THẠCH CẢM ĐƯƠNG NGÃ BA PHỐ CỔ - Chương 35: Vết Chu Sa Trong Khe Nền

Mười bốn giờ chiều ngày sáu tháng mười hai, Đức và Hiền cùng nhau dọn lại nền thềm trái. Hố thăm dò đã được lấp tạm bằng chính đất đào lên của từng ô,…

Nội dung chương

Mười bốn giờ chiều ngày sáu tháng mười hai, Đức và Hiền cùng nhau dọn lại nền thềm trái. Hố thăm dò đã được lấp tạm bằng chính đất đào lên của từng ô, theo đúng thứ tự ông Thông dặn. Việc đào mở rộng để chốt tọa độ phải chờ thêm ít ngày nữa. Trong lúc chờ, ông Thông dặn hai vợ chồng dọn sạch toàn bộ mặt nền xung quanh miệng hố cũ. Dọn tới đâu quan sát tới đó. Ông nói dấu vết của người xưa đôi khi không nằm trong hố mà nằm ngay ở mép hố, chỗ người đời sau ít để ý nhất.

Đức quét dọn từ góc ngoài của thềm vào trong. Hiền quỳ xuống sát nền, dùng bàn chải sắt nhỏ cọ sạch từng khe nứt trên lớp xi măng cũ còn sót lại quanh khu vực đào. Lớp xi măng này là nền thềm gốc của ngôi nhà, khác hẳn lớp vá mới hồi tháng chín. Nó đã nứt thành nhiều đường dài ngoằn ngoèo theo năm tháng. Bụi đất và rêu khô đóng đầy trong các khe nứt đó. Khang phụ mẹ cầm đèn pin rọi sát xuống nền mỗi khi mẹ nó cần nhìn sâu vào một khe nào. Lan bưng nước và khăn lau ra đặt sẵn ở mép thềm trong nhà.

Tới khe nứt chạy sát mép trong của miệng hố chôn cũ, bàn chải của Hiền bỗng khựng lại. Chị gọi chồng tới xem ngay. Đức quỳ xuống bên cạnh vợ, cầm đèn pin từ tay Khang rọi thẳng vào khe nứt đó. Trong lòng khe, dưới lớp bụi đất vừa được cọ sạch, hiện ra một vệt màu đỏ sẫm kéo dài chừng một gang tay. Vệt đỏ đó bám chặt vào thành đá của khe nứt. Nó không giống màu của gạch vỡ. Nó cũng không giống màu rỉ sắt thường thấy trên nền xi măng cũ. Đức lấy đầu ngón tay quệt nhẹ lên vệt đỏ. Nó không bong ra theo bụi. Nó ăn sâu vào thớ đá hệt như vệt đỏ trên ba mảnh đá vụn tìm thấy trong hố đào hôm hai mươi tám tháng mười một.

- Anh nhìn đi. - Hiền nói khẽ. - Màu này giống hệt màu trên mấy mảnh đá vụn trong túi mẫu vật của nhà mình. Đỏ sẫm và ăn vào trong đá như thế này thì em chỉ thấy đúng một lần ở tấm bia cũ thôi.

- Em lấy túi mẫu vật ra đây. - Đức nói. - Mình đối chiếu ngay tại chỗ, dưới cùng một ánh sáng.

Hiền vào nhà lấy túi ni lông đựng ba mảnh đá vụn có vết chu sa. Chị đặt cả ba mảnh lên một tờ giấy trắng ngay cạnh khe nứt. Đức rọi đèn pin lần lượt qua từng mảnh đá rồi xuống vệt đỏ trong khe nền. Bốn vệt màu hiện lên dưới ánh đèn với cùng một sắc đỏ sẫm. Sắc đỏ đó trầm và sâu, khác hẳn màu đỏ tươi của sơn mới hay màu đỏ gạch của đất nung. Đức lấy điện thoại chụp lại cảnh đối chiếu đó từ nhiều góc khác nhau. Sau đó anh gọi điện cho ông Thông và mô tả lại toàn bộ những gì hai vợ chồng vừa tìm thấy.

