THƯƠNG HẢI QUAN TRƯỜNG - Chương 2: Mảnh ghi chép cuối
Mưa vẫn còn. Thứ đầu tiên Minh Khang biết sau cú va chạm không phải đau, mà là tiếng mưa. Nó đập lên mui xe, lớp kính vỡ và mặt đường ngập nước bên…
Nội dung chương
Mưa vẫn còn.
Thứ đầu tiên Minh Khang biết sau cú va chạm không phải đau, mà là tiếng mưa. Nó đập lên mui xe, lớp kính vỡ và mặt đường ngập nước bên ngoài, dày đến mức tưởng như cả trời đang ép xuống một khối tôn méo mó này.
Rồi cơn đau mới ập vào.
Nó không sắc. Nó nặng. Một khối sắt nung đỏ tì ngang ngực anh, ép hơi thở thành những đoạn ngắn vụn. Mỗi lần cố hút thêm không khí, lồng ngực lại nhói lên như bị ai lấy búa gõ từ bên trong. Miệng anh đầy mùi tanh của máu lẫn với thứ mùi hăng hắc rất lạ, chắc là từ túi khí hoặc dây điện đứt đâu đó trong xe. Trán anh tê dại. Khóe mắt bên trái bị nước mưa và máu chảy vào, cay đến mức không mở nổi.
Anh thử cử động tay phải.
Không được.
Chỉ có mấy ngón tay giật rất khẽ. Đầu ngón chạm phải thứ gì đó lạnh và trơn. Điện thoại. Màn hình đã vỡ hình mạng nhện, ánh sáng xanh nhợt chớp lên một lần rồi tắt. Không còn tiếng người đàn ông già ở đầu dây bên kia. Không còn cái tên dang dở.
Chỉ còn một âm cuối bị xé nát giữa tiếng động cơ và tiếng kính vỡ.
Lâm.
Minh Khang mấp máy môi. Không ra tiếng.
Bên ngoài có ánh đèn quét qua rồi lùi đi. Hình như có xe nào đó giảm tốc. Hình như có người đang nhìn. Nhưng không ai dừng hẳn lại. Đêm mưa ở mép thành phố là vậy. Người ta thấy chuyện không nên dính vào thì tránh trước. Một chiếc xe tông nát bên đường có thể bị nuốt trôi trong mưa nếu người ngồi sau vô lăng đủ hiểu thế nào là rắc rối.
Một giọt nước lạnh rơi xuống má.
Không phải từ ngoài trời.
Là nước mưa len từ mép kính chắn gió đã nứt toác, nhỏ từng giọt một xuống mặt anh.
Tí tách. Tí tách.
Nhịp nhỏ đó kéo một cánh cửa nào đó trong đầu anh bật mở.
Anh nhìn thấy cha.
Không phải cha trong bệnh viện, cũng không phải cha ở linh cữu, khi gương mặt đã lặng đi đến mức những người tới viếng cứ nói mãi cùng một câu rằng ông ra đi thanh thản. Cha anh chưa từng thanh thản. Ít nhất là từ năm 1999 trở đi, ông chưa từng có lại được cái thứ đó.
Điều hiện lên là một buổi tối đầu đông, rất lâu sau trận lũ lớn. Căn nhà tập thể đã khô bùn từ lâu, nhưng mùi ẩm vẫn còn nằm lì ở chân tường. Bóng điện vàng yếu hắt xuống bàn ăn. Cơm đã xới đầy bát. Đĩa cá kho mẹ anh để giữa bàn từ lúc trời chưa tối.
Cha anh về muộn.
Ông đẩy cửa bước vào, giày da dính bùn, ống quần sẫm nước mưa. Áo sơ mi trắng bên trong áo mưa mỏng nhàu đi, cổ áo còn dính một vệt đen như vừa quệt phải tay bẩn. Ông không ngồi xuống ngay. Chỉ đứng ở cửa, cúi đầu tháo dây mũ bảo hiểm lâu hơn thường lệ.
Mẹ anh đặt bát xuống.
– Cơ quan lại họp à?
