Trại Buôn Người - Quyển 1 - Chương 26: Bài kiểm tra
Sáng Day 9, loa phóng thanh réo lên từ lúc trời còn chưa sáng hẳn, giọng A Hào lạnh như nước đá đổ vào tai từng phòng giam: - Tất cả nhân viên mới tập…
Nội dung chương
Sáng Day 9, loa phóng thanh réo lên từ lúc trời còn chưa sáng hẳn, giọng A Hào lạnh như nước đá đổ vào tai từng phòng giam:
- Tất cả nhân viên mới tập trung sân trong mười phút. Mang theo thẻ. Đứa nào chậm, tự chịu.
Phong bật dậy khỏi chiếu rách, người ê ẩm vì một đêm trằn trọc trên nền xi măng. Anh sờ nhanh vào trong tất: viên kẹo gừng vẫn còn đó, cứng cáp, nguyên vẹn. Chỉ một cái chạm khẽ thôi cũng đủ làm anh vững tâm hơn. Ngoài cửa sổ chấn song, sân đã sáng đèn cao áp, những bóng bảo vệ đứng rải rác, tay cầm dùi cui, mặt lạnh như tiền.
Năm người vội vàng xếp hàng. Đức không có mặt. Chỗ nằm của cậu bé trống trơn từ chiều qua, khi bị lôi đi. Phong nhìn khoảng trống đó, lòng nhói đau. Không biết đêm qua Đức thế nào trong phòng kỷ luật. Không biết sáng nay cậu bé ra sao. Nhưng anh không dám hỏi, không dám nhắc tên Đức trước mặt bảo vệ. Ở đây, quan tâm đến người bị phạt cũng có thể bị xem là chống đối.
Đoàn người mới, khoảng ba bốn chục mạng, bị lùa như lùa vịt từ các phòng giam tầng trệt ra sân, rồi đi thành hàng một về phía tòa nhà ba tầng ở góc đông khu phức hợp. Phong tranh thủ quan sát và ghi nhớ: tòa nhà này khác những tòa khác, cửa sổ không có chấn song mà lắp kính mờ, trước cửa có bảng treo "PHÒNG ĐÀO TẠO". Đào tạo cái gì? Đào tạo lừa đảo chứ còn gì nữa, Phong nghĩ, lòng đắng ngắt.
Họ bị dẫn vào một phòng rộng, kê san sát những dãy bàn máy tính cũ kỹ, màn hình CRT lồi to như cái thùng, bàn phím ố vàng vì mồ hôi và thời gian. Mỗi người ngồi vào một máy, đeo thẻ nhân viên trước ngực. A Hào đứng trên bục, tay cầm một xấp giấy, nói giọng đều đều như cái máy:
- Hôm nay kiểm tra trình độ để phân loại công việc. Ai có năng lực gì thì thể hiện đúng năng lực đó. Đừng giấu, đừng khoe, đừng gian lận. Kết quả hôm nay quyết định chúng mày làm việc ở đâu, ăn lương bao nhiêu, sống sướng hay sống khổ trong nhiều tháng tới.
Hắn ngừng một chút, quét ánh mắt sắc như dao qua cả phòng, rồi nói tiếp, từng chữ một:
- Bài một: đánh máy. Bài hai: tiếng Anh cơ bản. Bài ba: tin học văn phòng. Bắt đầu.
Phong ngồi trước màn hình CRT đang nhấp nháy, tay đặt lên bàn phím, tim đập thình thịch. Anh hiểu ngay: đây là lúc phải giấu trình độ kỹ sư phần mềm thật. Kẻ "giỏi" sẽ bị đẩy lên tầng 4, xưởng lừa đảo, nơi đáng sợ nhất, nơi trực tiếp đi lừa đồng bào mình. Kẻ "quá dốt" sẽ bị ném xuống tầng hầm khuân vác, làm việc nặng nhọc nhất, ăn đòn nhiều nhất.
"Trung bình yếu". Đó là cái đích anh phải nhắm tới. Đủ vào tổ nhập liệu tầng 3, làm những việc đơn giản, ít bị để ý, có thời gian quan sát, có cơ hội tìm đường thoát.
Bài một bắt đầu. Trên màn hình hiện ra một đoạn văn tiếng Việt dài, yêu cầu gõ lại trong mười phút. Phong nén một tiếng thở dài, rồi bắt đầu gõ, cố tình gõ chậm, cố tình gõ sai chính tả vài chỗ, cố tình bỏ dấu sai, cố tình gõ nhầm chữ. Mỗi lần ngón tay anh vô thức muốn gõ đúng, gõ nhanh như thói quen của một kỹ sư IT đã gõ bàn phím mười năm, anh phải cắn răng kìm lại. Trong lòng Phong đau như cắt. Bàn phím là người bạn thân nhất của anh từ thời sinh viên, là công cụ anh dùng để kiếm sống, để nuôi mẹ. Giờ đây, anh phải tự làm nhục nó, phải giả vờ như một kẻ mù chữ công nghệ.
Mười phút trôi qua như một cực hình. Phong nộp bài với 7 lỗi chính tả, tốc độ 22 từ một phút, một kết quả thảm hại mà bất kỳ nhà tuyển dụng nào cũng lắc đầu. A Hào đi qua, liếc nhìn màn hình của Phong, nhếch mép cười khẩy, không nói gì. Phong cúi gằm mặt, giả vờ xấu hổ, nhưng trong lòng thở phào: qua ải đầu.
