THẦN LONG ĐỖ TRẤN SÔNG TÔ LỊCH - Chương 2: Bản Đồ Thi Công Không Có Vật Cứng
Sáng 16/03/2027, lúc 08:00, Phạm Duy Anh có mặt ở lán điều hành sớm hơn giờ giao ban mười phút. Trên bàn, bản đồ thi công đã được trải sẵn từ chiều hôm…
Nội dung chương
Sáng 16/03/2027, lúc 08:00, Phạm Duy Anh có mặt ở lán điều hành sớm hơn giờ giao ban mười phút. Trên bàn, bản đồ thi công đã được trải sẵn từ chiều hôm trước. Vòng tròn bút chì của Vũ Quốc Huy ở ngã ba sông vẫn còn đó. Duy Anh đặt cạnh nó là cặp hồ sơ mà trợ lý của anh vừa mang tới.
Lê Minh Tuấn, hai mươi bảy tuổi, bước vào lán với một túi đựng bản đồ cuộn tròn. Tuấn là trợ lý nghiên cứu duy nhất của Duy Anh trong dự án này. Cậu phụ trách lưu trữ, chụp hồ sơ và dịch các mảnh chữ Hán Nôm khi cần. Túi bản đồ của cậu gồm bản đồ địa chất cũ và mấy tờ khảo sát đáy sông qua các thời kỳ.
- Em mang đủ cả hai bộ như anh dặn. Bộ địa chất này phường cho mượn từ kho lưu trữ, giấy giòn lắm, phải lật nhẹ tay thôi anh.
Tuấn trải tờ bản đồ địa chất lên bàn, đè bốn góc bằng cốc nước và hộp bút. Duy Anh cúi xuống đọc từng ký hiệu. Đường bờ sông cũ lệch hẳn so với bờ kè hiện nay ở vài chỗ. Nhưng ở khu vực ngã ba, cả hai bản đồ đều vẽ giống nhau một cách đáng ngờ.
Huy bước vào lán, tay cầm nhật ký ca và một cốc trà nóng. Anh ta nhìn hai tờ bản đồ đặt song song rồi ngồi xuống đối diện Duy Anh.
- Anh đối chiếu giúp tôi cho chắc. Hôm qua tôi nói vật cứng là theo kết quả rà soát cũ của tổ đo. Nhưng giấy tờ chính thức thì tôi phải theo bản đồ thi công. Nếu bản đồ không ghi, về mặt hồ sơ là dưới đó không có gì.
Duy Anh gật đầu và bắt đầu rà soát theo lưới tọa độ. Anh đọc to từng ô quanh ngã ba để Tuấn ghi chép. Bản đồ thi công ghi đáy đoạn này là bùn mềm, độ sâu trung bình vừa phải. Không một ký hiệu nào chỉ vật cứng, nền móng hay chướng ngại lớn.
Bản đồ địa chất cũ cũng vậy. Nó ghi lớp bồi tích dày, thỉnh thoảng có thấu kính cát. Chỗ ngã ba được ghi thêm dòng chảy xoáy khi nước lớn. Ngoài ra không còn ghi chú nào khác. Hai bộ bản đồ, hai thời kỳ khác nhau, cùng bỏ trống một vị trí.
Tuấn lấy kính lúp soi kỹ khu vực ngã ba trên tờ địa chất. Cậu chau mày rồi ghé sát hơn.
- Anh ơi, chỗ này giấy bị tẩy hay sao ấy. Nhìn nghiêng thấy có vết gôm cũ, chữ thì mất hẳn rồi.
Duy Anh soi theo và thấy đúng là có một vệt sáng hơn mặt giấy xung quanh. Vệt đó nhỏ, hình gần tròn, nằm đúng tâm ngã ba. Không ai trong lán dám kết luận vệt đó là gì. Nó có thể chỉ là vết ố do ẩm lâu năm trong kho.
Đúng lúc đó, kỹ sư môi trường Hoàng Thị Mai tới lán với thùng dụng cụ lấy mẫu. Mai ba mươi lăm tuổi, phụ trách toàn bộ chuỗi mẫu nước và mẫu lõi bùn của dự án. Chị đặt thùng xuống, chào mọi người rồi mở sổ quy trình của mình.