Cha anh đáp rất khẽ.
– Ừ.
– Anh ăn ở ngoài chưa?
– Chưa.
Chỉ có vậy. Ba câu. Không hơn.
Nhưng trong căn bếp hẹp, ba câu đó nặng như đá.
Minh Khang của năm mười bảy tuổi ngồi phía bên kia bàn, đang đúng cái tuổi thấy im lặng còn khó chịu hơn tiếng quát. Khi ấy anh đã nghe người ngoài ngõ xì xào đủ thứ. Nào là ba anh bị gạt ra. Nào là ông Thành theo nhầm người. Nào là trong vụ năm đó phải có một người đứng ra chịu tiếng xấu trước. Khang nghe hết, nuốt hết, rồi đem nguyên đống lửa đó về nhà.
– Ba có đi gặp ông Dân không?
Mẹ anh ngước lên ngay.
– Khang.
Nhưng anh vẫn nói tiếp.
– Người ta nói ba bị treo chỉ vì đứng về phía ông ấy. Rốt cuộc có đáng không?
Cha anh đã ngồi xuống. Ông không nổi nóng. Cũng không đập bàn. Chỉ cầm đôi đũa, lặng lẽ gắp miếng cá đặt vào bát mẹ anh trước, rồi mới nhìn sang con trai.
– Con nghe ở đâu?
– Ngoài kia người ta nói đầy.
– Ngoài kia còn nói nhiều thứ khác nữa.
Giọng ông vẫn phẳng. Chính vì phẳng quá mà Minh Khang năm ấy càng bực. Anh muốn một lời giải thích rõ ràng, muốn nghe cha mình nói ai đúng ai sai. Nhưng cha anh chỉ cúi xuống húp một thìa canh đã nguội mất nửa, như thể vấn đề lớn nhất trong nhà lúc đó là bữa cơm sắp lạnh.
– Con hỏi ba có đáng không.
Lần này ông ngẩng đầu lên hẳn.
– Có những việc làm vì đúng, không phải vì đáng.
Năm ấy Minh Khang nghe xong chỉ thấy ngực tức hơn.
Bây giờ, trong chiếc xe méo mó bên đường mưa, nhớ lại câu đó, anh mới hiểu cha anh không phải không biết sợ. Ông chỉ không quen đem nỗi sợ ra mặc cả.
Một cơn co thắt chạy dọc lồng ngực kéo anh bật khỏi ký ức. Máu dâng lên cổ. Anh ho khan, nhưng tiếng ho bị chặn lại giữa xương sườn và cổ họng, chỉ còn thành âm rung khô khốc. Bụng dưới đau tê. Chân trái mất cảm giác hẳn. Mỗi giây trôi qua, cái lạnh trong xe càng chui sâu hơn qua lớp áo sơ mi ướt.
Có ai đó ngoài xa hét lên mấy tiếng. Không rõ là gọi người hay chửi thề. Cũng có thể chỉ là tưởng tượng của anh.
Minh Khang cố mở mắt rộng hơn.
Trước mặt anh là kính vỡ, vô lăng lệch, những vệt mưa chảy chéo trong ánh đèn đường đục nhòe. Giữa đống hình ảnh đó, điện thoại nằm nghiêng dưới chân ghế phụ. Màn hình đã tắt, nhưng anh vẫn như thấy dòng chữ trong phong bì hồi chiều hiện lên trên mặt kính vỡ.
“Nếu anh còn muốn biết vì sao ông Thành phải đi năm đó...”
Vì sao phải đi.
Câu đó bám lấy anh suốt gần hai mươi năm.
Cha anh chưa bao giờ kể lại trọn vẹn đêm ấy. Ông chỉ nói có người đến truyền lời. Nói là ý của cấp trên. Nói ông tạm lánh vài ngày để giữ thế cho cả tập thể. Ông tin, vì khi ấy ông vẫn còn tin thứ trật tự cũ chưa đổ hẳn. Đến lúc quay về, vị trí đã khác, hồ sơ đã khác, lời đồn cũng đã chạy trước ông một quãng quá xa.
