THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 2: Lời Nguyền Của Thợ Săn Cá Hô
Chiều hai mươi chín tháng chín, bến cá Vàm Nao ồn nhất trong ngày. Nước nổi đã đổ về đầy sông, ghe cá từ các ngả kênh rạch tấp vào bến, cá linh, cá tra,…
Nội dung chương
Chiều hai mươi chín tháng chín, bến cá Vàm Nao ồn nhất trong ngày. Nước nổi đã đổ về đầy sông, ghe cá từ các ngả kênh rạch tấp vào bến, cá linh, cá tra, cá lăng theo nhau lên bờ trong những giỏ tre còn nhỏ nước. Tiếng cân cá, tiếng mặc cả, tiếng máy ghe nổ giòn ngoài xa trộn vào nhau thành thứ âm thanh quen thuộc mà ông Thọ đã nghe suốt mấy chục năm, nghe tới mức chỉ cần nhắm mắt lại ông cũng biết hôm nay bến được mùa hay thất mùa.
Ông ngồi trên chiếc ghế đẩu kê ở đầu bến, chỗ bóng cây bần che mát, nhìn người ta làm cá. Đạt đứng bên cạnh, tay cầm cuốn sổ nhỏ ghi tiền cọc gỗ của xưởng ghe, thỉnh thoảng cúi xuống tính lại một con số. Từ ngày Đạt nối nghề đóng ghe, mọi giấy tờ của nhà, từ sổ chi tiền gỗ tới đơn thuốc của bà Năm, đều qua tay anh giữ. Anh giữ kỹ, ghi rõ từng khoản, tính anh cẩn thận khác hẳn tính cha, nhưng cũng vì giữ hết giấy tờ như vậy mà anh là người đầu tiên trong nhà biết rõ tháng nào tiền vào không đủ tiền ra.
- Ba ngồi đây làm gì, không về ăn cơm? - Đạt hỏi.
- Ngồi coi nước. - Ông Thọ nói. - Nước chiều nay lên nhanh hơn hôm qua. Mà mày ngồi xuống đây một chút, tao có chuyện muốn nói, chuyện hồi sáng tao nói dở dang trước bàn thờ.
Đạt kéo thêm một chiếc ghế đẩu, ngồi xuống cạnh cha. Trước mặt hai cha con là mặt sông rộng, nước đục phù sa chảy xiết về phía ngã ba, nơi sông Tiền gặp đường nước của Vàm Nao. Xa xa, một chiếc ghe lưới đang kéo lưới lên, cá nhỏ trắng bụng lấp lánh trong nắng chiều.
- Hồi sáng mày hỏi sao tao treo lưới. - Ông Thọ mở đầu chậm rãi. - Tao trả lời nửa chừng. Bữa nay tao kể cho hết, vì mày là con trai tao, mày giữ bàn thờ sau này, mày phải biết vì sao nhà mình bỏ nghề săn cá hô, chớ không phải chỉ biết lệ cấm bán lưới.
Ông ngừng một nhịp, nhìn ra mặt nước.
- Nghề săn cá hô ở sông này có một lời nguyền, phường chài nào cũng biết, thợ săn nào cũng nghe từ ngày mới vào nghề. Lời nguyền nói vầy: ai bắt được cá hô khổng lồ mà xẻ thịt bán lấy tiền tỷ, thì nghiệp sông nước sẽ quở phạt người đó, không phạt ngay một ngày một bữa. Mà phạt dai dẳng, phạt tới con cháu lụn bại, nhà đang yên đang lành cũng sinh chuyện, tiền vào tay bao nhiêu cũng trôi ra bấy nhiêu, như nước qua kẽ tay.
Đạt nghe, không chen vào. Anh đã từng nghe người trong xóm nhắc câu chuyện này mỗi khi có ai đó trong vùng bắt được con cá hô lớn, nhưng nghe từ miệng người ngoài khác hẳn nghe từ miệng cha mình, người từng sống bằng chính cái nghề ấy.
