THẦN LONG ĐỖ TRẤN SÔNG TÔ LỊCH - Chương 3: Gầu Xúc Chạm Trụ Đồng Lúc 09:42
Ngày 18/03/2027, công trường vào ca từ sớm như thường lệ. Phạm Duy Anh đến bờ sông lúc trời vừa sáng rõ mặt người. Hôm nay tổ máy sẽ tiến từ rìa vào gần…
Nội dung chương
Ngày 18/03/2027, công trường vào ca từ sớm như thường lệ. Phạm Duy Anh đến bờ sông lúc trời vừa sáng rõ mặt người. Hôm nay tổ máy sẽ tiến từ rìa vào gần tâm ngã ba hơn. Vũ Quốc Huy đã dặn từ giao ban rằng mọi gầu xúc đều đi chậm. Ai nghe tiếng lạ trong máy cũng phải báo ngay qua bộ đàm.
Đỗ Văn Tùng leo lên cabin máy xúc số 2 sau khi kiểm tra dầu và xích. Anh ta cho máy khởi động, để nổ cầm chừng vài phút cho nóng máy. Gầu xúc hạ xuống mặt nước, khuấy lên một vệt bùn nhẹ ở rìa vùng phao. Duy Anh đứng trên bờ kè, tay cầm sổ và máy ảnh, mắt không rời mặt sông.
Hoàng Thị Mai cũng có mặt từ sớm với thùng mẫu rỗng. Chị dự định lấy thêm mẫu nước mặt trong lúc thi công để theo dõi độ đục. Chị đứng cách Duy Anh vài bước, thỉnh thoảng cúi xuống ghi nhiệt độ nước và tình trạng gió. Buổi sáng hôm đó mặt sông phẳng, gió rất nhẹ.
Những gầu đầu tiên lên toàn bùn đen và rác vụn. Bùn được đổ sang xà lan, nước rỉ xuống thành dòng đục quen thuộc. Tùng làm việc đều tay, mỗi gầu đều nông và chậm. Huy đi dọc bờ kè, bộ đàm cầm trên tay, thỉnh thoảng nhắc tổ phao giữ đúng vị trí mốc.
Đến khoảng chín giờ rưỡi, máy số 2 đã tiến vào sát vùng tâm ngã ba. Tùng hạ gầu sâu hơn một chút theo lệnh đo của tổ trắc đạc. Gầu đi xuống trong nước đục, biến mất khỏi tầm mắt người trên bờ. Duy Anh chỉ còn thấy cáp và cần máy rung nhẹ theo nhịp thủy lực.
Rồi một tiếng keng trầm và nặng vang lên qua thân máy. Tiếng đó không giống tiếng gầu quệt vào đá hay sắt vụn thông thường. Nó dội lên cabin, làm cần máy khựng lại rõ rệt. Tùng lập tức dừng thao tác, giữ nguyên vị trí gầu, mắt nhìn thẳng vào bảng điều khiển.
Đồng hồ trong cabin chỉ 09:42. Tùng cầm bộ đàm, giọng căng hơn hẳn thường ngày.
- Anh Huy, gầu chạm vật cứng lớn rồi. Cứng lắm, không phải đá rời đâu. Em giữ nguyên gầu, không kéo thêm nữa.
Huy đáp ngay và ra lệnh dừng toàn bộ thao tác ở vùng tâm. Anh ta chạy dọc bờ kè tới vị trí đối diện máy số 2. Duy Anh và Mai cũng đi nhanh theo. Mặt sông chỗ gầu hạ xuống chỉ nổi lên mấy bọt khí nhỏ, ngoài ra không thấy gì khác.
Tùng tắt bớt vòng tua máy, leo xuống cabin và tới đứng cạnh Huy. Anh ta kể lại cảm giác qua tay lái rất rõ. Gầu không trượt qua vật cứng như khi gặp đá. Nó chạm vào một mặt kim loại rộng, phẳng và nặng, rồi bị giữ lại.
- Em xúc sông bao năm, gặp neo sắt, gặp cọc gỗ đều có cảm giác riêng. Lần này khác hẳn. Vật đó to và đứng yên như mọc từ đáy lên vậy.