Sau này mỗi lần Khang gặng hỏi sâu hơn, cha anh lại cắt ngang.
– Chuyện cũ rồi.
Hoặc:
– Đào lên chưa chắc đã tốt cho ai.
Mãi tới một buổi chiều rất nhiều năm sau, khi ông đã nằm trong phòng bệnh tầng ba của Bệnh viện Đa khoa Quảng Hải, nửa người không còn cử động linh hoạt nữa, ông mới lần đầu tiên để lộ một khe hở.
Hôm đó trời cũng mưa.
Mưa ở Cửa Hàn thường như vậy. Dầm dai, đục, bám từ mặt sông vào tận mép giường bệnh.
Minh Khang đứng bên cửa sổ, tay cầm tờ kết quả xét nghiệm vừa lấy về. Mẹ anh đi mua cháo. Trong phòng chỉ còn hai cha con. Cha anh nằm nghiêng, mắt nhìn lên trần, nơi vôi đã bắt đầu bong ở một góc vì điều hòa chảy nước lâu ngày.
– Con còn theo chuyện đó à?
Đó là câu đầu tiên ông nói sau gần nửa tiếng im lặng.
Khang kéo ghế ngồi xuống.
– Ba biết con không bỏ được.
Cha anh cười rất nhẹ. Cái cười không có vui, chỉ có mệt.
– Bỏ đi.
– Nếu con bỏ, ai trả lại cho ba?
– Ba không cần.
Khang đặt tờ giấy xuống cuối giường.
– Nhưng con cần.
Ông im một lúc rất lâu, lâu tới mức Khang tưởng mình sẽ lại chỉ nhận được cái lắc đầu quen thuộc. Rồi bàn tay gầy đi nhiều của ông nhấc lên khỏi chăn, lần mò rất lâu mới chạm được cổ tay con trai.
– Năm đó... không phải anh Dân.
Khang ngẩng phắt lên.
– Ba nói gì?
Môi cha anh động đậy rất chậm.
– Người truyền lời... không phải người của anh Dân.
Đó là tất cả.
Ngay sau đó mẹ anh đẩy cửa bước vào cùng hộp cháo nóng, còn cha anh thì nhắm mắt lại như thể câu vừa rồi đã vét sạch phần sức còn lại. Suốt những tuần sau, dù Khang có gặng thế nào, ông cũng không nhắc lại nữa.
Một câu nói cụt ngủn từ giường bệnh, một mảnh giấy photo trong phong bì vàng, một âm cuối bị xé dở giữa đêm mưa. Cả đời Minh Khang bị kéo đi bởi những mảnh vụn như thế.
Anh nhắm mắt một giây.
Lần này, người hiện lên là Thu Hà.
Ký ức đó đau theo kiểu khác. Không ầm ào. Không nhói thẳng. Nó cứa chậm, như mép giấy cắt vào đầu ngón tay, lúc đầu chỉ thấy rát, đến khi nhìn lại mới thấy máu.
Ngày đó họ hẹn nhau ở bến xe cũ phía nam thành phố. Không phải chỗ lãng mạn gì. Chỉ là nơi người đi tỉnh chen nhau dưới mái tôn thấp nồng mùi dầu máy. Thu Hà đứng bên cột biển số tuyến, áo sơ mi xanh nhạt, tóc buộc gọn sau gáy. Bên cạnh cô là chiếc vali nhựa màu rượu chát đã trầy góc.
Minh Khang đến muộn mười phút.
Anh nhớ rất rõ chuyện đó. Đời anh luôn đến muộn ở những lúc không được phép muộn.
Hà nhìn thấy anh thì không cười. Cũng không quay đi. Cô đứng yên, hai tay giữ quai túi trước bụng, như thể nếu buông lỏng một chút thôi thì người trước mặt mình sẽ tan ra thành đám ký ức không thể chạm lại.
– Cậu vẫn tới.
– Cậu nhắn, sao tớ không tới.
Hà gật đầu, mắt nhìn xuống nền xi măng ướt.
– Mẹ tớ bảo đừng gặp.
