THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 39: Thọ Thắp Nhang Trước Khi Ra Ghe

Tối ngày một tháng mười một, nhà ông Thọ ăn cơm chiều sớm hơn mọi ngày trong mùa nước nổi. Bà Năm dọn cơm từ lúc trời vừa sụp tối, cá kho chiều qua chị…

Nội dung chương

Tối ngày một tháng mười một, nhà ông Thọ ăn cơm chiều sớm hơn mọi ngày trong mùa nước nổi. Bà Năm dọn cơm từ lúc trời vừa sụp tối, cá kho chiều qua chị Lệ gửi vẫn còn một phần bà hâm lại. Canh rau nấu với cá nhỏ ông mua ở chợ sáng ngày hai mươi chín, và một chén nước mắm ớt để giữa mâm như mọi bữa cơm của nhà này. Đạt ăn cơm ở nhà cha mẹ tối nay chớ không về xưởng, anh ngồi đối diện cha, ăn chậm, ít nói. Cả nhà đều biết đêm nay là đêm ông Thọ ra ghe trong đêm triều cường đỉnh, cả nhà đều đã nghe ông nói giờ ghe ra khỏi rạch là hai mươi ba giờ. Và không ai trong bữa cơm này nhắc lại chuyện rút khỏi ghe hay dòng ký trong sổ ghe nữa. Vì những chuyện đó đã nói hết ở bến khuya ngày hai mươi tám, ở nhà chủ ghe sáng ngày ba mươi mốt, và ở góc xưởng sáng nay sau lần lộ dấu thứ 3.

Ăn cơm xong, bà Năm dọn mâm, Đạt rửa chén ở sau nhà, còn ông Thọ đi vào gian trong, tới trước bàn thờ tổ nghề ở góc nhà. Bàn thờ tối nay đã được bà Năm lau sạch từ buổi chiều, nước trong ly trên bàn thờ đã thay mới, đĩa trái cây nhỏ đặt ngay ngắn. Và manh lưới gia bảo đan dây gai mắt to bằng cái tô vẫn treo nguyên trên vách sau bàn thờ, sợi gai khô và sạch, bụi mỏng của mấy ngày qua đã được bà lau đi trong lúc ông ở trên ghe chiều nay. Ông Thọ lấy ba nén nhang từ ống nhang trên bàn thờ, châm lửa từ ngọn đèn dầu nhỏ, rồi ông đứng thẳng trước bàn thờ, hai tay cầm nhang, khấn thầm một lúc lâu hơn mọi lần thắp nhang trong mùa nước này. Ông khấn tổ nghề, ông khấn cho ghe nhỏ trong xóm yên trong đêm nước lớn, ông khấn cho vợ và con trai ở nhà yên, và ông khấn cho chính mình làm trọn phần việc đã ký rồi về nhà an toàn sau đêm nay. Ông không khấn xin cá ở vực điều gì, vì lệ của ông từ trẻ tới giờ là người đi sông không xin cá thần làm theo ý mình, người chỉ giữ tay mình cho đúng lệ khi ra sông.

Trong lúc ông Thọ thắp nhang, bà Năm kể lại cho Đạt nghe một chuyện nhỏ của buổi chiều hôm nay mà ông chưa biết. Bà nói chiều nay, khi ông còn ở trên ghe chốt việc với chủ ghe, cán bộ Út có ghé qua đầu xóm nhắc lại thông báo cấm cào vực trong đêm triều cho mấy nhà ở gần bến. Và dặn dân xóm nếu thấy ghe nào ra sông bất thường trong đêm nay thì báo ngay cho chị ở điểm trực ở bến. Bà nói chị Út không vào nhà mình, chỉ đứng ở đầu đường nói với mấy người hàng xóm, rồi đi về phía bến khi trời còn chưa tối hẳn. Ông Thọ nghe vợ kể, tay ông đang cầm nén nhang hơi khựng lại một nhịp. Ông biết đêm nay ở phía bờ không phải là một đêm không ai hay biết: cán bộ có điểm trực ở bến, dân xóm đã được nhắc lại lệnh cấm, vợ và con trai ông đều biết giờ ghe ra khỏi rạch. Chiếc ghe cào tắt đèn rời rạch lúc hai mươi ba giờ đêm nay sẽ đi qua trước mắt của cả một bến sông đang thức vì nước lớn, dù nó tắt hết đèn và chạy chậm tới đâu trong rạch nhỏ.

