THẠCH CẢM ĐƯƠNG NGÃ BA PHỐ CỔ - Chương 30: Đóng Cửa Vĩnh Viễn Vì Phá Sản
Mười lăm giờ chiều ngày mười tám tháng mười một, Đức ký vào tờ giấy cuối cùng của cửa hàng. Đó là biên bản thanh lý toàn bộ hàng tồn và thiết bị trưng…
Nội dung chương
Mười lăm giờ chiều ngày mười tám tháng mười một, Đức ký vào tờ giấy cuối cùng của cửa hàng. Đó là biên bản thanh lý toàn bộ hàng tồn và thiết bị trưng bày. Người ký ở phía bên mua là chủ một xưởng gỗ ở Gia Lâm, người đã mua lại dãy khung tủ của hợp đồng khách sạn và phần lớn máy móc phụ của xưởng. Buổi ký diễn ra ngay tại quầy sổ sách, nơi Đức từng ký hợp đồng phân phối với Huy hồi tháng tám và ký biên bản hủy hợp đồng khách sạn hồi tháng mười.
Quá trình đi tới tờ giấy này kéo dài đúng mười ngày, từ sau buổi ngân hàng siết nợ. Đức và Hiền đã ngồi tính với nhau ba đêm liền. Đêm nào phép tính cũng cho ra cùng một kết quả. Cửa hàng không còn hợp đồng lớn nào. Đơn lẻ không đủ nuôi chi phí mặt bằng và tiền công. Khoản vay còn lại sau phần tất toán vẫn phải trả dần theo tháng. Càng cầm cự, số tiền còn lại trong nhà càng mòn đi mà không đổi lại được bất kỳ cơ hội nào thật sự. Đêm thứ ba, chính Đức là người nói ra quyết định trước.
- Mình đóng cửa hẳn. - Anh nói với vợ trong gian kho tối. - Thanh lý hết hàng tồn và thiết bị để trả nợ. Giữ lại ngôi nhà và hai bàn tay nghề. Anh đi làm thuê. Em tính một việc nhỏ khác sau. Càng kéo dài, nhà mình càng mất thêm.
Hiền ngồi yên một lúc lâu rồi gật đầu. Chị không khóc trong đêm đó. Chị chỉ mở cuốn sổ công nợ ra và bắt đầu lập danh sách thanh lý ngay trong đêm, từng món một, bằng nét chữ đều và rõ như mọi lần chị ghi sổ.
Những ngày sau đó, người mua từ Gia Lâm tới xem hàng hai lần. Dãy khung tủ hai mươi tám phòng khách sạn được định giá theo giá trị gỗ, tổng cộng ba mươi tám triệu đồng. Số bàn ghế và tủ làm sẵn còn lại trong kho bán lẻ và bán buôn dần trong một tuần, thu về mười bảy triệu đồng. Tổng cộng đợt thanh lý được năm mươi lăm triệu đồng. Con số đó chỉ bằng một phần nhỏ của những gì Đức đã bỏ vào cửa hàng từ tháng tám. Nhưng nó là tiền thật, về tài khoản thật, trong lúc mọi nguồn thu khác đã cạn.
Số tiền thanh lý được chia ra rất rõ ràng trong sổ của Hiền. Chín triệu đồng dùng để chốt sổ dứt điểm với phía Huy theo điều kiện mười ngày mà ông đặt ra hôm hai tháng mười một, gồm phần hàng lỗi và giấy tờ còn thiếu. Sáu triệu đồng trả hết tiền công cuối cùng cho người thợ phụ và các khoản điện nước của xưởng. Phần còn lại bốn mươi triệu đồng được để riêng trong tài khoản, dành cho các kỳ trả dần khoản vay còn lại của ngân hàng và chi tiêu tối thiểu của gia đình trong những tháng tới.
Phần vốn ngân hàng yêu cầu tất toán, sáu mươi triệu đồng, đã được hai vợ chồng trả đủ vào ngày mười lăm tháng mười một bằng phần tiền bán xe bán tải để dành từ trước. Ngân hàng xác nhận bằng văn bản và đồng ý cho phần vốn còn lại được trả dần trong mười hai tháng, với điều kiện cửa hàng giải thể sạch và không phát sinh khoản vay mới. Tờ xác nhận đó nằm trong cùng tập hồ sơ với biên bản rà soát hôm tám tháng mười một.
