THẦN LONG ĐỖ TRẤN SÔNG TÔ LỊCH - Chương 4: Đo Hốc Khóa Dưới Đáy Sông
Chiều 18/03/2027, lúc 15:30, đội đo đạc quay lại vùng phong tỏa ở ngã ba sông. Phạm Duy Anh có mặt đúng hẹn, đứng trên thuyền đo cùng Hoàng Thị Mai. Đỗ…
Nội dung chương
Chiều 18/03/2027, lúc 15:30, đội đo đạc quay lại vùng phong tỏa ở ngã ba sông. Phạm Duy Anh có mặt đúng hẹn, đứng trên thuyền đo cùng Hoàng Thị Mai. Đỗ Văn Tùng ở trên bờ, phụ trách giữ dây mốc và trông máy số 2 đã rút về vị trí an toàn. Mặt sông buổi chiều lặng hơn buổi sáng, bùn khuấy lúc chạm trụ đã lắng đi nhiều.
Tổ trắc đạc thả đầu dò xuống quanh vị trí trụ theo lưới điểm đã định sẵn. Mỗi lần đầu dò chạm đáy, người ghi sổ lại đọc độ sâu thành tiếng. Duy Anh nghe từng con số và đối chiếu với bản đồ thi công trên tay. Càng gần chân trụ, các con số càng lệch khỏi số liệu cũ theo một hướng nhất quán.
Kết quả đo cho thấy trụ không đứng trên mặt đáy phẳng thông thường. Quanh chân trụ là một hốc lõm rõ, thành hốc gồm đá và bùn nén chặt khác hẳn bùn mềm xung quanh. Hốc ôm sát thân trụ ở phần dưới, như một ổ đặt vừa khít cho trụ đứng yên qua nhiều năm. Tổ đo ghi nhận cấu trúc này và đặt tên làm việc trong biên bản là hốc khóa.
Thợ lặn xuống nước lần nữa để kiểm tra hốc ở cự ly gần. Anh ta mang theo thước dây và đèn đo. Sau khi ngoi lên, anh ta mô tả thành hốc cứng, sờ vào thấy bùn nén chặt như đất nện lâu năm. Phần bùn sát thân trụ sẫm màu hơn hẳn và không tơi ra khi quạt tay nhẹ như bùn thường.
Điều thứ hai khiến cả đội chú ý là vệt nước quanh hốc. Khi đầu dò khuấy rất nhẹ ở mép hốc, một vệt nước ngả màu khác hẳn nước sông từ từ loang ra. Vệt nước đó hơi vàng và đục hơn, tan rất chậm trong dòng chảy yếu quanh ngã ba. Người trên thuyền nhìn nhau, không ai nói gì trong vài giây đầu.
Mai lập tức yêu cầu thuyền giữ nguyên vị trí và không khuấy thêm. Chị chuẩn bị bộ chai mẫu riêng, ghi nhãn mới hoàn toàn tách khỏi chuỗi mẫu nền hôm trước. Chị lấy mẫu nước sát hốc ở hai độ sâu khác nhau, làm thật chậm để không hút lẫn bùn mặt. Mỗi chai đều được niêm phong ngay trên thuyền, trước mắt Duy Anh và tổ trưởng tổ đo.
- Mẫu này phải để riêng, không gộp vào chuỗi mẫu nền. Nó lấy sát hốc, trong điều kiện nước vừa lắng sau cú chạm. Sau này ai đọc hồ sơ cũng phải hiểu rõ điều đó.
Mai nói rõ từng ý để người ghi biên bản chép nguyên văn. Duy Anh đánh giá cao sự chặt chẽ đó. Trong các dự án anh từng tham gia, sai lệch hồ sơ thường bắt đầu từ những mẫu lấy vội và ghi nhãn qua loa như vậy. Một nhãn sai có thể làm hỏng cả chuỗi kết luận về sau.