Đạt nghe mẹ kể xong, anh nói thêm rằng chiều nay ở xưởng, hai thợ đóng ghe của anh cũng bàn chuyện đêm triều. Họ nói ghe nhỏ trong xóm tối nay neo hết ở bến trong, không chiếc nào ra sông, thành ra ngoài sông đêm nay nếu có ghe di chuyển thì chỉ có ghe lớn ở rạch nhỏ là đáng chú ý nhất. Anh nói anh kể chuyện này cho cha nghe trước bàn thờ là để cha biết rõ đêm nay không giống ba đêm cào trộm trước, khi bến còn ngủ yên và không ai trực ở đầu cầu. Ông Thọ gật đầu, cắm ba nén nhang lên bàn thờ một cách chậm rãi. Ông nói đêm nào ra sông ông cũng biết rõ bến hôm đó ra sao, đó là việc của hoa tiêu, và đêm nay ông biết rõ hơn mọi đêm trước trong mùa: nước lớn nhất, triều đỉnh nhất, lệnh cấm rõ nhất, người trực ở bến cũng rõ nhất. Ông nói xong, ông không đổi một món nào trong những thứ ông sắp mang theo ra ghe, cũng không nói thêm lời nào về việc ở lại nhà.

Cắm nhang xong, ông Thọ mở tủ thờ lấy những món ông sẽ mang theo ra ghe đêm nay, sắp từng món lên chiếu trước bàn thờ để bà Năm và Đạt cùng thấy rõ. Món thứ nhất là chiếc khăn rằn đỏ duy nhất của ông, chiếc khăn bà Năm đã giặt riêng hôm một tháng mười, có một góc vá chỉ đen, đã sờn mép sau mấy chục năm đi sông. Ông cầm khăn lên, quấn quanh cổ mình ngay trước bàn thờ, thắt nút vừa chặt như mọi lần ông ra sông ban đêm. Món thứ hai là con dao bấm cũ của ông, con dao ông đã mài trên viên đá mòn lõm ở hiên nhà hôm một tháng mười, lưỡi dao ngắn và bén, cán dao đã mòn theo tay cầm của mấy chục năm. Ông thử bấm mở lưỡi dao một lần, nghe tiếng bật khô gọn, tay phải ông run nhẹ ở động tác cuối nhưng lưỡi dao vẫn mở trọn, rồi ông gấp dao lại, cắt dao vào túi áo trong bên trái, ngay cạnh cuốn sổ tay nghề. Món thứ ba ông kiểm tra là chính cuốn sổ tay nghề đó, ông lật nhanh qua các trang đã ghi hai đêm cào trộm đầu, đêm cào trộm thứ 3, ba lần lộ dấu và kế hoạch đêm nay, rồi ông cất sổ lại vào túi áo. Ông không mang theo dải lụa điều đỏ trong tủ thờ, phần lụa bà Năm đã cắt may viền áo lễ và cất phần còn lại cạnh bản văn tế từ sáng ngày hai mươi lăm vẫn nằm nguyên trong tủ thờ ở nhà. Trên người ông đêm nay chỉ có khăn rằn đỏ trên cổ, dao bấm trong túi áo và sổ tay nghề, không có lụa điều theo người.

Bà Năm đứng ở cửa gian trong nhìn chồng chuẩn bị, tay bà cầm một chiếc áo khoác khô đưa cho ông, nói đêm nay nước lớn, gió chướng mạnh, ông mặc thêm áo này ở mũi ghe cho ấm cổ, khăn rằn một lớp sợ không đủ. Ông Thọ nhận áo khoác từ tay vợ, mặc vào người, rồi ông nói với bà một câu rõ ràng và chậm, trước mặt cả Đạt vừa rửa chén xong bước vào đứng ở cửa.