Năm mươi mốt triệu đồng công nợ của Huy vẫn chưa về đủ. Theo lịch ông nói hôm hai tháng mười một, đợt trả đầu tiên rơi vào cuối tháng này, sau khi hai bên chốt sổ xong. Việc chốt sổ đã hoàn thành từ phía cửa hàng. Đức không còn gì để làm ngoài chờ đợi. Anh ghi con số năm mươi mốt triệu đó vào sổ riêng của mình và khoanh một vòng tròn quanh nó. Đó là khoản tiền lớn cuối cùng còn treo lơ lửng trong toàn bộ câu chuyện làm ăn này, và nó nằm hoàn toàn ngoài tay anh.
Sáng ngày mười tám tháng mười một, cửa hàng giao nốt đơn hàng cuối cùng. Đó là chiếc kệ sách nhỏ mà khách quen đã đặt hôm hai mươi sáu tháng mười, ngày cửa hàng mở lại sau đợt đóng cửa tạm. Chiếc kệ được chở đi bằng chiếc ba gác máy mượn của Lợi, đúng như lời ông đề nghị hôm Đức bán xe. Khách nhận hàng, kiểm tra kỹ từng ngăn kệ rồi trả đủ tiền mặt tại cửa. Đức ghi khoản thu cuối cùng đó vào sổ bán hàng và khép cuốn sổ lại. Trang cuối cùng của sổ bán hàng kết thúc bằng một đơn hàng nhỏ, giao đúng hẹn, trả đủ tiền. Anh thấy ít nhất cửa hàng của mình cũng khép lại bằng một việc làm ăn tử tế.
Người thợ phụ theo công nhật tới dọn dẹp lần cuối vào buổi trưa. Anh ta nhận đủ phần tiền công còn lại, bắt tay Đức rất chặt và nói khi nào anh mở xưởng mới thì cứ gọi, anh ta sẽ tới làm như ngày đầu. Đức cảm ơn và nói thật là mình chưa biết ngày nào mới lại đứng máy với tư cách chủ xưởng. Có thể rất lâu nữa. Cũng có thể không bao giờ. Người thợ phụ gật đầu, xách túi đồ nghề lên vai rồi đi ra cửa sau. Tiếng chân của anh ta xa dần trong ngõ. Xưởng từ đó hoàn toàn im lặng.
Bà Sen chống gậy sang nhà vào đầu giờ chiều, trước buổi ký biên bản. Bà đi một vòng quanh gian tầng trệt đã dọn gần hết. Bà dừng lại ở chỗ từng đặt quầy sổ sách, rồi nhìn sang khoảng thềm trái ngoài cửa.
- Đóng cửa hàng là mất một việc. - Bà nói. - Nhưng nhà còn, người còn, nghề còn trong tay. Bà thấy nhà cháu giữ được ba thứ đó là còn đường đi tiếp. Đừng ai trong nhà này nghĩ tới chuyện bán nhà thêm lần nào nữa, cháu nghe bà chưa?
- Cháu nghe rồi ạ. - Đức đáp. - Nhà cháu giữ nhà. Cháu đi làm thuê trả dần nợ. Còn tấm bia, cháu sẽ thưa chuyện với ông Thông để tính lại cho đúng sức của nhà mình bây giờ.
Bà Sen gật đầu hài lòng rồi về nhà, để lại cho hai vợ chồng khoảng yên tĩnh cuối cùng trước buổi ký.
Ngày mười tám tháng mười một, sau khi ký biên bản thanh lý, Đức tự tay tháo tấm biển hiệu của cửa hàng xuống khỏi mặt tiền. Tấm biển gỗ khắc tên cửa hàng là món đồ đầu tiên anh làm cho cửa hàng này, trước cả ngày khai trương. Anh đứng trên thang, tháo từng con ốc một. Hiền đứng dưới giữ thang và đỡ lấy tấm biển khi anh đưa xuống. Tấm biển nặng hơn anh nhớ. Hai vợ chồng khiêng nó vào đặt ở góc kho sau, phủ lên một tấm vải cũ.
