THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 45: Ba nhát búa gỗ mít
Nguyễn Văn Thọ đứng trên bệ đá ngầm dưới mố trụ Chùa Cầu, nước ngập tới ngực, và đưa mũi kiếm đi theo đường sáng của chiếc đèn buộc trên cổ tay Hải.…
Nội dung chương
Nguyễn Văn Thọ đứng trên bệ đá ngầm dưới mố trụ Chùa Cầu, nước ngập tới ngực, và đưa mũi kiếm đi theo đường sáng của chiếc đèn buộc trên cổ tay Hải. Quầng sáng nhỏ đó nằm sát miệng khe, run rất nhẹ theo nhịp tay của người giữ đèn, nhưng đường khe trong quầng sáng thì đứng yên. Nước quanh miệng khe đã gần như ngừng chảy. Lớp bùn lơ lửng lắng xuống chậm chạp, không còn bị hút xoáy đi như một giờ trước. Đây là khoảng nước đứng yên mà cả đoàn đã chờ từ đầu đêm, và ông Thọ biết mình đang đứng trong những phút đầu tiên của nó.
Tiếng niệm kinh Bắc Đế Trấn Vũ vẫn đi đều trên môi ông, không ngắt quãng từ lúc chiếc đèn dự phòng bật sáng. Ông niệm không nhanh và không lớn. Ông niệm ở nhịp hơi của một người đang làm việc nặng dưới nước, mỗi câu kinh khép lại vừa đúng một lần ông đổi tay trên thân kiếm. Bài kinh này dòng thợ của ông thuộc lòng qua nhiều thế hệ, không phải để biểu diễn cho ai nghe, mà để giữ cho tay người cắm không vội, không hoảng và không quên mình đang đứng ở đâu. Đêm nay nó làm đúng việc đó. Nó giữ ông ở lại trong bốn mươi phút nước đứng này như một nhịp đếm không sai.
Hải lặn sát bên trái ông, một tay giữ thân kiếm ở đoạn giữa, một tay giữ đèn hướng vào miệng khe. Anh không nói gì. Theo kỷ luật đã khóa ở gian thờ, còn nghe ông niệm thì không ai can thiệp vào tay ông. Phần của Hải là giữ cho thân kiếm không trôi và giữ cho quầng sáng không lệch khỏi đường khe. Anh làm hai việc đó bằng cả thân người, lặng lẽ như một phần của giàn giáo sống quanh miệng khe.
Ông Thọ đặt hai lòng bàn tay lên thân kiếm và bắt đầu đưa mũi kiếm vào. Cử động đầu tiên nhỏ tới mức người ngoài nhìn vào sẽ tưởng ông chưa làm gì. Thân kiếm nhích về phía trước một đoạn bằng chiều dài một đốt ngón tay. Mũi kiếm đi theo đường sáng, trượt trên mép đá đã được ông đọc bằng tay từ đầu đêm, và chạm vào lòng khe cũ. Lần chạm này khác hẳn lần chạm lúc hai giờ. Không có thớt nước nào kéo lệch nó đi. Mũi kiếm vào đúng giữa hai thành khe, khít và êm, như một chiếc chìa khóa cũ trở lại đúng ổ khóa của nó sau sáu ngày nằm ngoài.
Ông giữ nguyên tay vài giây để chắc chắn cảm giác đó là thật. Lòng khe ôm lấy mũi kiếm theo đúng độ dốc mà ảnh dưới nước ngày 11/12 đã ghi. Hướng khe chạy dọc mạch đá, miệng khe quay về phía cầu, và thân kiếm đang nằm trên đúng trục mà cây cầu phía trên đầu ông đã giữ qua nhiều thế kỷ. Điều kiện thứ nhất của việc cắm lại đang thành sự thật dưới tay ông: đúng kẽ nứt mạch đá cũ, không lệch sang bất kỳ khe phụ nào.
- Vào đúng khe cũ rồi. - Ông nói lớn, đủ cho Hải nghe và đủ để tín hiệu truyền lên bờ ngay sau đó. - Giữ đèn nguyên. Giữ thân kiếm nguyên. Tôi đưa sâu xuống theo nhịp kinh.