- Anh đừng cọ thêm vào khe đó nữa. - Ông Thông dặn qua điện thoại. - Che nó lại bằng một miếng vải khô và sạch. Ngày mai tôi qua xem tận mắt. Nếu đúng là chu sa cũ còn sót trong khe nền, thì vùng huyệt vị của mình được củng cố thêm một lớp chứng cứ nữa. Chu sa không tự nhiên chạy tới nằm ở mép hố chôn được đâu. Nó phải rơi ra từ chính tấm bia từng đứng ở đó, qua nhiều lần người xưa quét lại nét chữ.

Đức làm đúng lời dặn. Anh lấy một miếng vải trắng sạch trong tủ đồ nghề, gấp lại ngay ngắn rồi phủ lên khe nứt có vệt đỏ. Anh kê thêm một viên gạch sạch lên trên để giữ miếng vải không bay. Rồi anh ghi vào cuốn sổ riêng toàn bộ diễn biến của buổi chiều. Giờ phát hiện là mười lăm giờ mười phút. Người phát hiện là Hiền. Vị trí là khe nền sát mép trong của miệng hố chôn cũ. Đối chiếu tại chỗ khớp với ba mảnh đá vụn còn vết chu sa đã cất từ buổi đào trước.

- Khe này nằm ở mép hố thôi mà, bố. - Khang nói khi cả nhà ngồi nghỉ ở mép thềm. - Sao một vệt đỏ nhỏ xíu như vậy lại quan trọng tới mức phải gọi cho ông Thông ngay ạ?

- Vì nó nằm đúng chỗ. - Đức đáp. - Một vệt đỏ ở giữa sân thì chẳng ai biết nó từ đâu ra. Nhưng một vệt đỏ nằm sát mép hố chôn cũ, cùng màu với vụn đá trong lòng hố, thì nó thành chứng cứ. Nó nói rằng tấm bia từng đứng ngay tại đây, lâu tới mức chu sa trên mặt bia rơi xuống và ăn vào cả nền đá quanh chân bia. Mình đang tìm huyệt vị bằng những dấu nhỏ như vậy đấy con. Không có phép màu nào chỉ cho mình đâu. Chỉ có dấu vết và sự kiên nhẫn thôi.

Lan ngồi cạnh mẹ, nghe bố nói rồi nhìn xuống miếng vải trắng phủ trên khe nền. Con bé hỏi nhỏ rằng ngày xưa ai là người quét chu sa lên mặt bia. Đức đáp rằng anh đoán đó là việc của người thợ xưa và của các đời chủ cũ ngôi nhà này, vì bà Sen từng kể người phố cũ có lệ quét lại nét chữ vào mỗi dịp đầu năm. Anh nói rõ đó chỉ là điều anh đoán từ lời kể của bà Sen, không phải điều anh biết chắc. Hiền nghe chồng nói vậy thì gật đầu. Chị bảo cả nhà cứ giữ cách nói đó cho quen. Cái gì biết chắc thì nói chắc. Cái gì mới đoán thì nói là đoán. Nhà mình đã trả giá quá đắt cho một lần nói chắc những điều mình không hề biết rõ rồi.

Sáng hôm sau, ông Thông tới nhà từ sớm để xem khe nền. Ông gỡ miếng vải trắng ra, dùng kính lúp nhỏ soi vệt đỏ trong khe rất lâu. Rồi ông lấy một mảnh đá vụn trong túi mẫu vật đặt xuống bên cạnh khe và soi cả hai cùng một lúc. Cuối cùng ông gật đầu và cất kính lúp đi.

- Cùng một thứ chu sa. - Ông nói. - Cùng một cách ăn vào thớ đá. Vệt trong khe nền này khớp với mảnh đá vụn trong hố. Hai chứng cứ ở hai vị trí khác nhau mà cùng chỉ về một nguồn. Tấm bia cũ đứng lâu năm ngay tại vùng này, điều đó giờ không còn gì phải bàn cãi nữa.

- Vậy tọa độ chính xác thì sao ạ? - Đức hỏi.

- Chưa chốt hôm nay được. - Ông Thông đáp ngay. - Vùng thì đã chắc. Nhưng trong một vùng rộng bằng miệng hố thế này, bia có thể đứng lệch sang trái hay sang phải vài phân mà mắt thường không phân biệt nổi. Huyệt vị trấn trạch lệch vài phân đã là lệch. Mình cần dấu của chính người thợ xưa để lại mới chốt tới phân được. Anh cứ che chắn khe nền này cho kỹ. Ít ngày nữa mình đào mở rộng theo mép hố phía trong. Tôi đoán dấu của thợ xưa, nếu còn, sẽ nằm ở phía đó.