– Thế sao cậu vẫn gọi?
Cô im. Một chiếc xe khách lùi bến, xả ra làn khói dầu tối sẫm. Tiếng phụ xe gào tuyến át mất một nhịp thở của cả hai.
Khi tiếng ồn lắng xuống, Thu Hà mới nói tiếp.
– Vì nếu không nói, sau này tớ sẽ nghĩ cả đời mình chỉ biết tránh.
Minh Khang bước tới gần một chút.
– Hà, chuyện của người lớn...
Cô ngắt ngang.
– Đừng nói câu đó với tớ.
Lúc ấy giọng cô không cao. Chính vì không cao mà lại làm người nghe không biết lùi vào đâu.
– Ba tớ bị gọi lên hết lần này đến lần khác. Mẹ tớ mấy hôm nay không dám mở cửa chính. Người quen nhìn tớ như nhìn thứ gì dính bẩn. Cậu bảo chuyện của người lớn, nhưng người gánh đầu tiên luôn là người nhà.
Minh Khang muốn nói cha anh không phải người phản ông Dân. Muốn nói trong chuyện này nhất định có chỗ sai. Muốn nói nếu cho anh thêm chút thời gian, anh sẽ tìm ra. Nhưng năm đó anh chỉ là một thằng con trai hai mươi mốt tuổi, trong túi có vài trăm nghìn, đầu đầy phẫn nộ, ngoài phẫn nộ ra không có gì đủ sức nặng cả.
Anh chỉ nói được một câu ngu xuẩn nhất có thể nói trong hoàn cảnh ấy.
– Cậu tin tớ không?
Thu Hà ngẩng lên nhìn anh.
Đó là lần đầu tiên Minh Khang hiểu người ta có thể mệt đến mức mắt không còn đủ sức để khóc.
– Tớ không biết phải tin ai.
Cô nói xong, bàn tay siết quai túi chặt hơn.
– Nhưng từ giờ cậu đừng tới tìm tớ nữa.
– Hà...
– Đừng tới.
Rồi như sợ mình mềm lòng, cô quay mặt đi ngay, bước lên xe không ngoái lại. Minh Khang đứng dưới mái tôn, nhìn chiếc xe khách cũ dần lùi ra khỏi bến. Mưa từ mép mái tạt xiên lên ống quần anh. Anh nhớ mình đã đứng đó rất lâu, đến khi phụ xe của chuyến sau xua đi mới nhúc nhích.
Sau này anh gặp lại nhiều người. Nhưng mỗi khi nghĩ đến “giá như”, khuôn mặt hiện ra đầu tiên vẫn luôn là cô gái đứng dưới mái bến xe, mắt khô ráo đến mức còn đau hơn cả khóc.
Một luồng lạnh chạy từ cổ xuống lưng làm Minh Khang tỉnh hơn đôi chút.
Máu từ thái dương theo nước mưa chảy xuống cổ áo. Đầu anh nặng đi, như có ai đổ chì vào bên trong hộp sọ. Anh biết kiểu này. Không cần làm bác sĩ cũng biết. Có thể ngực đã gãy xương. Có thể trong đầu đang chảy máu. Có thể chỉ vài phút nữa thôi, mọi thứ sẽ trôi tuột đi nhanh hơn anh tưởng.
Trong những phút đó, thứ anh sợ nhất không phải chết.
Anh sợ quên.
Quên âm cuối người đàn ông kia vừa hét.
Quên mảnh nối cuối cùng của cả vụ việc.
Quên để rồi nếu có ai lục ví, lục điện thoại, lục chiếc xe nát này, tất cả vẫn chỉ còn là một vụ tai nạn trong đêm mưa.
Anh cố cử động bàn tay lần nữa. Lần này các ngón tay chạm được mép áo vest ướt. Trong túi trong bên ngực trái có một vật giấy mỏng cộm lên. Minh Khang mất gần nửa phút mới kẹp được nó giữa hai ngón tay và kéo ra.
Một mảnh giấy gấp tư, đã mềm đi vì nước.