Tùng ở trên bờ nghe bộ đàm báo kết quả đo thì hỏi vọng xuống thuyền. Anh ta muốn biết trụ có lệch đi chút nào sau cú chạm sáng nay không. Tổ trưởng tổ đo trả lời các mốc phụ cho thấy trụ vẫn đứng nguyên vị trí cũ. Cú chạm nhẹ buổi sáng không làm trụ xê dịch, điều này khớp với lời thợ lặn đã báo.
Duy Anh ghi nhận dữ kiện đó vào sổ với sự cẩn thận đặc biệt. Hiện tại, mọi thứ về trụ đều mới ở mức đo đạc và quan sát. Có một trụ đồng cổ, có phù Bát Quái, có đinh sắt bảy tấc. Có một hốc đá và bùn nén ôm chân trụ. Có một vệt nước khác màu quanh hốc. Ngoài những điều tận mắt thấy và đo được đó, chưa có gì khác được phép viết thành kết luận.
Tổ đo làm thêm một vòng kiểm tra chéo trước khi kết luận sơ bộ. Họ thả đầu dò ở các điểm xa hốc theo bốn hướng khác nhau. Ở những điểm đó, đáy sông mềm và đều, đúng như bản đồ thi công đã ghi. Chỉ riêng vòng điểm sát chân trụ mới cho số đo khác hẳn. Sự tương phản đó làm hốc khóa nổi lên rõ ràng trong bảng số liệu.
Người ghi sổ đọc lại toàn bộ dãy số cho cả thuyền nghe. Duy Anh đối chiếu từng con số với ghi chép của mình và không thấy sai lệch. Anh yêu cầu chụp lại trang sổ đo ngay tại thuyền, phòng khi bản chính bị ướt trên đường vào bờ. Ảnh chụp được gửi thẳng về máy của Lê Minh Tuấn để lưu trữ kèm giờ hệ thống.
Mai còn đề nghị đo thêm nhiệt độ nước ngay sát hốc và ở điểm đối chiếu giữa dòng. Kết quả cho thấy hai điểm chênh nhau rất ít, chưa đủ để nói điều gì chắc chắn. Chị ghi con số vào biên bản kèm chú thích cần theo dõi thêm ở các đợt triều khác nhau. Duy Anh thấy cách làm đó đúng ý mình, ghi nhận cả những số đo chưa nói lên điều gì.
Anh tự nhắc mình điều này vì áp lực đang đến rất nhanh. Ngay trong buổi chiều, Huy đã gọi điện hai lần hỏi buổi đo có gì mới. Lần nào Duy Anh cũng chỉ báo dữ kiện đo được, không thêm nhận định riêng. Huy im lặng ở đầu dây lâu hơn sau mỗi lần nghe báo cáo.
- Tôi hiểu anh cần chắc chắn. Nhưng công trường không chờ bằng lời hứa được đâu anh ạ. Có gì thì anh cứ nói thẳng mức nào là chắc, mức nào là đoán, tôi nghe được cả.
Duy Anh đáp rằng anh sẽ viết báo cáo theo đúng hai mức đó. Phần chắc là số đo và ảnh chụp. Phần chưa rõ sẽ ghi là chưa rõ, kèm đề xuất bước kiểm chứng tiếp theo. Anh không muốn một câu nói vội của mình trở thành căn cứ cho quyết định thi công lớn.
Khi thuyền đo quay vào bờ, nắng chiều đã ngả vàng trên mặt sông. Mai ôm thùng mẫu sát hốc lên lán, tự tay khóa vào tủ lạnh mẫu của công trường. Chị đăng ký gửi các mẫu này đi phòng thí nghiệm ngay sáng mai, kèm yêu cầu phân tích riêng và trả kết quả bằng văn bản.
Tùng giúp tổ đo thu dây mốc và phao phụ. Anh ta kể lúc đứng trên bờ nhìn xuống, vệt nước khác màu loang ra rất chậm mà không tan hẳn. Anh ta xúc sông nhiều năm, thấy nước đổi màu vì bùn là chuyện thường. Nhưng vệt nước chiều nay làm anh ta thấy lạ ở chỗ nó chỉ quanh đúng chân trụ.
