THẠCH CẢM ĐƯƠNG NGÃ BA PHỐ CỔ - Chương 38: Lên Mỏ Đá Lương Sơn
Bảy giờ sáng ngày mười tám tháng mười hai, Đức và ông Thông có mặt tại mỏ đá tự nhiên ở Lương Sơn, Hòa Bình. Hai người đi chuyến xe khách sớm nhất từ bến…
Nội dung chương
Bảy giờ sáng ngày mười tám tháng mười hai, Đức và ông Thông có mặt tại mỏ đá tự nhiên ở Lương Sơn, Hòa Bình. Hai người đi chuyến xe khách sớm nhất từ bến xe trong phố, tới chân mỏ khi sương núi còn chưa tan hết. Người quản lý mỏ là chỗ quen cũ của ông Thông từ nhiều năm trước. Ông ta đón hai người ở nhà điều hành nhỏ dưới chân núi, pha một ấm trà nóng rồi dẫn cả hai lên khu bãi đá đang khai thác ở lưng chừng sườn núi.
Đức đứng giữa bãi đá mà thấy mình nhỏ bé hẳn đi. Xung quanh anh là hàng chục khối đá lớn vừa được tách ra khỏi vách núi. Khối nào cũng cao hơn đầu người, mặt đá còn nguyên vết đục của thợ mỏ. Tiếng máy khoan vọng lại từ phía trên cao, đều đều và xa. Không khí ở mỏ lạnh và trong, khác hẳn không khí bụi bặm của phố cổ. Ông Thông không vội đi xem đá ngay. Ông lấy cuốn sổ của mình ra, đọc lại cho người quản lý mỏ nghe toàn bộ yêu cầu của chuyến đi này.
- Nhà anh Đức cần một khối nguyên thạch. - Ông Thông nói. - Nguyên phiến, một khối liền từ trên xuống dưới, không ghép, không vá. Không có đường nứt ngầm chạy dọc thân. Đủ chiều cao để khi chôn sâu một phần ba xuống đất, phần nổi lên vẫn làm được một tấm bia trấn trạch đúng dáng cũ. Mặt đá phải đủ phẳng để thợ khắc tay khắc năm đại tự và chạm đầu rồng ở đỉnh. Anh dẫn chúng tôi đi xem những khối đạt gần nhất với các điều đó.
Người quản lý mỏ gật đầu rồi dẫn hai người đi dọc theo bãi đá. Ông chỉ cho Đức xem khối đầu tiên ở gần đường lên. Khối đó cao và đẹp, mặt đá sáng đều. Nhưng ông Thông đi vòng quanh nó một lượt, gõ cán búa nhỏ vào nhiều điểm trên thân đá rồi lắc đầu. Ông nói tiếng gõ ở đoạn giữa thân đá nghe rỗng khác hẳn hai đầu. Đức đoán trong thân khối đá đó có một đường nứt ngầm chưa lộ ra mặt ngoài, vì ông Thông vừa gõ vừa áp tai vào mặt đá rất lâu ở đúng đoạn giữa. Ông quản lý mỏ gật đầu xác nhận ngay. Ông nói khối đó mỏ cũng đang để riêng, chưa dám bán cho ai làm việc quan trọng.
Khối thứ hai nằm sâu hơn trong bãi. Khối này tiếng gõ chắc và đều ở mọi điểm ông Thông thử. Nhưng khi Đức đi vòng ra mặt sau, anh thấy một vệt đá đổi màu chạy chéo từ đỉnh xuống gần chân khối. Ông Thông lấy tay sờ lên vệt đổi màu đó rồi nói vệt này là thớ đá yếu, khắc chữ lên sẽ có nguy cơ mẻ nét ở đúng đường thớ. Ông bảo bỏ qua khối này luôn, không cần đo thêm nữa.
Tới gần trưa, hai người đã xem qua sáu khối đá. Bốn khối bị loại vì nứt ngầm hoặc thớ yếu. Một khối bị loại vì chiều cao không đủ, chôn xuống một phần ba thì phần nổi lên quá thấp so với dáng bia cũ. Đức bắt đầu thấy sốt ruột, nhưng ông Thông vẫn điềm tĩnh như lúc ở thềm nhà anh. Ông nói chọn đá cũng như chọn huyệt vị, phải để chứng cứ lên tiếng, không được để sự sốt ruột quyết thay.