Đức ghi lại lời nhận định của ông Thông vào sổ ngay tại thềm. Anh vẽ thêm vào sơ đồ lưới đào một ký hiệu riêng cho vị trí khe nền có vệt chu sa. Sơ đồ của anh giờ đã có ba lớp thông tin chồng lên nhau. Miệng hố chôn cũ hình chữ nhật. Ba mảnh đá vụn có vết chu sa trong lòng hố. Và vệt chu sa trong khe nền sát mép hố. Ba lớp đó cùng ôm lấy một vùng đất nhỏ ở thềm trái nhà anh.

Chiều hôm đó, Đức ra tiệm in thêm mấy bản sao của sơ đồ lưới đào đã bổ sung ký hiệu mới. Anh kẹp một bản vào bìa hồ sơ tìm thợ khắc bia. Anh nghĩ bụng khi tới xưởng thứ hai trong ít ngày tới, anh sẽ mang theo cả sơ đồ này. Người thợ nào nhìn vào một bản đồ chứng cứ tử tế như vậy sẽ hiểu nhà anh làm việc nghiêm túc tới đâu. Còn người thợ nào gạt nó đi mà không thèm nhìn, anh cũng biết ngay đó không phải người mình cần tìm.

Trước bữa cơm tối, bà Sen chống gậy sang nhà khi nghe tin vợ chồng Đức tìm thấy vệt đỏ trong khe nền. Bà ngồi xuống chiếc ghế nhỏ ở mép thềm, nhìn miếng vải trắng phủ trên khe nứt một lúc lâu. Đức gỡ nhẹ mép vải cho bà xem vệt chu sa bên dưới. Bà cúi sát xuống, nheo mắt nhìn rồi gật đầu chậm rãi.

- Đúng màu chu sa ngày xưa rồi. - Bà nói. - Hồi bà còn trẻ, năm nào tới dịp quét lại nét chữ trên mặt bia, cả xóm cũng xúm lại xem. Người quét phải rửa tay sạch, pha chu sa mới, quét từng nét một theo đúng nét khắc cũ. Quét xong, chu sa thừa hay rơi xuống chân bia. Có năm rơi nhiều tới mức nền đá quanh chân bia đỏ lên thành vệt. Bà nhìn vệt đỏ trong khe này là nhớ ngay tới những buổi sáng đó.

- Vậy là vệt đỏ này nằm ở đây từ mấy chục năm trước rồi ạ? - Đức hỏi.

- Bà không dám nói chắc nó rơi xuống từ năm nào. - Bà Sen đáp. - Nhưng bà dám nói một điều. Nó không phải thứ mới xuất hiện ở thềm nhà cháu trong mấy tháng gần đây. Màu ăn sâu vào đá như thế này là màu của nhiều năm tháng, không phải của một buổi chiều ai đó làm đổ sơn đâu.

Đức ghi lại mấy lời của bà Sen vào cuốn sổ riêng, ngay dưới dòng ghi chép về giờ phát hiện. Anh ghi rõ đây là lời kể của người đã sống ở phố này từ nhỏ, để sau này ông Thông đối chiếu cùng các chứng cứ khác. Bà Sen ngồi thêm một lúc, dặn hai vợ chồng che chắn khe nền cho kỹ kẻo người qua lại giẫm lên làm bong mất vệt đỏ, rồi mới chống gậy ra về.

Tối hôm đó, Hiền ghi thêm một dòng vào cuốn sổ tay của gia đình. Dòng này không phải giờ tỉnh giấc vì ác mộng. Nó là dòng ghi chép về một vết đỏ nhỏ trong khe đá cũ. Chị viết xong rồi đưa cuốn sổ cho chồng xem. Đức đọc dòng chữ của vợ mà thấy lòng mình lắng xuống. Cuốn sổ này mở đầu bằng giờ tỉnh giấc của Lan trong một đêm khóc. Giờ đây nó có thêm những dòng về đất, về đá và về chu sa. Nhà anh đang đi từ những đêm mất ngủ sang những ngày tìm lại dấu xưa, từng phân đất một, bằng chứng cứ mà ai tới xem cũng phải gật đầu.

Chương khác

Xem thêm