Hải giật dây tín hiệu theo nhịp báo: kiếm đã vào khe, đang đưa xuống, người an toàn. Ông Thọ bắt đầu ép thân kiếm xuống sâu hơn bằng sức nặng của cả hai tay và phần thân trên của mình. Kiếm xuống chậm. Mỗi đoạn xuống đều gặp sức cản của lòng khe ôm chặt, và ông không dùng sức giật. Ông dùng nhịp niệm. Hết một câu kinh, ông ép thêm một đoạn ngắn. Câu kinh tiếp theo giữ cho đoạn đó đứng yên và ngấm vào vị trí của nó. Thân kiếm ngập dần vào khe, đoạn thân lộ trên mặt đá ngắn lại từng chút một, hướng về độ sâu mà mộng kiếm chờ sẵn ở miệng khe.
Cái lạnh trong nước lúc này đã lên tới một mức khác. Nó làm hai bàn tay ông chậm lại và làm ngực ông nặng hơn sau mỗi hơi thở. Ông đã đứng trong nước hơn một giờ. Ông biết rõ giới hạn của mình từ buổi kiểm tra y tế tối qua, và ông biết mình không cần đứng quá giới hạn đó. Ông chỉ cần đứng vững tới một mốc duy nhất ở phía trước. Ông dồn sự chú ý vào quầng sáng trước mặt, vào đường khe, vào nhịp kinh, và không cho phép mình nghĩ tới bất kỳ điều gì nằm ngoài ba thứ đó.
Hải chạm nhẹ vào cánh tay ông hai lần theo nhịp báo giờ đã thống nhất. Ba giờ. Cửa sổ còn hai mươi phút. Ông Thọ gật đầu trong quầng sáng. Thân kiếm lúc này đã xuống tới gần hết độ sâu của nó. Phần mộng ở miệng khe bắt đầu cắn vào thân kiếm, ôm lấy nó bằng một sức giữ khô và chắc mà ông cảm được qua lòng bàn tay. Chỉ còn một đoạn ngắn nữa là thân kiếm về tới đúng vị trí khóa, vị trí mà từ đó trở đi, chỉ có búa gỗ mít mới đưa nó về chỗ cuối cùng được.
Ông ép đoạn cuối cùng bằng hai tay, chậm như mọi đoạn trước. Thân kiếm xuống nốt phần còn lại và dừng lại ở một điểm không xuống thêm được nữa bằng sức tay người. Mộng kiếm đã chờ sẵn ở đúng điểm đó. Ông Thọ đặt lòng bàn tay lên phần thân kiếm còn lộ trên miệng khe và cảm được một sự đứng yên trọn vẹn: kiếm không trôi ngang, không ngửa ra, không rung theo dòng nước. Nó đang đứng trong khe theo đúng trục cầu, chờ ba nhát búa khóa nó lại ở đó vĩnh viễn.
Ông nâng chiếc búa gỗ mít lên khỏi mặt nước. Cán búa mới, do chính tay ông đóng ngày hôm qua từ phôi gỗ mít lưu kho của đợt trùng tu trước, nằm chắc trong tay phải ướt lạnh của ông. Đầu búa gia truyền hướng xuống mộng kiếm. Ông vẫn niệm, và nhịp niệm của ông lúc này chậm lại một nấc, vì ba nhát búa sắp tới phải rơi vào đúng những khoảng lặng giữa các câu kinh, không sớm hơn và không muộn hơn.
Nhát thứ nhất rơi xuống. Tiếng gỗ mít gặp mộng kiếm vang lên trầm và gọn trong khoảng nước hẹp dưới chân mố, khác hẳn mọi tiếng búa ông từng nghe trên bờ trong đời thợ của mình. Mộng cắn vào thân kiếm. Ông cảm được qua cán búa một sự siết lại rõ ràng ở miệng khe, như một khớp mộng ăn vào đúng rãnh của nó. Thân kiếm rung lên một nhịp ngắn rồi đứng lại, sâu hơn trong khe một đoạn rất nhỏ.
Ông không nện tiếp ngay. Ông đặt tay trái lên thân kiếm, đọc lại vị trí của nó bằng lòng bàn tay, và chờ câu kinh đang dở đi hết. Kiếm đã cắn mộng, nhưng nó còn nghiêng một độ rất nhỏ so với trục cầu. Độ nghiêng đó mắt thường trên bờ không thấy được. Tay của một người thợ giữ cầu thì thấy rõ. Nhát thứ hai có việc của nhát thứ hai.
