THẠCH CẢM ĐƯƠNG NGÃ BA PHỐ CỔ - Chương 39: Khối Nguyên Thạch Về Tới Phố Cổ
Mười một giờ trưa ngày hai mươi hai tháng mười hai, chiếc xe tải chở đá từ mỏ Lương Sơn về tới đầu ngõ phố cổ. Đức đã chờ ở ngã ba từ lúc mười giờ sáng…
Nội dung chương
Mười một giờ trưa ngày hai mươi hai tháng mười hai, chiếc xe tải chở đá từ mỏ Lương Sơn về tới đầu ngõ phố cổ. Đức đã chờ ở ngã ba từ lúc mười giờ sáng cùng với Lợi và Khang. Tiếng xe tải chạy chậm vọng lại từ phía đường lớn làm cả ba người cùng đứng dậy. Xe không vào thẳng được tới thềm nhà Đức vì ngõ hẹp và khúc cua ở ngã ba quá gấp. Tài xế phải dừng xe ở đầu đường lớn, cách nhà Đức chừng ba mươi mét, rồi dùng xe cẩu nhỏ đi kèm để chuyển khối đá vào sân sau từng đoạn một.
Đức đi bộ song song với xe cẩu trong suốt quãng đường ba mươi mét đó. Anh không rời mắt khỏi khối đá đang treo trên dây cáp. Khối đá được kê trên một khung gỗ mềm đúng như lời dặn ghi trong giấy biên nhận ở mỏ. Dây chằng quanh thân đá còn nguyên vẹn. Những dấu phấn trắng của ông Thông vẫn còn thấy rõ trên mặt đá, dù đã mờ đi một phần sau chuyến đi dài. Mỗi lần xe cẩu nhích lên một đoạn, Đức lại ra hiệu cho tài xế dừng lại kiểm tra dây chằng một lần nữa. Quãng đường ngắn ngủi đó kéo dài tới gần một giờ đồng hồ mới xong.
Ông Thông tới nhà Đức ngay khi khối đá bắt đầu được hạ xuống sân sau. Ông đi vòng quanh khối đá một lượt, kiểm tra lại từng điểm đã đánh dấu phấn ở mỏ. Ông gõ cán búa nhỏ lên thân đá ở đúng những vị trí cũ. Tiếng gõ vẫn chắc và đều như hôm ở bãi đá. Ông gật đầu rồi nói to cho cả nhà cùng nghe.
- Khối đá về tới nơi nguyên vẹn, không thêm một đường nứt nào trên đường đi. - Ông nói. - Từ giờ phút này, khối nguyên thạch đã được chọn tại mỏ đá chính thức nằm trong sân nhà anh Đức. Việc chọn đá của nhà mình coi như hoàn thành trọn vẹn.
Đức nghe câu đó mà phải đứng yên một lúc mới ghi nổi vào sổ. Anh ghi ngày giờ xe đá về tới nhà, trọng lượng áng chừng gần một tấn rưỡi và kích thước ba chiều của khối đá. Anh ghi thêm dòng xác nhận của ông Thông về tình trạng nguyên vẹn sau vận chuyển. Hiền đứng bên cạnh chồng, đọc lại từng dòng anh viết rồi gật đầu. Chị là người giữ sổ sách của gia đình này. Chị biết dòng ghi chép hôm nay khép lại một chặng đường kéo dài từ buổi đào đất đầu tiên ở thềm trái tới tận mỏ đá trên núi cao.
Khối đá được dựng tạm ở góc sân sau, trên một bệ kê bằng gỗ lim cũ của xưởng nhà Đức ngày trước. Ông Thông dặn phải dựng nó đứng đúng chiều cao thấp như khi còn ở mỏ, không được dựng nghiêng tựa vào tường. Sau khi xe cẩu rút đi, Đức và Lợi cùng nhau phủ một tấm bạt dày lên toàn bộ thân đá. Tấm bạt được buộc lại bằng dây thừng ở bốn góc, chừa một mép nhỏ ở phía dưới để không khí lưu thông, tránh hơi ẩm đọng lại trên mặt đá. Khang ghi vào sổ của mẹ giờ hoàn thành việc che bạt là mười ba giờ ba mươi phút.