- Mày đừng tưởng lời nguyền là chuyện hù con nít. - Ông Thọ nói tiếp. - Tao đi săn từ năm mười chín tuổi, tao thấy tận mắt. Ông Sáu Lành ở xóm trên, tay săn giỏi nhất vùng hồi đó, năm nào đó bắt được một con cá hô hơn hai trăm ký ở cửa vực. Ông bán con cá đó cho thương lái trên tỉnh, được một số tiền lớn chưa từng thấy trong xóm. Ông cất nhà mới, mua thêm hai chiếc ghe. Ai cũng nói ông đổi đời. Vậy mà chưa đầy ba năm, ghe ông chìm một chiếc ngoài khơi sóng lớn, con trai lớn của ông bệnh lạ chữa không khỏi, tiền trong nhà đội nón ra đi sạch. Cuối đời ông ở trong căn chòi lá sau vườn nhà con gái, không còn gì hết. Người ta nói đó là nghiệp sông nước tới đòi.
- Còn ông Tư Mẹo? - Đạt hỏi khẽ, vì anh cũng biết cái tên ấy.
- Tư Mẹo còn thê thảm hơn. - Ông Thọ gật đầu. - Nó bắt được cá hô lớn, không bán nguyên con mà xẻ thịt bán lẻ từng ký, giá cao, tiền vô như nước. Nó khoe khắp bến này, nói thần sông gì cũng thua tiền mặt. Năm sau, tay nó bị tời ghe cuốn, mất ba ngón. Năm sau nữa, vợ nó bỏ đi, con nó nghiện ngập. Tới hồi tao giải nghệ, nó đã bán hết ghe, sống nhờ vào việc vá lưới thuê. Mày thấy không, lời nguyền không cần ai tin. Nó cứ tới, nhà này rồi nhà khác, đúng y như lời người xưa dặn: xẻ thịt cá thần mà bán tiền tỷ thì con cháu lụn bại.
Gió sông thổi mạnh hơn, mang theo hơi nước lạnh dù nắng chiều chưa tắt. Ông Thọ kéo cổ áo lại, giọng ông chậm hơn.
- Tao kể hai người đó không phải để hù mày. Tao kể để mày hiểu vì sao tao sợ. Hồi trẻ tao không sợ. Tao nghe lời nguyền mà cười, tao nói cá là cá, tiền là tiền, sông cho thì lấy. Tao săn được nhiều cá hô trong đời, nhưng toàn cá vừa, cá vài chục ký, bán đủ sống, không ai nói gì. Cho tới đêm tao sẩy con cá ở nút vá mà hồi sáng tao chỉ cho mày coi. Đêm đó tao mới hiểu có những con cá không nằm trong phần của người. Con cá đó, nếu tao bắt được, tao cũng sẽ bán, và giá của nó chắc chắn là tiền tỷ, vì nó lớn chưa từng thấy. Nó sẩy, tao về vá lưới, và tao bắt đầu nghĩ: hay là sông giữ nó lại là sông cũng giữ tao lại, giữ cho tao không bước qua cái lằn ranh mà ông Sáu và Tư Mẹo đã bước qua.
Đạt nhìn cha. Anh thấy trong câu chuyện của cha không chỉ có sợ hãi, mà còn có một thứ giống như mang ơn. Ông Thọ nói tiếp, lần này giọng ông trầm xuống như chỉ nói cho hai cha con nghe giữa bến cá ồn ào.
- Sau đêm đó tao còn đi vài mùa, như hồi sáng tao nói. Nhưng mỗi lần ra vực, tao đều nhớ cặp mắt của con cá đó khi nó trồi lên gần mặt nước trong ánh đèn ghe. Nó nhìn tao. Tao biết nói ra người ta cười, nói cá thì biết gì mà nhìn. Nhưng tao ở trên sông sáu mươi năm, tao phân biệt được con cá quẫy vì đau với một con vật đang nhìn người săn nó. Từ mùa đó, tay tao bắt đầu chậm lại, lòng tao bắt đầu không yên. Rồi tới năm tao bốn mươi lăm tuổi, tao quyết định treo lưới. Tao thắp nhang trước bàn thờ, khấn tổ nghề cho tao giải nghệ, từ nay không săn cá hô nữa, manh lưới chỉ để thờ. Bà Năm mày hồi đó còn trẻ, bả không hỏi gì nhiều, chỉ nói tao quyết sao thì bả theo vậy.
- Vậy là ba giải nghệ vì lời nguyền và vì con cá sẩy đó. - Đạt nói.
- Ừ, cả hai. - Ông Thọ đáp. - Lời nguyền dạy tao sợ, con cá đó dạy tao biết dừng. Người làm nghề sông nước mà không biết sợ sông, không biết dừng tay, thì sớm muộn sông cũng dạy cho một bài học đắt hơn nhiều.
