THẠCH CẢM ĐƯƠNG NGÃ BA PHỐ CỔ - Chương 33: Dấu Chôn Cũ Dưới Thềm Trái

Tám giờ ba mươi phút sáng ngày hai mươi tám tháng mười một, ông Thông có mặt ở thềm trái nhà Đức từ rất sớm. Ông mang theo túi vải đen quen thuộc, trong…

Nội dung chương

Tám giờ ba mươi phút sáng ngày hai mươi tám tháng mười một, ông Thông có mặt ở thềm trái nhà Đức từ rất sớm. Ông mang theo túi vải đen quen thuộc, trong đó có thước dây, một bó cọc gỗ nhỏ và một cuộn dây trắng. Đức đã dọn sạch mặt thềm từ hôm trước theo đúng lời dặn qua điện thoại. Lợi ở tiệm ăn đối diện cũng sang phụ một tay, mang theo mấy tấm ván cũ để rào chắn khu vực đào. Bà Sen chống gậy đứng ở mép thềm trong nhà, nhìn cả nhóm bắt đầu công việc.

Ông Thông căng dây trắng thành một lưới ô vuông ngay trên vùng nền thềm trái. Các ô vuông đều nhau, được đo bằng thước dây hẳn hoi trước khi căng dây. Ông đánh số từng ô bằng phấn trắng viết lên mép nền xi măng còn nguyên. Đức cầm cuốn sổ riêng ghi lại sơ đồ lưới theo đúng thứ tự ông đọc. Khang đứng bên cạnh giữ đầu thước mỗi khi ông Thông cần đo lại một cạnh nào đó. Hiền phụ trách chụp lại hình toàn bộ lưới ô trước khi nhát cuốc đầu tiên chạm xuống đất.

- Đào từng ô một. - Ông Thông dặn. - Đất của ô nào xúc riêng ra tấm bạt của ô đó. Đào chậm từng lớp mỏng. Thấy đất đổi màu hoặc thấy vật lạ thì dừng tay ngay. Đừng cậy mạnh. Dấu cũ nằm dưới đất mấy chục năm, nó không chịu được một nhát xẻng ẩu đâu.

Đức gật đầu rồi bắt đầu đào ô đầu tiên ở góc ngoài cùng của lưới. Lớp nền xi măng vá mới hồi tháng chín mỏng hơn anh tưởng. Dưới lớp xi măng là lớp cát đệm vàng nhạt, khô và rời. Anh xúc từng xẻng nhỏ, đổ gọn lên tấm bạt đã ghi số ô bằng phấn. Lợi phụ anh khiêng những xẻng đất đầu tiên ra góc sân. Cả buổi sáng hôm đó, tiếng xẻng chạm đất vang lên đều đặn và chậm rãi ở thềm trái, xen giữa là tiếng ông Thông nhắc anh giảm lực tay mỗi khi lớp đất bắt đầu cứng hơn.

Hai ô đầu tiên không có gì lạ. Đất ở hai ô đó đồng nhất từ trên xuống dưới, toàn cát đệm và ít vụn gạch mới lẫn vào từ đợt sửa hiên. Đức ghi vào sổ hai chữ không dấu cạnh số của hai ô đó. Tới ô thứ ba, nằm ngay sát chân thềm trên cùng, xẻng của anh chạm vào một lớp đất khác hẳn. Lớp đất này sẫm màu hơn hẳn cát đệm xung quanh. Nó nén chặt thành từng mảng cứng, bẻ ra bằng tay cũng phải dùng sức. Đức dừng tay ngay và gọi ông Thông tới xem.

Ông Thông quỳ xuống mép ô đào, lấy que gỗ nhỏ gạt nhẹ lớp đất sẫm màu đó. Ông gạt rất chậm, từng chút một, cho tới khi đường viền của một hình chữ nhật hiện ra rõ ràng trong lòng ô. Hình chữ nhật đó dài hơn một mét theo chiều dọc thềm, rộng chừng sáu mươi phân. Bên trong đường viền, đất nén chặt và sẫm màu. Bên ngoài đường viền, đất rời và nhạt màu hơn hẳn. Sự khác biệt đó nhìn bằng mắt thường cũng thấy rõ.