Ông Thông còn dặn thêm mấy việc tưởng nhỏ mà ông nói là không được xem thường. Thứ nhất, cử người trong nhà thay nhau để mắt tới khối đá trong những ngày nó nằm ở sân sau, không để trẻ con trong ngõ trèo lên chơi. Thứ hai, không ai được ngồi lên khối đá, dù nó chưa phải là tấm bia hoàn chỉnh. Ông nói đá đã chọn cho việc trấn trạch thì phải giữ sự trang trọng ngay từ khi nó còn là một khối thô. Thứ ba, không ai được tự ý rửa mặt đá bằng hóa chất hay mài thử một góc nào của nó. Mọi việc chạm vào mặt đá từ nay đều phải chờ người thợ khắc tới làm theo nghề của mình.
- Khối đá này chưa khai quang, chưa khắc chữ, sao đã phải giữ kỹ thế ạ? - Khang hỏi.
- Giữ kỹ từ đầu thì sau này khỏi phải sửa sai. - Ông Thông đáp. - Người ta hay nghĩ đá thô thì muốn làm gì cũng được. Sai hẳn. Một vết xước sâu hay một góc mẻ ở mặt đá lúc này sẽ đi theo tấm bia tới tận ngày nó đứng ở thềm. Nhà anh đã mất một tấm bia vì sự tùy tiện rồi. Đừng để tấm thứ hai mang dấu tùy tiện ngay từ khi còn là đá thô.
Đức nghe câu đó mà thấy tai mình nóng lên. Anh biết ông Thông không có ý trách móc riêng buổi hôm nay. Ông đang nhắc lại bài học lớn nhất đời anh bằng một câu nói rất nhẹ. Anh gật đầu và tự tay kiểm tra lại bốn góc dây buộc tấm bạt một lần nữa, dù Lợi vừa buộc xong trước đó ít phút.
Tin khối đá lớn về tới phố cổ lan ra rất nhanh trong ngõ. Tới đầu giờ chiều, mấy người hàng xóm đã kéo sang đứng ở cổng sau nhà Đức để xem. Đức mở cổng cho mọi người vào đứng ở khoảng sân trống, nhưng anh rào một sợi dây thừng quanh bệ kê và dặn rõ ai cũng chỉ đứng ngoài dây mà nhìn. Một cậu bé trong ngõ định chui qua dây để sờ thử vào tấm bạt phủ đá. Đức nhẹ nhàng kéo cậu bé lại và nói cho nó nghe rằng khối đá này không phải đồ chơi, người lớn trong nhà còn chưa ai tùy tiện chạm vào nó nữa là trẻ con. Mẹ của cậu bé nghe vậy thì vội xin lỗi và dắt con về ngay. Lợi đứng bên cạnh Đức suốt buổi chiều hôm đó, phụ anh tiếp khách tới xem và nhắc lại lời dặn về sợi dây rào cho từng tốp người mới tới. Đức đoán Lợi làm vậy vì ông hiểu khối đá này quan trọng với nhà anh tới mức nào, bởi nét mặt ông nghiêm lại hẳn mỗi khi có ai đó đùa cợt về việc ngồi thử lên bạt đá cho biết cảm giác.
Khi tốp hàng xóm cuối cùng ra về, ông Thông đo lại khối đá một lần nữa ngay tại sân sau. Ông đo chiều cao, bề ngang và độ dày, đối chiếu với ba con số ghi trong giấy biên nhận của mỏ đá. Cả ba con số đều khớp nhau tới từng phân. Ông nói việc đo lại này không thừa chút nào. Đá đi một quãng đường dài, qua tay nhiều người, về tới nơi phải kiểm chứng lại từ đầu. Nhà Đức từ nay làm việc gì cũng theo cách đó thì ông mới yên tâm giao các bước tiếp theo cho gia đình tự trông coi.
Chiều hôm đó, bà Sen chống gậy sang sân sau xem khối đá. Bà đi vòng quanh bệ kê một vòng chậm rãi, tay vịn vào gậy, mắt nhìn tấm bạt phủ kín thân đá. Bà không chạm tay vào khối đá. Bà chỉ đứng ngắm nó một lúc lâu rồi nói khẽ.
