THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 47: Biên bản và chiếc búa nứt

Ngày 18/12/2026, Phạm Ngọc Linh chủ trì buổi lập biên bản cắm lại kiếm tại lán họp của công trường Chùa Cầu. Thành phần tham dự đủ theo yêu cầu của hồ sơ…

Nội dung chương

Ngày 18/12/2026, Phạm Ngọc Linh chủ trì buổi lập biên bản cắm lại kiếm tại lán họp của công trường Chùa Cầu. Thành phần tham dự đủ theo yêu cầu của hồ sơ di tích. Có đại diện Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An và đại diện nhà thầu. Có ban chỉ huy cắm lại, kỹ sư địa chất phụ trách trạm quan trắc, đội trưởng đội lặn và thư ký hiện trường. Trên bàn họp, giữa những tập hồ sơ đã ướt mưa của đêm qua, nằm một xấp biên bản mới còn trắng. Linh mở buổi làm việc bằng một câu xác định tính chất của văn bản sắp viết ra.

- Biên bản này không phải biên bản nghiệm thu một ca thi công thường. - Cô nói. - Nó là hồ sơ di tích. Từ hôm nay, nó bổ sung vào hồ sơ Chùa Cầu một phần mà nhiều thế kỷ qua chỉ có truyền khẩu của dòng thợ giữ cầu giữ được. Mọi con số trong biên bản phải đối chiếu được với số đo, nhật ký và biên bản hành động của đêm qua. Không một chi tiết nào được ghi theo lời kể lại không có chứng cứ.

Phần nội dung đầu tiên là vị trí và đối tượng. Thư ký đọc lại để cả phòng cùng đối chiếu. Cọc kiếm trấn có lõi cột gỗ lim bọc đồng đen, dài hai trăm ba mươi tám phân, bản rộng nhất mười tám phân, nặng hai trăm mười bốn ký. Nó đã được cắm trở lại vào đúng kẽ nứt mạch đá cũ dưới mố trụ Chùa Cầu. Tọa độ miệng khe được ghi theo sơ đồ lặn của đội lặn và số liệu trắc đạc của công trường, kèm theo mốc tham chiếu tới bệ đá ngầm và chân mố. Độ sâu thân kiếm trong khe được ghi theo báo cáo của người cắm và người giữ đèn, hai nguồn độc lập khớp nhau tới từng đoạn.

Phần thứ hai là thời gian và cách thức. Biên bản ghi rõ ca cắm lại diễn ra trong đêm 17 rạng sáng 18/12/2026, thao tác cắm thực hiện trong cửa sổ triều đứng từ hai giờ bốn mươi tới ba giờ hai mươi, và nhát búa khóa chặt rơi lúc ba giờ mười hai phút. Một lần mũi kiếm trượt khỏi miệng khe lúc hai giờ hai mươi được ghi riêng một mục, đúng tính chất của nó: trượt trong lúc chuẩn bị, chưa vào khe, chưa nện nhát nào, không tính là lần cắm. Sự cố đèn lặn chính lúc hai giờ hai mươi lăm và việc chuyển sang đèn dự phòng buộc cổ tay cũng được ghi đủ, kèm theo số hiệu thiết bị trong danh sách đã nghiệm thu ngày 17/12.

Phần thứ ba là phần mà Linh đọc chậm nhất. Người thực hiện việc cắm lại: nghệ nhân Nguyễn Văn Thọ, bảy mươi tám tuổi, thợ mộc giữ cầu, tự xuống lạch, đứng trên bệ đá ngầm với nước ngập tới ngực, đưa mũi kiếm vào đúng kẽ nứt cũ bằng tay. Phương thức khóa: búa gỗ mít của chính người thực hiện nện đúng ba nhát vào mộng kiếm, nhát thứ nhất cho mộng cắn, nhát thứ hai cho thân kiếm đứng thẳng theo trục cầu, nhát thứ ba là nhát khóa lúc ba giờ mười hai. Điều kiện kèm theo: người cắm tự miệng niệm kinh Bắc Đế Trấn Vũ trong suốt lúc cắm. Cả ba điều kiện được ghi thành ba dòng riêng. Bên dưới là một dòng kết luận chung. Ba điều kiện đã đủ đồng thời tại thời điểm khóa. Ngay sau đó, số đo địa chấn trở về mức nền và mặt nước sông Hoài phẳng lặng. Trạm quan trắc xác nhận các diễn biến đó bằng số liệu lưu kèm.

