Loan và bức tượng chỉ vài thước, nhưng cô cảm giác như có hai ngón tay băng giá vừa chạm khẽ vào chân tóc sau gáy mình. Một luồng khí lạnh buốt xông thẳng từ xương sống lên tận đỉnh đầu, khiến toàn thân cô đào trẻ đông cứng lại ngay trên mặt chiếu hoa.
Từ sâu bên trong khám thờ tối om, một âm thanh rất nhỏ lọt ra ngoài, nghe lẹt xẹt như tiếng vảy da khô cọ xát trên mặt gỗ nứt nẻ.