Gian tầng trệt được trả lại nguyên trạng nhà ở trong chính buổi chiều hôm đó. Kệ trưng bày đã bán theo đợt thanh lý. Quầy sổ sách được dọn sạch, chỉ còn lại cuốn sổ công nợ đã khép và tập hồ sơ ngân hàng. Đức kê lại chiếc bàn ăn của gia đình vào giữa gian, đúng chỗ từng đặt bộ bàn ghế mẫu đẹp nhất của cửa hàng. Lan từ trên gác xuống, nhìn gian phòng trống và hỏi tối nay cả nhà ăn cơm ở dưới này phải không. Đức gật đầu. Lần đầu tiên kể từ ngày dọn về ngôi nhà này, tầng trệt là một gian nhà ở đúng nghĩa, không còn là cửa hàng nữa.
Đức ghi vào cuốn sổ riêng của mình dòng cuối cùng của phần làm ăn. Hôm nay, cửa hàng đóng cửa vĩnh viễn vì phá sản. Anh viết chậm từng chữ. Viết xong, anh đọc lại cả trang sổ. Dòng về hợp đồng khách sạn. Dòng về hợp đồng phân phối. Dòng về chiếc xe bán tải. Và dòng cuối cùng này. Bốn dòng cho một cửa hàng tồn tại chưa đầy ba tháng. Anh không xé trang sổ đó đi. Anh để nó nằm nguyên ở đó, như để sau này mỗi khi muốn quên, mình chỉ cần mở ra là nhớ lại đầy đủ.
- Anh có định nói chuyện này với ông Thông và bà Sen không? - Hiền hỏi trong bữa cơm tối đầu tiên ở gian tầng trệt đã dọn trống.
- Có. - Đức đáp. - Ngày mai anh sang thưa chuyện với bà Sen trước. Còn ông Thông, anh sẽ gọi điện nói rõ là nhà mình đã phá sản. Việc dựng lại bia không vì thế mà bỏ. Chỉ là phải tính lại toàn bộ, bằng tiền đi làm thuê của anh và bằng thời gian dài hơn nhiều. Ông ấy nói hôm trước là bia làm dở còn tệ hơn chưa làm. Anh thà làm chậm mà làm đúng, còn hơn hứa một ngày gần mà mình không giữ được.
Hiền gật đầu. Chị gắp cho chồng một miếng cá và không nói thêm gì về chuyện tiền bạc trong suốt bữa cơm đó. Khang ngồi đối diện, tay phải đã cầm đũa vững hơn hẳn tuần trước. Nó nói học kỳ sau nó sẽ xin đi làm thêm ở xưởng mộc của trường để phụ bố mẹ. Đức bảo con cứ tập trung học bù phần thực hành trước đã. Việc tiền bạc của người lớn, bố mẹ còn lo được tới đâu hay tới đó.
Cơm xong, Đức ra thềm ngồi một mình với chén trà đã nguội. Mặt tiền nhà anh giờ không còn biển hiệu. Cửa cuốn không còn treo biển tạm đóng cửa nữa, vì không còn cửa hàng nào ở sau nó để mà đóng hay mở. Ngã ba trước mặt vẫn sáng đèn như mọi đêm. Xe cộ vẫn giảm tốc, ngó hai bên rồi rẽ đi. Anh ngồi đó cho tới khi Hiền ra gọi vào nhà khóa cửa. Anh đứng dậy, tự tay kéo cánh cửa chính lại và cài chốt, bằng động tác của một người chủ nhà thuần túy, lần đầu tiên sau gần ba tháng vừa là chủ nhà vừa là chủ cửa hàng. Trước khi lên gác, anh ghé qua quầy cũ và đặt cuốn sổ riêng của mình lên trên tập hồ sơ ngân hàng, ngay ngắn như đặt một dấu chấm hết cho phần việc đã xong. Ngày mai sẽ là một ngày khác. Ngày mai anh phải bắt đầu tính chuyện đi làm thuê và chuyện dựng lại tấm bia, bằng sức của một người không còn cửa hàng nào đứng sau lưng nữa.