Hai cha con im lặng một lúc lâu. Trên bến, người ta đã bắt đầu dọn cân, rửa giỏ, chuẩn bị cho ghe đi chuyến đêm. Một người quen trong xóm đi ngang, chào ông Thọ là ông Thọ hoa tiêu, cái tên người ta gọi ông từ thời ông còn dẫn ghe qua vực. Ông chỉ gật đầu chào lại, không đính chính rằng mình đã bỏ nghề hoa tiêu săn cá từ lâu.
- Ba kể con nghe hết chuyện này, là ba muốn con giữ lấy mà dặn lại sau này, phải không? - Đạt hỏi.
- Phải. - Ông Thọ nói. - Và còn một ý nữa. Mùa nước năm nay lớn, cá về nhiều, thế nào cũng có người dòm ngó vực Vàm Nao, có người tính chuyện cá lớn tiền tỷ. Mày làm ở xưởng ghe, mày nghe ngóng được nhiều chuyện ở bến. Ai nói tới chuyện săn cá hô ở vực, mày về nói tao biết. Còn bản thân mày, dù xưởng ghe có lúc khó khăn tới đâu, cũng không được nhận việc gì dính tới săn cá thần. Tiền đó cầm không yên đâu, Đạt.
Đạt gật đầu, gấp cuốn sổ ghi tiền gỗ lại, cất vào túi áo. Trong cuốn sổ ấy là bao nhiêu khoản chi của xưởng, bao nhiêu con số anh phải tính mỗi đêm. Anh chưa nói với cha rằng mấy tháng nay việc ở xưởng chậm lại, gỗ lên giá, tiền công thợ còn nợ hai kỳ. Anh nghĩ chuyện đó để vài hôm nữa hãy nói, khi nào có đủ giấy tờ rõ ràng. Hôm nay, bên bến cá, anh chỉ muốn ghi nhớ cho hết câu chuyện của cha: lời nguyền của thợ săn cá hô, cái giá của việc xẻ thịt cá khổng lồ bán tiền tỷ. Và lý do thật sự khiến người thợ già treo manh lưới lên bàn thờ và không bao giờ gỡ xuống đi săn nữa.
Trước khi về, ông Thọ còn dừng lại ở cuối bến, chỗ mấy tấm ván bắc ra mặt nước cho ghe nhỏ cập vào. Ông cúi xuống, thò tay vào dòng nước đang chảy, để nước xối qua kẽ ngón tay một lúc lâu. Đạt đứng sau lưng, không hiểu cha làm gì, cho tới khi ông rút tay lên. Nhìn lòng bàn tay ướt nước phù sa và nói rằng người đi sông lâu năm chỉ cần chạm nước là biết nước hôm nay hiền hay dữ, biết cá đang tụ hay đang tản. Cái biết đó không có trong sách vở nào, nó nằm trong da thịt của người đã ngâm mình cả đời trên sông. Ông nói thêm rằng cũng chính cái biết đó khiến ông tin lời nguyền là thật, vì sông nước có cách riêng của nó để trả lại cho con người đúng những gì con người đã lấy đi quá mức. Lấy vừa đủ thì sông nuôi, lấy tới tận cùng thì sông đòi, đòi chậm mà chắc, đòi qua nhiều năm, qua nhiều đời, cho tới khi nhà nào phạm vào cũng phải lụn bại như lời xưa đã dặn. Đạt nghe cha nói, nhìn mặt nước chảy qua chân bến, trong lòng lần đầu tiên thấy lời nguyền không còn là chuyện kể cho vui miệng ở quán nước đầu bến nữa. Mà là một món nợ vô hình treo trên đầu bất cứ ai dám nghĩ tới chuyện xẻ thịt cá thần ở vực Vàm Nao.
Mặt trời sụp dần sau hàng cây bên bờ Đồng Tháp. Nước sông đổi sang màu sẫm, tiếng ghe máy thưa dần. Ông Thọ đứng dậy, phủi bụi trên ống quần, cùng con trai chậm rãi đi về phía xóm Bờ Sông. Sau lưng hai cha con, bến cá lên đèn, và mặt vực xa ngoài kia tối lại thành một vùng nước đen mênh mông, lặng lẽ như chưa từng giữ trong lòng nó bất cứ lời nguyền nào.