Khối thứ bảy nằm ở góc xa nhất của bãi đá, che một phần bởi tấm bạt lớn của mỏ. Người quản lý mỏ nói khối này mới tách khỏi vách núi cách đây hai tuần, chưa có khách nào tới xem. Đức bước tới gần và thấy mặt đá của nó xám sẫm, mịn và đều màu từ đỉnh xuống chân. Ông Thông gõ thử một vòng quanh thân đá. Tiếng gõ chắc, đanh và đều nhau ở mọi điểm. Ông gõ lại lần thứ hai chậm hơn, áp tai nghe ở từng đoạn. Rồi ông đứng thẳng dậy và gật đầu lần đầu tiên trong buổi sáng hôm đó.
- Khối này được. - Ông nói. - Anh Đức đo cùng tôi.
Hai người cùng đo khối đá bằng thước dây của ông Thông. Chiều cao của khối là một mét tám. Bề ngang chín mươi phân. Độ dày ba mươi lăm phân. Đức ghi cả ba con số vào cuốn sổ riêng, bên cạnh dòng ghi kích thước áng chừng của tấm bia cũ mà anh đối chiếu từ tấm ảnh cũ và miệng hố chôn ở nhà. Khối đá này cao hơn bia cũ một chút, nhưng đó là điều cần thiết. Phần thừa sẽ nằm dưới mặt đất sau này, trong đúng phần chôn sâu của thân bia.
Ông Thông còn kiểm tra khối đá theo ba cách nữa. Ông đổ nước lên mặt đá để xem nước có rút nhanh bất thường ở đường nào không, vì nước rút nhanh là dấu của nứt ngầm nhỏ. Ông soi đèn pin rọi xiên qua mặt đá lúc trời đã ngả chiều để tìm các đường thớ yếu. Ông lấy phấn đánh dấu những điểm đã kiểm tra lên thân đá, chi chít như một bản đồ nhỏ. Cuối cùng ông tuyên bố khối đá này đạt đủ mọi tiêu chí ông đặt ra từ đầu buổi. Nguyên phiến. Không nứt ngầm. Thớ đá đều. Mặt phẳng đủ rộng cho năm đại tự và một đầu rồng ở đỉnh.
Đức đứng trước khối đá đó rất lâu. Anh đặt bàn tay mình lên mặt đá lạnh ngắt. Sáu mươi bốn năm trước, một khối đá như thế này đã được người thợ xưa chọn cho ngôi nhà của anh, ở một nơi nào đó mà anh không bao giờ biết được. Bây giờ anh đang làm lại đúng việc đó, bằng tay của chính mình, cho chính ngôi nhà mình đã làm mất tấm bia cũ. Anh không thấy đây là sự trùng hợp. Anh thấy đây là một vòng tròn mà mình phải tự đi cho khép lại.
Người quản lý mỏ tính trọng lượng áng chừng của khối đá và báo giá ngay tại bãi. Khối đá nặng gần một tấn rưỡi. Giá đá tại mỏ cộng với tiền xe chở về tận phố cổ và tiền cẩu hạ xuống sân sau nhà Đức là một khoản không nhỏ. Đức mở cuốn sổ riêng, đối chiếu với số tiền còn lại trong khoản vay của bà Sen sau các chi phí đào đất vừa qua. Anh tính đi tính lại hai lần rồi gật đầu. Khoản tiền đủ cho chuyến đá này nếu anh chi đúng theo sổ và không phát sinh thêm việc ngoài dự tính. Anh đặt cọc ngay tại nhà điều hành của mỏ trong buổi chiều hôm đó. Người quản lý mỏ viết giấy biên nhận, ghi rõ kích thước khối đá, dấu phấn đánh dấu của ông Thông và ngày hẹn xe chở đá về phố cổ là hai mươi hai tháng mười hai.
Trước khi rời mỏ, ông Thông dặn người quản lý mỏ một việc rất kỹ. Khối đá đã đánh dấu phấn này phải được che bạt riêng và không được xê dịch bằng cách lăn hay kéo lê trên mặt bãi. Khi chở đi phải kê gỗ mềm dưới thân đá và chằng dây chắc chắn. Một đường nứt xuất hiện trên đường vận chuyển sẽ làm hỏng toàn bộ công việc của nhiều tháng qua. Người quản lý mỏ ghi lời dặn đó vào chính giấy biên nhận rồi ký xác nhận bên cạnh chữ ký của Đức.