Hà ký vào phần xác nhận số liệu của biên bản. Cô đính kèm bản in đường ghi địa chấn của đêm qua, trên đó đường cong ứng suất đi ngang rồi tắt hẳn sau mốc ba giờ mười hai, và bản ghi lưu tốc quanh miệng khe trở về mức bình thường của đoạn lạch. Cô nói ngắn gọn khi ký.

- Số liệu trong biên bản này là số liệu gốc của trạm. - Cô nói. - Ai cần đối chiếu sau này đều có thể lấy từ hồ sơ của Trung tâm.

Hải ký vào phần xác nhận hiện trường dưới nước, và báo cáo của anh được đọc ngay sau đó trước toàn bộ thành phần. Sáng nay, trước buổi lập biên bản, anh đã thực hiện lượt lặn kiểm tra cuối cùng xuống miệng khe theo phân công của Linh. Nước lạch trong, dòng chảy bình thường, tầm nhìn đủ để anh kiểm tra bằng cả mắt và tay. Thân kiếm đứng trong khe theo đúng trục cầu. Anh đã đặt tay lên phần thân còn lộ trên miệng khe và giữ trong một chu kỳ dòng chảy đầy đủ: thân kiếm không rung, không xê dịch một phân nào theo dòng nước. Mộng kiếm ôm chặt thân kiếm, mép khe không có vệt nứt mới, và vệt xước do lần trượt đêm qua nằm ngoài lòng khe, nông và không ảnh hưởng tới điểm khóa.

- Kiếm đã khóa cứng trong khe. - Hải kết luận. - Tôi ký xác nhận hiện trường này bằng nhật ký lặn của lượt kiểm tra sáng nay.

Chiều cùng ngày, Linh mang một bản sao biên bản tới điểm y tế của công trường, nơi ông Thọ đang nằm theo dõi sau đêm ngâm nước lạnh. Ông ngồi dậy trên giường bệnh, đeo kính, và đọc chậm rãi toàn bộ phần ghi về người thực hiện. Ông đọc tới hai lần đoạn ghi ba điều kiện. Rồi ông ký tên vào ô người thực hiện bằng một nét chữ chậm và chắc, bên dưới dòng họ tên đã được thư ký đánh máy sẵn.

- Mấy đời thợ nhà tôi giữ việc này bằng miệng. - Ông nói khi trả lại bút. - Nay nó nằm trong giấy của nhà nước rồi. Giấy này mà còn thì sau này không ai phải cãi nhau trong đêm bão nữa.

Trước khi các thành phần ký tên, Linh cho đọc đối chiếu một lượt toàn bộ biên bản hành động của đêm qua, từ lượt nhắc việc lúc không giờ năm mươi tới xác nhận khóa kiếm lúc ba giờ mười hai. Sơn, người giữ đầu dây chính trên giàn, mang sổ ghi tín hiệu dây của ca lên đối chiếu trực tiếp. Từng nhịp tín hiệu anh đọc thành tiếng trong đêm đều có giờ ghi kèm. Các mốc trong sổ của anh khớp với sổ trực trạm của Hà tới từng phút. Lần trượt của mũi kiếm khớp ở hai giờ hai mươi. Sự cố đèn khớp ở hai giờ hai mươi lăm. Quyết định cắm khớp ở hai giờ bốn mươi mốt. Xác nhận của người cắm khớp ở hai giờ bốn mươi ba. Không một mốc nào trong đêm hành động phải ghi lại theo trí nhớ của bất kỳ ai.

Linh nói rõ ý nghĩa của sự khớp nhau đó trước khi đặt bút ký đầu tiên với tư cách chủ trì.

