THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 49: Quỳ Thả Nanh Tạ Tội Thay

Trưa ngày 21/07/2026, trên mảng điều hành giữa vực Cửa Thần, Hà Văn Lực quỳ gối xuống phên nứa, hai tay nâng chiếc nanh heo rừng hộ thân của mình lên…

Nội dung chương

Trưa ngày 21/07/2026, trên mảng điều hành giữa vực Cửa Thần, Hà Văn Lực quỳ gối xuống phên nứa, hai tay nâng chiếc nanh heo rừng hộ thân của mình lên khỏi cổ. Sợi dây gai mà vợ anh buộc lại từ đầu chuyến được anh tháo ra chậm rãi. Chiếc nanh theo anh hơn ba chục năm nằm yên trong lòng bàn tay anh một lần cuối.

Anh mở nắp chiếc thúng nhỏ ở đầu mảng, lấy mâm gạo muối riêng đã chuẩn bị từ trước. Rồi, trước mặt cả đoàn chín mảng và trước con quái đang khựng ở ngoài vòng xoáy, anh thả chiếc nanh heo rừng và mâm gạo muối xuống lòng nước của vực Cửa Thần. Gạo muối tan ra trên mặt nước thành một vệt trắng mỏng, chiếc nanh chìm thẳng xuống và mất hẳn trong làn nước sẫm.

Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.

Lực nói lời tạ tội thay bằng giọng rõ và chậm, đủ cho thợ ở các mảng gần nhất nghe thấy. Anh nói người của phường anh, phụ bè Vi Văn Pán, đã vứt đầu lợn thối xuống vực thiêng này vào ngày 18/07/2021. Anh nói tội đó là tội của dấu bè phường anh, và hôm nay thợ cả của phường xin đứng ra tạ thay cho người đã mất, bằng vật quý nhất của mình và bằng mâm gạo muối này.

- Phường tôi có lỗi với vực này từ năm năm trước. Người gây lỗi đã mất, tôi là thợ cả của phường, tôi xin tạ thay. Xin cho đoàn tôi được qua, và xin nhận lấy phần lễ mọn này của người biết lỗi.

Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.

- Anh Lẹm quỳ xuống ở mảng sau rồi, thợ cả ơi. Anh ấy khóc, anh ấy nhận phần im lặng năm năm của mình.

Quách Văn Lẹm quỳ ở mảng phía sau mảng điều hành, hai tay chắp lại, nước mắt chảy trên mặt người thợ đã giữ bí mật suốt năm năm. Anh nhận phần lỗi im lặng của mình ngay giữa vực, trước mặt cả đoàn và trước chính vùng nước nơi sự việc năm xưa đã xảy ra.

Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu.

Sau lời tạ của thợ cả, dòng xoáy dưới các mảng bắt đầu ngừng cuộn xiết. Vòng bọt quanh đoàn quay chậm dần, mặt vực phẳng ra từng mảng lớn, và chín mảng nứa hết chao đảo như có một bàn tay khổng lồ vừa buông chúng ra. Con quái hạ hẳn chiếc mào đỏ xuống sát mặt nước, thân vảy đen ánh thép trườn chậm ra xa rồi lặn sâu xuống đáy vực, mất hẳn trong làn nước sẫm của Cửa Thần.

Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 5 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều.

Phần việc của Quách Văn Lẹm được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên. Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó.

Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó.

Mỗi ngày của chuyến đi đều được chốt lại bằng một trang sổ, không ngày nào được bỏ trống dù là ngày yên nhất.

Câu chuyện ở vực Cửa Thần những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.

Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.

Buổi làm việc ở vực Cửa Thần bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ. Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu.

Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ. mảng thứ 5 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại.

Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.

Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.

Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi. Quách Văn Lẹm kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa.

Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe. Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.

Hà Văn Thao ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào. Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe.

Nhìn từ trên bờ cao, đoàn mảng như một con rắn nứa dài đang trườn chậm trên mặt nước đỏ. Không ai nhắc, Quách Văn Lẹm vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Phần việc của Quách Văn Lẹm được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 5 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều. Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

Gió sông thổi qua vực Cửa Thần mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.

Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất.

Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó.

Khi đoàn đã yên, Lực vẫn chưa yên, anh còn đi thêm một vòng cuối như thói quen không bỏ được của người cầm lái.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe. Không ai nhắc, Quách Văn Lẹm vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên.

Dân ở vực Cửa Thần quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè.

Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo. Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên.

Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng. Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó.

Khi đoàn đã yên, Lực vẫn chưa yên, anh còn đi thêm một vòng cuối như thói quen không bỏ được của người cầm lái.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh.

Đoàn chín mảng còn lại bình an trôi qua vực Cửa Thần trước khi màn đêm buông, theo đúng thứ tự và khoảng cách mà thợ cả giữ bằng tiếng còi đã khàn hẳn. Không một mảng nào trong chín mảng bị kéo lại. Không một người nào nữa trong đoàn mất xuống vùng nước đó trong ngày vượt vực.

Chiều hôm đó, đoàn cho người và thuyền nhỏ tìm quanh vùng vực và dọc hai bờ dưới cửa hẻm rất lâu để tìm Trần Văn Nhỏ và Vi Văn Ơn. Họ tìm tới khi nắng tắt mà không thấy xác của hai người thợ trẻ ở bất cứ đâu. Đoàn neo ở bến dưới trong im lặng, và trên mảng điều hành đêm đó, hai chỗ nằm được để trống, không ai nỡ đặt đồ của mình vào hai chỗ đó.

Chương khác

Xem thêm