- Hôm nay tôi lấy mẫu nước nền trước thi công ở ba điểm quanh ngã ba. Mẫu nền này quan trọng, sau này mọi thay đổi đều phải so với nó. Các anh cho người đưa tôi ra phao mốc nhé.
Huy gọi một công nhân chèo thuyền nhỏ đưa Mai ra giữa đoạn sông. Duy Anh và Tuấn đứng trên bờ kè theo dõi. Mai đeo găng, thả chai lấy mẫu xuống nước theo đúng độ sâu quy định. Chị làm ở ba điểm, mỗi điểm đều ghi giờ, tọa độ và tình trạng mặt nước vào nhãn chai.
Công việc lấy mẫu diễn ra chậm và cẩn thận. Mai dặn người chèo thuyền giữ nguyên vị trí, không khuấy bùn lên. Chị nói mẫu nền mà dính bùn khuấy thì số liệu sẽ lệch ngay từ đầu. Duy Anh nghe vậy và ghi vào sổ, vì đây là nguyên tắc anh rất tôn trọng trong nghề của mình.
Trong lúc chờ thuyền quay lại điểm thứ ba, Duy Anh hỏi Mai về lớp nước sát đáy sông. Mai nói các dự án nạo vét thông thường ít khi lấy mẫu riêng ở lớp đó. Lý do là thi công chỉ gạt lớp bùn mặt, ít ai đào sâu tới đáy cứng. Nếu dự án này cũng chỉ vét nông, lớp nước sát đáy sẽ không bị xáo động nhiều.
- Nhưng nếu dưới đáy có vật cứng lớn và gầu chạm vào nó, tình hình sẽ khác. Khi đó tôi sẽ đề nghị lấy mẫu riêng quanh vật đó ngay. Số liệu nền hôm nay vẫn giữ nguyên giá trị so sánh.
Duy Anh đồng ý với cách nói thận trọng ấy. Anh đã gặp nhiều trường hợp người ta vội kết luận từ một mẫu nước duy nhất. Mai là người đầu tiên ở công trường này nói rõ giới hạn của số liệu mình cầm. Điều đó khiến anh yên tâm hơn về chuỗi mẫu sau này.
Huy nghe hai người trao đổi thì xen vào chuyện tiến độ. Anh ta nói tổ đo sẽ cắm thêm cọc mốc phụ ở hai đầu đoạn ngã ba trong chiều nay. Khi gầu tiến vào giữa đoạn, mọi thao tác đều phải nằm trong vùng phao đã khoanh. Nếu gặp vật cứng, ca máy dừng ngay tại chỗ và chờ đánh giá chung.
- Tôi không muốn ai tự xử lý dưới nước. Dưới đó tối, bùn dày, nhìn qua camera cũng chỉ thấy một phần. Cứ dừng lại là an toàn nhất cho cả người lẫn hồ sơ.
Sau khi lấy mẫu xong, Mai mang các chai về lán và niêm phong trước mặt mọi người. Chị nói kết quả sơ bộ tại hiện trường cho thấy nước ở trong ngưỡng thường thấy của đoạn sông này. Kết quả phòng thí nghiệm sẽ có sau, nhưng mẫu nền coi như đã khóa được mốc so sánh.
- Tôi nói trước để các anh yên tâm một nửa. Mẫu nền hôm nay không có gì bất thường. Nhưng đó là nước mặt và nước giữa dòng. Còn sát đáy ngã ba thì chưa ai lấy mẫu riêng cả.
Lời của Mai khiến Duy Anh nhìn lại hai tờ bản đồ. Điểm mù của dự án hóa ra không chỉ nằm trên giấy. Ngay cả chuỗi mẫu môi trường cũng chưa từng chạm tới lớp nước sát đáy ở ngã ba. Mọi số liệu hiện có đều là số liệu vòng ngoài.
Buổi trưa, Tuấn ở lại lán sắp xếp hồ sơ để chụp lưu trữ. Cậu lật từng tờ trong tập khảo sát cũ mà Duy Anh xem dở hôm qua. Đến những trang cuối, cậu dừng lại lâu hơn thường lệ. Giữa hai trang in mờ có kẹp một tờ bản đồ rời, mỏng và nhỏ hơn các tờ khác.