- Đợt sự cố này bắt đầu từ một khoảng trống của hồ sơ. - Cô nói. - Một vật cắm giữ cầu nhiều thế kỷ mà hồ sơ giấy không có một dòng nào, nên một kỹ sư giỏi nghề đã đọc nó thành vật loại bỏ theo đúng bản vẽ ông có. Biên bản hôm nay khép khoảng trống đó lại. Từ nay, hồ sơ Chùa Cầu có đủ ba lớp: bản vẽ ghi vị trí và tọa độ, báo cáo địa chất ghi cơ chế, và biên bản này ghi cách thức cùng người thực hiện. Lớp nào thiếu, hai lớp còn lại vẫn chỉ được đường cho người sau tìm tới đúng miệng khe đó.

Cô ký tên, đóng dấu treo của Trung tâm, và chuyển tập biên bản cho các thành phần ký tiếp theo thứ tự đã ghi ở đầu văn bản. Mỗi chữ ký rơi xuống chậm hơn một chữ ký nghiệm thu thường, vì mọi người trong phòng đều hiểu văn bản này sẽ nằm trong hồ sơ di tích lâu hơn tuổi nghề còn lại của tất cả họ cộng lại.

Việc cuối cùng của buổi lập biên bản liên quan tới chiếc búa. Hải mang hộp đồ nghề của ông Thọ từ sàn giàn về lán họp theo đúng phân công bàn giao thiết bị. Chiếc búa gỗ mít nằm trong hộp, cán mới còn ướt đẫm mùi nước sông, đầu búa gia truyền sẫm màu vì nhiều năm dầu mồ hôi tay. Linh đeo găng, nâng chiếc búa lên trước mặt các thành phần và xoay chậm phần đầu búa về phía ánh sáng. Một đường nứt mới chạy dọc thớ gỗ ở một bên đầu búa, mảnh và sâu, bắt đầu từ mặt nện và kéo dài xuống gần cổ búa. Nó không có trong biên bản kiểm tra thiết bị ngày 17/12. Nó xuất hiện sau nhát búa thứ ba đêm qua, đúng như cảm giác tiếng gỗ khẽ khác đi mà ông Thọ đã báo lại khi lên bờ.

Linh lập thẻ hiện vật ngay tại buổi làm việc. Tên hiện vật: búa thợ mộc, đầu bằng gỗ mít, cán thay mới ngày 17/12/2026. Nguồn gốc: gia truyền của dòng thợ giữ cầu Chùa Cầu, người giữ cuối cùng là nghệ nhân Nguyễn Văn Thọ. Sự kiện gắn liền: dụng cụ nện ba nhát khóa mộng cọc kiếm trấn trong ca cắm lại rạng sáng 18/12/2026. Tình trạng khi tiếp nhận: đầu búa nứt thêm một đường sau nhát nện thứ ba, không còn đủ điều kiện sử dụng. Quyết định lưu giữ: tiếp nhận vào kho di tích của Trung tâm làm hiện vật của đợt trùng tu Chùa Cầu năm 2026, không dùng lại vào bất kỳ công việc nào khác.

Ông Thọ đã đồng ý việc bàn giao này từ trước, bằng một câu nói với Linh ngay trên đường từ sàn giàn về điểm y tế đêm qua: búa đã làm xong việc cuối cùng của nó rồi. Trong buổi chiều, khi thư ký đọc lại thẻ hiện vật để ông nghe qua điện thoại nội bộ của điểm y tế, ông chỉ dặn thêm một câu ngắn cho ghi vào phần ghi chú của thẻ.

- Ghi thêm là nó nứt ở nhát khóa. - Ông nói. - Để sau này người giữ kho biết đường nứt đó không phải hư hỏng. Nó là dấu của việc đã xong.

Linh ghi câu đó vào thẻ hiện vật nguyên văn. Cô ký biên bản tiếp nhận, đóng dấu của Trung tâm, và cho người của kho di tích tới nhận chiếc búa ngay trong buổi chiều, trước mặt đại diện nhà thầu và đội lặn. Chiếc búa rời công trường trong một hộp lót vải, đi theo xe của Trung tâm về kho di tích. Nó khép lại hành trình của một dụng cụ thợ mộc kỳ lạ. Mười một ngày trước, nó xuất hiện lần đầu khi gõ một mộng cửa gian thờ trở về chỗ cũ. Đêm qua, nó nện ba nhát cuối cùng của đời mình xuống một mộng kiếm dưới đáy lạch.

Chương khác

Xem thêm