- Đây là miệng hố chôn cũ. - Ông Thông nói. - Đất trong hố bị nén lại khi người ta lấp hố năm xưa. Đất ngoài hố chưa từng bị đào lên. Hai thứ đất khác nhau rõ rệt như hai màu áo. Anh cứ đào tiếp trong đường viền này cho tôi. Đào chậm thôi. Xuống sâu dần sẽ thấy đáy hố và những gì người xưa để lại dưới đó.

Đức tiếp tục đào trong đường viền hình chữ nhật. Mỗi xẻng đất sẫm màu anh đều để riêng lên một tấm bạt mới. Xuống sâu chừng ba mươi phân, xẻng của anh chạm vào những mảnh đá vụn nhỏ lẫn trong đất. Anh dừng tay, chuyển sang dùng bay thợ hồ gạt đất bằng tay. Từng mảnh đá vụn hiện ra. Phần lớn chỉ là đá xám thường, to bằng ngón tay cái. Nhưng lẫn trong đó có ba mảnh đá phẳng hơn hẳn. Mặt phẳng của chúng còn dính một vệt màu đỏ sẫm ăn sâu vào thớ đá. Đức nhặt một mảnh lên, đưa lại gần mắt mình để nhìn cho rõ.

- Ông Thông, mảnh này có vệt đỏ. - Anh nói. - Đỏ sẫm, ăn vào trong đá chứ không phải bám ở ngoài.

Ông Thông cầm mảnh đá lên, xoay nó dưới ánh sáng ban ngày rồi gật đầu chậm rãi.

- Vệt chu sa đấy. - Ông nói. - Chu sa quét lên nét chữ ngày xưa, theo năm tháng bong ra và rơi xuống hố chôn cùng vụn đá. Nó ăn vào thớ đá mấy chục năm nên không rửa trôi được nữa. Mấy mảnh này là vụn của thân bia cũ rơi xuống khi bia còn đứng tại chỗ, hoặc vụn sót lại từ ngày thợ xưa tu sửa bia. Dù là khả năng nào, chúng nằm đúng trong miệng hố chôn cũ này.

Hiền chụp lại hình cả ba mảnh đá có vệt chu sa đặt trên tấm bạt trắng. Chị ghi vào sổ tay ngày giờ phát hiện và số ô đào. Đức cho cả ba mảnh vào một túi ni lông riêng, ép kín mép túi rồi ghi số ô lên mặt túi bằng bút dạ. Anh làm việc đó rất chậm, như cách anh đã cất tấm ảnh cũ năm một chín chín tám vào ngăn kéo hồ sơ của ngôi nhà.

Trước khi đào sâu thêm, ông Thông yêu cầu Đức dừng lại để đo và ghi chép toàn bộ miệng hố vừa lộ ra. Hai người căng thước dây theo chiều dọc của hình chữ nhật, rồi lại căng theo chiều ngang. Khang đọc to từng con số cho Hiền ghi vào sổ. Ông Thông còn bắt Đức cắm bốn cọc gỗ nhỏ ở bốn góc của hình chữ nhật, buộc dây trắng nối chúng lại với nhau. Từ trên thềm nhìn xuống, hình chữ nhật đó hiện lên rõ ràng giữa nền đất nhạt màu xung quanh, như một cái khung của một vật gì từng nằm gọn trong đó suốt mấy chục năm. Lợi đứng ở mép hố nhìn xuống rồi nói khẽ rằng anh ta phụ khiêng đất đã nhiều buổi, nhưng đây là lần đầu anh ta thấy một dấu vết dưới đất lại rõ ràng tới mức người không biết nghề như anh ta cũng nhận ra ngay. Đức nghe vậy thì gật đầu. Anh cũng đang nghĩ đúng điều đó. Dấu chôn cũ không cần ai giải thích dài dòng. Nó nằm đó, với đường viền nén chặt của nó, và tự kể lại việc từng có một tấm bia được chôn xuống đúng chỗ này.

Ông Thông dặn Đức chụp lại hình miệng hố từ trên cao trước khi đào tiếp. Hiền đứng lên bậc thềm trên cùng, giơ điện thoại chụp liền mấy tấm. Chị còn nhờ Khang cầm thước dây đặt dọc theo miệng hố để tấm hình nào cũng có một vật làm chuẩn kích thước. Đức nhìn vợ làm việc đó mà thấy yên tâm. Nhà anh đã có quá nhiều bài học về những việc chỉ kể lại bằng miệng mà không có gì làm chứng rồi.