Sau khi ký giấy đặt cọc, Đức còn quay lại bãi đá một lần cuối để tự tay kiểm tra lại khối đá đã chọn. Anh mượn người quản lý mỏ một chiếc đèn pin và một xô nước sạch. Anh dội nước lên từng mặt của khối đá, nhìn dòng nước chảy xuống để tìm bất kỳ chỗ nào nước đổi hướng bất thường. Không có chỗ nào như vậy xuất hiện. Anh áp lòng bàn tay lên mặt đá vừa được dội nước, cảm nhận cái lạnh đều và chắc của một khối đá liền mạch. Người quản lý mỏ đứng bên cạnh nhìn anh làm rồi cười và nói một câu làm anh nhớ mãi.
- Khách mua đá làm nhà thì xem qua loa lắm. - Ông nói. - Chỉ có khách chọn đá cho việc hệ trọng mới xem kỹ như hai vị hôm nay. Khối đá này về nhà anh là đúng nhà rồi đấy.
Đức cảm ơn ông rồi cùng ông Thông quay lại nhà điều hành làm nốt thủ tục. Giấy biên nhận được viết thành hai bản, mỗi bên giữ một bản. Trong giấy ghi rõ ngày hẹn chở đá, cách kê gỗ khi vận chuyển và cam kết của mỏ về việc che bạt riêng cho khối đá đã đánh dấu. Đức đọc lại giấy biên nhận hai lần trước khi ký tên. Anh đã ký quá nhiều giấy tờ trong những tháng qua, từ biên bản vụ xe tới biên bản thanh lý cửa hàng. Nhưng đây là tờ giấy đầu tiên anh ký với tư cách người đang dựng lại một thứ, thay vì người đang mất dần từng thứ một. Anh ký chậm rãi và rõ ràng, rồi cất bản của mình vào bìa hồ sơ mang theo, ngay cạnh sơ đồ huyệt vị đã chốt ở nhà.
Ra khỏi nhà điều hành, hai người còn đứng lại ở chân mỏ một lúc để gọi điện về nhà báo tin. Ông Thông gọi cho bà Sen trước, nói ngắn gọn rằng đá đã chọn xong và bốn ngày nữa sẽ về tới phố. Đức đứng bên cạnh nghe tiếng ông cười khẽ trong điện thoại. Anh đoán bà Sen ở đầu dây bên kia đang mừng lắm, vì ông Thông phải nhắc lại tới hai lần câu đá tốt, đá đạt đủ mọi tiêu chí ông đặt ra.
Trên chuyến xe khách về phố cổ lúc trời đã tối hẳn, Đức ngồi bên cửa sổ nhìn những dãy núi đen dần đi phía sau. Ông Thông ngủ gật ở ghế bên cạnh, cuốn sổ ghi kích thước khối đá ôm chặt trước ngực. Đức lấy điện thoại gọi về cho Hiền. Anh báo ngắn gọn rằng hai người đã chọn được một khối đá đạt đủ mọi tiêu chí, đã đặt cọc và hẹn ngày hai mươi hai tháng mười hai xe chở đá về tới nhà. Đầu dây bên kia, Hiền im lặng một thoáng rồi nói một câu làm anh ấm lòng suốt quãng đường còn lại.
- Vậy là nhà mình sắp có đá rồi. - Chị nói. - Anh về nghỉ đi. Mai em dọn sân sau để chờ đá về.
Đức cúp máy và nhìn ra cửa sổ xe. Đêm núi tối đen và lạnh. Nhưng trong đầu anh, hình ảnh khối đá xám sẫm ở góc bãi đá cứ hiện lên rõ ràng. Nó đang nằm chờ ở lưng chừng núi, dưới một tấm bạt riêng, với những dấu phấn trắng chi chít trên thân. Bốn ngày nữa nó sẽ về tới thềm nhà anh. Và từ đó, chặng đường làm lại tấm bia của nhà anh sẽ bước sang một phần việc hoàn toàn mới.