- Đêm nay là đêm cuối tôi trên ghe cào, dù chuyện gì xảy ra. - Ông Thọ nói. - Qua đêm nay, tôi xuống ghe hẳn, về nhà ở với bà và thằng Đạt, không lên ghe đó nữa. Bà ở nhà cứ ngủ yên, sáng mai tôi về.

Bà Năm nghe chồng nói, bà gật đầu, mắt bà đỏ lên nhưng bà không khóc thành tiếng trong gian nhà có bàn thờ tổ nghề. Bà chỉ nói lại lời cũ của hai vợ chồng từ năm mới cưới mà ông bà đã nhắc lại hôm một tháng mười: khăn còn về tới nhà là người còn về tới nhà. Đạt đứng ở cửa, anh nghe cha nói đêm nay là đêm cuối trên ghe cào, anh bước tới gần cha, muốn nói thêm một lời can cuối cùng như những lần trước trong mùa nước này, nhưng rồi anh dừng lại. Anh đã can cha ở bến khuya ngày hai mươi tám, đã can ở góc xưởng sáng nay sau khi thấy lưng và vây cá trồi lên ở miệng vực, và cả hai lần cha anh đều nghe hết mà không hứa rút khỏi ghe trước đêm triều. Tối nay, trước bàn thờ tổ nghề, Đạt không can được nữa. Anh chỉ giúp cha cài lại nút áo khoác ở cổ, chỉnh lại nút thắt của chiếc khăn rằn đỏ cho ngay ngắn trên cổ cha, rồi anh nói nhỏ: cha đi cho cẩn thận, con ở nhà với mẹ, sáng mai con ra bến đón cha về.

Trước khi ra cửa, ông Thọ quay lại nhìn bàn thờ một lần nữa. Ba nén nhang cháy đều, khói nhang bay thẳng trong gian nhà kín gió, manh lưới gia bảo trên vách sau bàn thờ nằm yên trong ánh sáng vàng của đèn dầu. Sợi gai và mắt lưới to bằng cái tô hiện rõ từng nút thắt mà ông đã lau đi lau lại từ đầu mùa nước tới giờ. Ông nhìn manh lưới đó lâu hơn mọi lần trước khi ra sông trong mùa này, vì ông biết rõ manh lưới này chỉ để thờ cúng trong nhà, không bao giờ được mang xuống ghe. Không bao giờ được dùng để bắt cá lại, và đêm nay nó ở lại nhà với bà Năm và Đạt, trong khi ông ra sông với một con dao bấm, một chiếc khăn rằn và một cuốn sổ tay nghề. Hai thứ lưới của đời ông đang ở hai nơi khác nhau trong đêm triều đỉnh này: manh lưới gai của người thợ đã giải nghệ ở yên trên bàn thờ, và hai dàn lưới thép của ghe cào đang chờ ở đuôi ghe trong rạch nhỏ.

Ông Thọ bước ra khỏi nhà khi đồng hồ trong nhà chỉ hơn hai mươi mốt giờ, sớm hơn giờ hẹn có mặt ở rạch là hai mươi hai giờ ba mươi. Vì ông muốn đi chậm dọc bến, nhìn nước triều đang lên một lần cuối từ phía bờ trước khi bước lên ghe. Bà Năm đứng ở cửa nhà nhìn theo chồng đi trong đêm tối về phía bến, Đạt đứng bên cạnh mẹ, cả hai người đứng đó cho tới khi bóng ông Thọ khuất hẳn sau hàng bần ở đầu đường bến. Trang bị của ông Thọ trong đêm án đã được khóa đủ ngay trước bàn thờ tổ nghề tối nay: khăn rằn đỏ duy nhất quấn quanh cổ, dao bấm trong túi áo, sổ tay nghề bên cạnh dao, và không mang lụa điều theo người. Ông đi về phía rạch nhỏ nơi chiếc ghe cào sắt hai mươi tấn đang chờ đủ đội ghe, trong tiếng nước triều cường đang lên mạnh dần ngoài sông Tiền. Chỉ còn chưa đầy hai giờ nữa là tới mốc hai mươi ba giờ ghe ra khỏi rạch trong đêm lớn nhất của mùa nước nổi năm nay.

Chương khác

Xem thêm