Nhát thứ hai rơi xuống khi câu kinh tiếp theo vừa khép lại. Lần này ông nện hơi chếch theo hướng đã tính bằng tay, đưa thân kiếm đứng thẳng hẳn theo trục của cây cầu phía trên. Tiếng búa thứ hai gọn hơn tiếng thứ nhất. Thân kiếm không rung nữa. Nó đứng trong khe như một phần của mạch đá, thẳng và yên, và lòng bàn tay ông đặt trên nó không còn cảm được một độ lệch nào.
Hải chạm vào cánh tay ông theo nhịp báo giờ lần nữa. Ba giờ mười phút. Cửa sổ còn mười phút. Ông Thọ gật đầu. Ông biết con số đó có nghĩa là gì. Nhát búa cuối cùng phải rơi trong cửa sổ này, và nó phải là nhát khóa. Ông hít một hơi dài trên mặt nước mưa, để cho câu kinh cuối cùng đi trọn vẹn qua môi mình, rồi nâng búa lên cao hơn hai nhát trước. Cả đời thợ của ông, và nhiều đời thợ trước ông, đều dồn lại trong khoảng lặng ngắn ngủi trước khi cán búa đi xuống lần cuối cùng.
Nhát thứ ba rơi xuống lúc ba giờ mười hai. Tiếng gỗ mít của nó trầm hơn hai nhát trước, và khi âm thanh đó tắt, ông Thọ cảm được một điều xảy ra đồng thời ở ba nơi. Dưới đế giày ông, cơn rung nền rất nhẹ đã chạy suốt từ đầu đêm bỗng tắt hẳn, như một sợi dây căng vừa được buông ra. Quanh miệng khe, chút lực hút cuối cùng còn sót lại tan ra, và lớp bùn lắng quanh khe nằm yên hoàn toàn, không còn một hạt nào bị kéo đi. Trên đầu ông, mặt lạch đang cuộn sóng đen vì mưa bão bỗng phẳng lặng, mặt nước trải dài ra qua khỏi chân cầu, nối liền với mặt sông Hoài đang yên lại thành một tấm gương tối phản chiếu ánh đèn giàn.
Ông Thọ giữ nguyên tay trên cán búa vài giây nữa. Ông không nện thêm. Ba nhát là đủ, và ba nhát là tất cả những gì lệ giữ cầu cho phép. Thiếu một nhát, mộng không khóa. Thừa một nhát, mộng có thể vỡ. Ông rút búa lên khỏi mặt nước chậm rãi. Ở đầu búa, ông nghe được trong nhịp nện cuối cùng một tiếng gỗ khẽ khác đi, như một đường nứt nhỏ vừa mở thêm trong thớ gỗ già. Ông ghi nhớ điều đó cho lúc lên bờ, rồi đưa búa về vị trí đeo bên hông.
Tiếng niệm kinh của ông khép lại ở câu cuối cùng, đúng lúc thân kiếm đã khóa. Ba điều kiện của việc cắm lại đã đủ cùng một lúc, trong cùng một cửa sổ, do cùng một người thực hiện. Kiếm vào đúng kẽ nứt mạch đá cũ. Búa gỗ mít nện đúng ba nhát khóa mộng. Và kinh Bắc Đế Trấn Vũ do chính người cắm niệm trong suốt lúc cắm. Không điều kiện nào đứng một mình. Cả ba khóa vào nhau ở nhát búa thứ ba, lúc ba giờ mười hai phút rạng sáng 18/12/2026.
Hải ôm lấy cánh tay ông để giữ ông đứng vững, rồi giật dây tín hiệu lên bờ theo nhịp báo thành công đã thống nhất, chậm và rõ từng nhịp một. Từ trên giàn, một nhịp xác nhận truyền xuống ngay sau đó, kèm theo một tin ngắn mà Hải nói lớn vào tai ông qua tiếng mưa đã nhẹ đi.
- Ba giờ mười hai, ông Thọ. - Hải nói. - Máy của chị Hà báo đất yên hẳn. Nước yên rồi. Kiếm khóa rồi.
Ông Thọ nhìn mặt lạch phẳng lặng quanh chân mình, nhìn đường sáng của chiếc đèn nhỏ vẫn chiếu vào miệng khe nơi thân kiếm đứng yên trong đá, và gật đầu một lần duy nhất. Dưới chân ông, lần đầu tiên sau sáu ngày, lòng đất dưới Chùa Cầu không còn rung nữa.