Tới đầu giờ chiều, hố thăm dò đã xuống sâu gần năm mươi phân trong đường viền hình chữ nhật. Đáy hố bắt đầu hiện ra một lớp đất còn nén chặt hơn nữa, phẳng và đều như được đầm kỹ năm xưa. Ông Thông bảo Đức dừng đào tại đó trong ngày hôm nay. Ông nói miệng hố và đáy hố đã đủ để khẳng định một việc quan trọng. Vùng đất này chính là nơi tấm bia cũ từng được chôn xuống. Không phải lời đoán. Không phải cảm tính. Là dấu chôn cũ hình chữ nhật còn nguyên đường viền, cộng với mảnh đá vụn còn vết chu sa nằm đúng trong lòng hố.

- Tôi cần nói rõ một điều cho cả nhà nghe. - Ông Thông nói khi cả nhóm ngồi nghỉ ở mép thềm. - Hôm nay mình mới tìm thấy vùng huyệt vị. Miệng hố này cho biết bia từng đứng ở khu vực này. Nhưng vị trí chính xác tới từng phân thì chưa chốt được hôm nay. Muốn chốt đúng, phải đào mở rộng theo mép hố và tìm thêm dấu của người thợ xưa để lại. Việc đó để những ngày tới, làm từng bước một.

- Dạ, cháu hiểu. - Đức đáp. - Hôm nay nhà cháu mừng vì đã có chứng cứ thật đầu tiên dưới đất. Còn tọa độ chính xác, nhà cháu chờ đủ chứng cứ rồi mới chốt, không vội một ngày nào cả.

Bà Sen nghe tới đó thì gật đầu hài lòng. Bà nói chồng bà quá cố ngày xưa từng nhắc rằng thợ xưa làm việc gì cũng để lại dấu cho người sau tìm. Bà không biết dấu đó là gì và nằm ở đâu. Bà chỉ nhớ ông cụ dặn đi dặn lại một câu. Đất có trí nhớ của nó, miễn là người đào đừng phá trí nhớ đó bằng sự vội vàng. Đức nghe câu đó rồi nhìn xuống hố đào còn mở ở thềm nhà mình. Anh thấy câu nói của một người đã khuất đang đúng ngay trước mắt anh, bằng đất sẫm màu và mấy mảnh đá có vệt đỏ sẫm.

Cuối buổi chiều, Đức và Lợi cùng nhau che chắn hố đào bằng tấm bạt dày và mấy tấm ván cũ. Họ kê thêm hai viên gạch ở bốn góc bạt để gió không lật lên được. Khang ghi vào sổ của mẹ toàn bộ diễn biến buổi đào, từ giờ căng lưới tới giờ che hố. Hiền đếm lại số túi mẫu vật đã cất trong ngày. Ba túi đất của ba ô đầu. Một túi riêng đựng ba mảnh đá vụn có vết chu sa. Mọi túi đều ghi số ô và ngày tháng rõ ràng.

Đức ghi vào cuốn sổ riêng của mình một đoạn dài hơn mọi ngày. Anh ghi hình chữ nhật của miệng hố chôn cũ, kích thước áng chừng và độ sâu đã đào. Anh ghi ba mảnh đá vụn còn vết chu sa đúng vị trí huyệt vị được dự đoán. Rồi anh viết thêm một câu ở cuối đoạn. Hôm nay huyệt vị được phát hiện bằng chứng cứ vật chất, không dùng phép thuật xác định. Anh đọc lại câu đó hai lần rồi mới khép sổ.

Tối hôm đó, Đức đứng ở cửa chính nhìn ra thềm trái đã được che chắn cẩn thận. Ngã ba trước nhà vẫn sáng đèn và xe cộ vẫn qua lại như mọi đêm. Nhưng dưới tấm bạt ở thềm nhà anh, một miệng hố cũ đã mở ra sau sáu mươi bốn năm nằm yên dưới đất. Anh biết chặng đường phía trước còn dài. Phải tìm thợ khắc. Phải chốt tọa độ chính xác. Phải lên tận mỏ đá chọn nguyên thạch. Nhưng lần đầu tiên kể từ ngày phá sản, anh đi ngủ với cảm giác mình đã tìm lại được một thứ thật sự, bằng chính hai bàn tay của mình và bằng chứng cứ không ai cãi được.

Chương khác

Xem thêm