Tờ bản đồ rời vẽ tay bằng mực đã phai, nét vẽ run và không có khung tọa độ. Nó vẽ đoạn sông bằng vài đường cong đơn giản. Tuấn gọi Duy Anh và Huy lại xem cùng. Cả ba người cúi xuống quanh chiếc bàn nhỏ trong lán.
Trên tờ bản đồ rời, ở đúng vị trí ngã ba, có một vòng tròn nhỏ vẽ bằng bút chì. Nét chì rất mờ, phải nghiêng giấy dưới ánh đèn mới thấy rõ. Vòng tròn không kèm chữ giải thích nào. Bên cạnh nó chỉ có một vệt chì ngắn, như người vẽ định ghi gì đó rồi bỏ dở.
Huy nhìn vòng tròn hồi lâu rồi hỏi Tuấn tờ này ở đâu ra. Tuấn nói nó kẹp trong tập khảo sát cũ, không có số hiệu lưu trữ riêng. Duy Anh chụp ảnh tờ bản đồ ở nhiều góc sáng khác nhau để giữ lại nét chì. Anh dặn Tuấn ghi rõ nguồn gốc tờ giấy vào biên bản lưu trữ ngay trong ngày.
Duy Anh chưa cho phép mình nghĩ xa hơn dữ kiện. Một vòng tròn chì mờ không chứng minh được điều gì. Nhưng nó nằm đúng chỗ mà cả hai bộ bản đồ chính thức cùng bỏ trống. Và nó cũng nằm đúng chỗ Huy nói có vật cứng cổ dưới bùn.
Buổi chiều, Duy Anh và Tuấn ngồi lại đối chiếu thêm một lượt nữa. Tuấn lập bảng so sánh ba nguồn: bản đồ thi công, bản đồ địa chất và tờ bản đồ rời vừa tìm thấy. Bảng chỉ có vài dòng, nhưng dòng nào cũng quay về cùng một khoảng trống ở ngã ba. Tuấn ghi chú bên cạnh rằng khoảng trống này kéo dài qua nhiều thời kỳ hồ sơ, không phải lỗi của một người vẽ duy nhất.
Duy Anh đọc bảng so sánh rồi trầm ngâm. Trong nghề nghiên cứu, khoảng trống lặp lại trong hồ sơ thường có hai khả năng. Một là vị trí đó thật sự không có gì đáng ghi. Hai là người xưa từng biết có điều cần tránh, nhưng chỉ truyền miệng mà không ghi thành chữ. Lời dặn đào nông của bà cụ hôm qua bỗng hiện lại trong đầu anh, rõ hơn hẳn.
Anh chưa nói suy nghĩ này với Huy. Anh biết mình cần dữ kiện cứng trước khi nói bất cứ điều gì có thể làm chậm dự án. Một vòng chì mờ và một lời truyền miệng chưa đủ sức nặng cho một biên bản. Anh dặn Tuấn giữ kỹ ảnh chụp và không kể chuyện vòng chì ra ngoài nhóm dự án.
Chiều hôm đó, xà lan bắt đầu nạo lớp bùn mặt ở rìa ngã ba theo kế hoạch. Duy Anh đứng trên bờ, mắt thỉnh thoảng lại quay về phía phao mốc giữa sông. Anh biết ngày mai hoặc ngày kia, gầu máy sẽ tiến dần vào tâm đoạn sông. Khi đó, câu hỏi về vật cứng sẽ không còn nằm trên giấy nữa.
Trước khi rời công trường, anh mở sổ tay và viết thêm một dòng dưới hai chữ đào nông của hôm qua. Dòng mới ghi ngắn gọn: bản đồ chính thức không có vật cứng, bản đồ rời có vòng chì ở ngã ba. Anh gạch chân chữ vòng chì hai lần.
Tuấn khóa tủ hồ sơ, tắt đèn lán rồi đi ra sau cùng. Cậu vẫn cầm theo ảnh chụp tờ bản đồ rời trong điện thoại. Khi qua cổng công trường, cậu nói nhỏ với Duy Anh một câu.
- Anh này, người vẽ vòng chì này chắc chắn đã biết dưới ngã ba có một vật lạ.