- Đá về được tới sân nhà này là đi được nửa đường rồi đấy. - Bà nói. - Bà ở phố này bao nhiêu năm, đây là lần đầu bà thấy một nhà tự đi chọn đá, tự chở đá về để làm lại bia trấn. Ngày xưa các cụ làm việc này cũng chỉ tới mức này là cùng. Phần còn lại là tay nghề của người thợ khắc và cái tâm của gia chủ thôi.
- Cháu còn thiếu người thợ, bà ạ. - Đức đáp. - Hai xưởng lớn đều từ chối cả rồi. Ông Thông đang hỏi tin về người học trò của thợ xưa. Chưa có tin gì chắc chắn.
- Cứ chờ cho có tin chắc rồi hãy mời người ta. - Bà Sen nói. - Đá đã nằm trong sân nhà cháu rồi. Nó không chạy đi đâu được nữa. Thợ mà tìm sai người thì mới là hỏng việc. Cháu cứ nhớ câu đó.
Đức gật đầu. Anh tiễn bà về rồi quay lại sân sau kiểm tra khối đá lần cuối trước khi trời tối hẳn. Đèn sân sau hắt xuống tấm bạt phủ đá một màu vàng nhạt. Khối đá đứng yên dưới lớp bạt, cao ngang ngực anh, im lặng và nặng nề. Anh đặt tay lên lớp bạt một thoáng rồi rút tay về. Trong đầu anh hiện lên rõ ràng những việc còn lại. Tìm người thợ thứ ba. Khắc năm đại tự theo mẫu cũ. Chạm đầu rồng ở đỉnh. Rồi mới tới ngày giờ đã chọn để làm lễ và đặt đá xuống huyệt vị đã chốt ở thềm trái. Mỗi việc đều khó và đều không thể làm tắt.
Tối hôm đó, cả nhà ăn cơm sớm hơn thường lệ. Hiền tổng kết lại vào sổ toàn bộ chi phí của chuyến đi mỏ đá và chuyến chở đá về nhà. Giá khối đá tại mỏ là tám triệu năm trăm nghìn đồng. Tiền xe chở và tiền cẩu hạ xuống sân sau là ba triệu một trăm nghìn đồng. Tổng cộng chuyến đá này hết mười một triệu sáu trăm nghìn đồng, đã trả đủ cho phía mỏ kèm giấy biên nhận. Cộng với hai triệu một trăm nghìn đồng đã chi cho các buổi đào đất, đi lại và in hồ sơ từ cuối tháng mười một tới nay, toàn bộ việc dựng lại bia đã tiêu hết mười ba triệu bảy trăm nghìn đồng. Con số đó nằm trong khoản vay mười lăm triệu của bà Sen, còn lại một triệu ba trăm nghìn đồng dự phòng cho những việc nhỏ trước mắt. Đức nhìn bảng tổng kết của vợ rồi thở ra một hơi dài. Nhà anh không còn dư dả một đồng nào cho những phát sinh lớn nữa. Nhưng ít nhất, mọi khoản chi tới lúc này đều nằm trong sổ, rõ ràng và không có một đồng nào bị chi ra trong lúc nóng vội.
Trước khi đi ngủ, Đức ra sân sau một lần nữa. Anh kéo nhẹ mép bạt lên kiểm tra mặt đá phía dưới. Mặt đá khô, sạch và không có một vệt nước đọng nào. Anh phủ bạt lại cẩn thận rồi đứng yên trong sân tối một lúc. Ngôi nhà của anh đã mất cửa hàng, mất xe, mất gần như toàn bộ vốn liếng làm ăn. Nhưng ở góc sân sau của nó lúc này có một khối đá nặng gần một tấn rưỡi đang đứng chờ. Đức tự nhủ chỉ cần người thợ đúng tay nghề xuất hiện, khối đá đó sẽ thành tấm bia đứng lại ở thềm trái, đúng chỗ nó phải đứng, sau hơn ba tháng thềm nhà anh trống trơn.