Huy không cho máy kéo gầu lên vội. Anh ta gọi thợ lặn của đơn vị thi công tới kiểm tra tại chỗ. Người thợ lặn mặc đồ, đeo đèn và dây an toàn, rồi từ từ lặn xuống vùng nước đục quanh gầu. Cả bờ sông im lặng chờ, chỉ còn tiếng máy nổ cầm chừng.
Thời gian chờ dưới nước kéo dài hơn dự tính vì bùn khuấy lên làm tầm nhìn rất kém. Thợ lặn phải lần theo cần gầu mà mò xuống. Lần ngoi lên đầu tiên, anh ta chỉ lắc đầu và nói dưới đó có vật lớn thật. Rồi anh ta lặn xuống lần nữa với đèn mạnh hơn và một máy ảnh chống nước.
Lần ngoi lên thứ hai, thợ lặn bám vào mạn thuyền, thở mạnh rồi báo rõ từng ý. Dưới đáy sông có một trụ bằng đồng cổ, cắm thẳng trong bùn. Thân trụ khắc phù chú Bát Quái còn thấy được nét dù phủ bùn. Bên thân trụ có một đinh sắt dài bảy tấc đóng chếch, đầu đinh đã gỉ đen.
Tin đó làm cả nhóm trên bờ sững lại vài giây. Huy hỏi lại hai lần về kích thước và chất liệu. Thợ lặn nói trụ cao hơn đầu người khi đứng dưới đáy, thân to phải hai người ôm. Ảnh chụp dưới nước mờ vì bùn, nhưng nét khắc vòng tròn và các vạch quanh thân hiện khá rõ.
Mai lập tức yêu cầu ghi vào biên bản hiện trường toàn bộ lời mô tả của thợ lặn. Chị cũng đề nghị chưa lấy mẫu vội quanh trụ, chờ nước lắng bớt để mẫu không lẫn bùn khuấy. Duy Anh chụp lại ảnh dưới nước ngay trên màn hình máy ảnh của thợ lặn. Anh ghi giờ phát hiện là 09:42 ngày 18/03/2027 vào sổ, gạch chân hai lần.
Điều khiến mọi người chú ý là trạng thái của trụ sau cú chạm. Thợ lặn khẳng định gầu chỉ chạm nhẹ vào thân trụ. Trụ không đổ, không lệch khỏi vị trí cắm ban đầu. Nó vẫn đứng nguyên trong một hốc ở đáy sông, như chưa hề bị động vào. Bề mặt thân trụ phủ một lớp gỉ xanh mỏng, chỗ gầu chạm chỉ xước nhẹ lớp bùn ngoài.
Huy ra lệnh phong tỏa toàn bộ vùng tâm ngã ba ngay trong buổi sáng. Phao mốc được kéo rộng thêm một vòng. Máy số 2 được lệnh rút gầu lên thật chậm, theo phương thẳng đứng, tránh quệt thêm vào trụ. Tùng tự tay điều khiển thao tác đó, mồ hôi rịn trên trán dù trời không nắng gắt.
Khi gầu lên khỏi mặt nước, trên răng gầu còn dính một vệt bùn lẫn vụn xanh nhạt. Mai lấy mẫu vệt bám đó cho vào túi niêm phong riêng. Chị ghi nhãn là mẫu bám gầu sau cú chạm, kèm giờ và số hiệu máy. Duy Anh đứng cạnh chứng kiến và ký vào biên bản niêm phong.
Trong lúc chờ thợ lặn chuẩn bị, Duy Anh tranh thủ hỏi Tùng thêm về các gầu xúc trước đó. Tùng nói các gầu ở rìa đều nhẹ, bùn mềm và không có vật cản đáng kể. Chỉ khi gầu tiến vào đúng vùng tâm ngã ba, cảm giác tay lái mới đổi khác. Xuống thêm chừng một sải tay là chạm vật cứng ngay, không có lớp chuyển tiếp nào.
Mai nghe vậy thì ghi chú độ sâu chạm vào sổ đo của mình. Chị nói độ sâu này nông hơn nhiều người tưởng. Nghĩa là trụ đứng khá cao trong lớp bùn, phần thân trên gần như chờ sẵn dưới mặt đáy. Nếu đội thi công làm ẩu từ đầu, gầu đã có thể quật mạnh vào trụ ngay ngày khai công.