Đó không phải mảnh giấy photo trong phong bì. Cái đó anh đã để ở văn phòng, chụp lại ba bản rồi cất vào ngăn kéo khóa. Mảnh này nhỏ hơn, cũ hơn, là thứ anh mang theo suốt nhiều năm.
Anh đã tự ghi nó.
Chỉ có ba dòng.
“Không phải người ông Dân.”
“Lũ mở kho lưu trữ.”
“... Hữu ? / ... Lâm ?”
Nét chữ cuối cùng đã nhòe. Giấy ướt thêm, mực xanh tan dần ở mép. Anh chợt nhớ lại buổi tối cách đây hai năm, khi một cựu bảo vệ kho lưu trữ đã uống nửa chai đế rồi ngồi trước quán cháo lòng đầu đường, vừa gắp miếng dồi vừa nói bằng giọng lè nhè rằng năm đó có thằng thư ký nào đó ra ra vào vào trước hôm lũ lớn. Lão không nhớ trọn tên. Chỉ nhớ “hình như có chữ Hữu”, rồi sau đó lại khăng khăng “không, chắc chữ Lâm”.
Minh Khang đã ghi cả hai khả năng xuống tờ giấy này. Ghi rồi cất. Ghi rồi đi tìm. Ghi rồi chạy lòng vòng suốt hai năm, hết chỗ này sang chỗ khác, lần nào cũng chậm hơn người xóa dấu một bước.
Bây giờ, trong chiếc xe nát, ba mảnh rời bỗng nhập lại. Không phải linh tính mơ hồ. Là thứ nhận ra rất rõ của một người đã ôm cùng một câu hỏi quá lâu.
Nguyễn Hữu Lâm.
Cái tên bật lên trong đầu anh mạnh đến nỗi tim anh giật hẫng.
Người truyền lời năm đó. Người đưa cha anh lên chiếc xe rời Cửa Hàn. Người đứng giữa lệnh miệng và cái bẫy.
Minh Khang há miệng, muốn lặp lại cái tên ấy một lần cho chắc, như đóng một chiếc đinh xuống nền gỗ đang tuột khỏi chân mình.
Nhưng cổ họng anh chỉ phát ra được âm gió vỡ.
Anh cầm mảnh giấy chặt hơn. Nước mưa tạt vào làm mép giấy dính sát lòng bàn tay. Bên ngoài, cuối cùng cũng có tiếng chân người chạy tới. Một người. Rồi hai người. Có ai đó đập lên cửa xe.
– Này. Này, còn sống không?
Tiếng gọi xa lắm. Như từ bên kia một bức tường nước.
Minh Khang không quay đầu được. Mắt anh chỉ còn giữ được một khoảng nhìn rất hẹp, nơi ánh đèn đường chao qua chao lại trên lớp nước đọng trong cabin. Trong khoảng hẹp đó, đột nhiên hiện ra trần nhà.
Không phải trần xe.
Là một mảng trần vôi cũ, có vết loang xám ở góc phải, giữa phòng treo một cái quạt ba cánh đã ố màu.
Anh chớp mắt.
Hình ảnh vẫn còn đó.
Tiếng mưa ngoài cửa xe lùi đi một chút. Thay vào đó là tiếng quạt máy quay lạch cạch. Tiếng dép nhựa kéo trên nền xi măng. Tiếng ai đó ở rất gần, rất quen, hạ thấp giọng mà gọi.
Anh không biết mình còn trong xe hay không. Không biết có ai đã mở được cửa chưa. Cơn đau ở ngực bỗng bị kéo xa khỏi thân thể, như không còn thuộc về mình nữa. Cái lạnh cũng vậy. Chỉ còn tiếng gọi kia, đi qua một quãng thời gian rất dài rồi dừng ngay bên tai anh.
– Khang, dậy đi con.
Mí mắt anh nặng trĩu.
Ngón tay vẫn siết mảnh giấy nhàu nát trong vô thức.
Trong khoảnh khắc cuối cùng trước khi mọi thứ tối hẳn, Minh Khang cố giữ chặt đúng một điều.