- Em không dám nói bừa đâu anh. Chỉ là vét bùn thì vệt đục tan nhanh lắm. Cái vệt này nó lì, nó cứ ở quanh hốc mãi thôi.
Duy Anh ghi lại câu kể của Tùng dưới mục lời chứng hiện trường, tách riêng khỏi phần số đo. Anh phân biệt rất rõ hai loại ghi chép này trong sổ của mình. Lời chứng giúp định hướng câu hỏi. Số đo mới giúp trả lời câu hỏi. Trộn hai thứ vào nhau là cách nhanh nhất để hồ sơ sai ngay từ đầu.
Trên đường từ thuyền vào bờ, thợ lặn kể thêm một chi tiết nhỏ. Khi anh ta sờ quanh thành hốc, tay không thấy rêu trơn như đá sông thông thường. Thành hốc khô ráo lạ thường dưới nước, bề mặt nén mịn và lạnh. Anh ta nói mình chỉ dám mô tả cảm giác tay, không dám đoán hốc được làm từ bao giờ hay bằng cách nào.
Duy Anh nghe và ghi lại đúng tinh thần đó vào sổ. Anh từng thấy nhiều vật cổ dưới sông bị người đời sau gán cho đủ loại lai lịch chỉ từ một cảm giác lạ. Trụ đồng ở ngã ba này xứng đáng được đối xử cẩn thận hơn thế. Mỗi chi tiết phải đứng đúng vị trí của nó trong hồ sơ, không hơn và không kém.
Về tới bờ, Huy đã chờ sẵn ở chân kè với nhật ký ca trên tay. Anh ta xem nhanh bảng số đo, hỏi kỹ về vệt nước khác màu rồi im lặng một lúc. Sau cùng anh ta chỉ nói sẽ giữ phong tỏa ít nhất tới khi có kết quả mẫu và ý kiến tra cứu của Duy Anh. Giọng anh ta không còn đùa cợt như ngày khai công.
Buổi tối hôm đó, Duy Anh ở lại lán viết báo cáo ngày. Anh viết đủ bốn trang, phần lớn là bảng số đo và mô tả biên bản lặn. Ở đoạn cuối, anh dừng bút khá lâu trước khi viết dòng đề xuất. Anh chỉ đề xuất giữ nguyên vùng phong tỏa, chờ kết quả mẫu sát hốc và chờ tra cứu thư tịch về trụ đồng khắc Bát Quái ở vùng sông này.
Anh cũng viết riêng một đoạn về hốc khóa trong báo cáo. Đoạn đó chỉ gồm số đo độ sâu, mô tả thành hốc và vị trí tương đối so với thân trụ. Anh cố ý không dùng bất cứ từ nào mang tính giải thích nguồn gốc của hốc. Trong đầu anh lúc này đã có vài câu hỏi, nhưng câu hỏi chưa phải là kết luận và anh giữ chúng ở phần ghi chú cá nhân.
Một câu hỏi trong số đó liên quan tới vòng chì trên tờ bản đồ rời. Người vẽ vòng tròn đó hẳn đã biết ở ngã ba có một cấu trúc gì dưới đáy. Nhưng biết tới mức nào thì hồ sơ không nói. Duy Anh tự nhủ phải tìm thêm nguồn độc lập trước khi nối hai dữ kiện này với nhau trong bất cứ văn bản chính thức nào.
Trước khi Duy Anh rời lán, Mai ghé qua đưa anh bản sao phiếu gửi mẫu. Chị nhìn chồng báo cáo trên bàn rồi nói một câu khiến anh nhớ mãi về sau.
Duy Anh cất phiếu gửi mẫu vào cặp hồ sơ và cảm ơn chị. Ngoài sông, vùng phao phong tỏa vẫn nổi lặng lẽ trên mặt nước tối dần. Anh biết ngày mai, khi kết quả tra cứu đầu tiên và tin tức từ công trường dồn về, câu chuyện về trụ đồng mới thật sự bắt đầu.
- Mẫu nước sát hốc phải gửi phòng thí nghiệm, không đoán tại chỗ được đâu anh.