Huy đứng bên nghe hết, mặt càng lúc càng căng. Anh ta hỏi thợ lặn có thấy quanh trụ có vật gì khác không. Thợ lặn trả lời trong tầm đèn chỉ thấy trụ đứng một mình giữa hốc bùn sẫm màu. Không thấy bia đá, không thấy vật kim loại thứ hai nào gần đó. Anh ta cũng không dám mò rộng hơn vì sợ khuấy bùn và chạm thêm vào trụ.
Duy Anh dặn thợ lặn mô tả lại vị trí đinh sắt một lần nữa cho biên bản. Đinh nằm ở phần thân trên, phía hướng ra giữa dòng. Chiều dài bảy tấc là ước lượng theo gang tay dưới nước, cần đo lại chính xác ở đợt khảo sát sau. Anh ghi rõ đó là số ước lượng ban đầu, tránh để hồ sơ khóa sai ngay từ dòng đầu tiên.
Buổi trưa, Huy họp nhanh ngay tại lán điều hành. Anh ta tuyên bố tạm dừng mọi hoạt động nạo vét trong vùng phong tỏa cho tới khi có đánh giá chung. Các tổ ở rìa xa vẫn làm bình thường để giữ tiến độ. Không ai được xuống nước quanh trụ nếu chưa có lệnh mới của anh ta.
Duy Anh được giao nhiệm vụ tra cứu bước đầu về trụ đồng và phù Bát Quái. Anh nói rõ trước cuộc họp rằng mình chỉ có thể tra thư tịch và đối chiếu hồ sơ. Anh không kết luận được bản chất của trụ chỉ từ một lần chạm gầu và vài tấm ảnh mờ. Huy gật đầu, nhưng ánh mắt anh ta cho thấy sự sốt ruột bắt đầu lớn dần.
Sau cuộc họp, Đặng Thị Thu được báo tin qua điện thoại và tới công trường ngay đầu giờ chiều. Chị yêu cầu xem biên bản hiện trường và ảnh chụp dưới nước. Chị dặn Huy giữ nguyên vùng phong tỏa, không cho bất cứ phương tiện nào vào thêm. Chị cũng yêu cầu nhóm dự án chưa phát ngôn gì ra ngoài khi chưa có đánh giá chung.
Thu hỏi Duy Anh một câu rất thẳng về tuổi của trụ. Duy Anh trả lời anh chưa dám đoán năm, chỉ dám nói trụ có vẻ cổ qua chất đồng, lớp gỉ và nét khắc tay. Muốn nói chắc hơn phải chờ khảo sát đo đạc và đối chiếu thư tịch. Thu gật đầu và ghi nhận câu trả lời thận trọng đó vào sổ giám sát của mình.
Mai ở lại thêm để bàn với tổ trắc đạc về buổi đo chiều nay. Chị muốn buổi đo ghi riêng tình trạng quanh chân trụ, không gộp chung với số đo mặt đáy thông thường. Duy Anh đồng ý và hẹn sẽ có mặt lúc 15:30 cùng ngày để chứng kiến. Cả hai đều hiểu buổi đo chiều sẽ quyết định cách dự án mô tả trụ trong hồ sơ chính thức.
Chiều hôm đó, Duy Anh ở lại bờ sông lâu hơn mọi người. Anh nhìn vùng phao phong tỏa nổi trên mặt nước đục. Dưới kia, một trụ đồng cổ không có trong bất cứ bản đồ chính thức nào đang đứng nguyên trong hốc của nó. Vòng chì mờ trên tờ bản đồ rời bỗng trở nên nặng hơn nhiều trong đầu anh.
Trước khi rời công trường, anh gặp Tùng ở bãi máy. Tùng đang lau tay, nhìn về phía vùng phao rồi nói chậm rãi.
Duy Anh ghi nguyên câu nói đó vào sổ tay, kèm giờ và tên người nói, rồi mới chào Tùng ra về.
- Anh ơi, lúc em giữ gầu, em thử nhích rất nhẹ một lần. Gầu không đẩy nổi trụ đâu. Như có gì giữ trụ lại từ phía dưới ấy.