Bài hai: tiếng Anh cơ bản. Một bài trắc nghiệm 20 câu trên giấy, từ vựng đơn giản, ngữ pháp phổ thông. Với Phong, người từng đọc tài liệu tiếng Anh chuyên ngành như đọc báo, 20 câu này dễ như ăn kẹo. Nhưng anh cố tình trả lời ấp úng trong phần vấn đáp, phát âm sai be bét, dịch sai nghĩa những từ đơn giản nhất. Khi giám thị hỏi "What is your name?", anh trả lời "My name... ờ... Phong", mặt ngơ ngác như người mất gốc. Giám thị lắc đầu, ghi vào sổ: "Tiếng Anh yếu". Trong lòng Phong, một giọng nói gào lên phản đối, nhưng một giọng nói khác, lạnh lùng hơn, đáp lại: sống sót trước đã, tự ái để sau. Mẹ đang chờ mày ở nhà. Đức đang chờ mày cứu.
Bài ba: tin học văn phòng. Yêu cầu lập một bảng tính Excel đơn giản: nhập số liệu, tính tổng bằng hàm SUM, vẽ một biểu đồ cột. Với Phong, đây là chuyện của ba mươi giây. Nhưng anh cố tình làm sai hàm, gõ "=SUMM(A1:A10)" thay vì "=SUM(A1:A10)", rồi ngồi ngẩn ra nhìn thông báo lỗi như không hiểu chuyện gì xảy ra. Rồi xóa đi gõ lại, lại sai, rồi cuối cùng cũng ra được một bảng tính méo mó, biểu đồ thì nhầm trục tung với trục hoành. Giám thị đứng sau lưng anh thở dài, ghi: "Tin học văn phòng: trung bình yếu".
Kết thúc ba bài, cả phòng ngồi chờ trong im lặng nặng nề. A Hào cầm xấp kết quả, đọc to từng người, giọng đều đều:
- Nguyễn Văn Đức... vắng mặt, để sau xử lý.
Cả phòng im phăng phắc. Không ai dám hỏi Đức đâu. Phong siết chặt tay dưới gầm bàn.
- Lê Hoàng Nam...
Nam đứng bật dậy từ đầu giờ, mặt đỏ gay, gào lên:
- Tôi không thi! Tôi không làm! Các người không có quyền! Thả tôi về!
Cả phòng sững sờ. Hai tên bảo vệ lập tức xông tới, kẹp hai bên Nam, lôi xềnh xệch ra ngoài mặc cho cậu ta vùng vẫy, chửi bới. Tiếng chửi của Nam vang vọng trong hành lang rồi tắt dần sau cánh cửa sắt đóng sầm. A Hào mặt không biến sắc, nói như không có chuyện gì:
- Kẻ chống đối kiểm tra: loại đặc biệt, xử lý riêng. Tiếp tục.
Phong lạnh sống lưng. Anh biết Nam sẽ không có kết cục tốt đẹp. Nhưng anh cũng hiểu: Nam vừa cứu cả nhóm một bài học bằng chính thân mình. Chống đối công khai ở đây là tự sát.
- Trần Quốc Bảo...
Bảo bước lên, làm bài một cách thật thà. Anh chàng 27 tuổi, xe ôm công nghệ, chữ nghĩa không nhiều, đánh máy bằng hai ngón trỏ, mồ hôi nhễ nhại. Kết quả: "lao động phổ thông". A Hào phán:
- Tổ khuân vác, tầng hầm.
Bảo mặt tái đi. Tầng hầm khuân vác, ai cũng biết đó là nơi nặng nhọc nhất, nguy hiểm nhất. Nhưng Bảo không dám phản đối, chỉ cúi đầu đi về chỗ, tay nắm chặt đến trắng bệch.
- Võ Thị Kiều...
Kiều làm bài xong, kết quả "trung bình". A Hào liếc cô bé một cái, rồi nói:
- Khu nữ, tổ chăm sóc khách hàng.
Kiều mặt trắng bệch. "Chăm sóc khách hàng" ở đây nghĩa là gì, ai cũng lờ mờ đoán được, và không ai dám nói ra. Cô bé run lẩy bẩy đi về chỗ, nước mắt lưng tròng nhưng không dám khóc thành tiếng.
- Đặng Văn Hòa...
Hòa, cậu bé 19 tuổi, bước lên với vẻ mặt hồn nhiên đến ngây thơ, cười toe toét:
- Em làm gì cũng được ạ! Em khỏe lắm, em chịu khó lắm!
Cả phòng quay lại nhìn. A Hào nhướng mày, nhìn Hòa từ đầu tới chân, ánh mắt như đang đánh giá một món hàng mới:
- Thằng này được. Để tao xem xét riêng.
Phong lạnh người. Sự hồn nhiên của Hòa trong hoàn cảnh này không phải là điểm cộng, mà là điểm trừ chí mạng. Kẻ "làm gì cũng được" sẽ bị đẩy vào những chỗ nguy hiểm nhất, vì bọn chúng biết cậu bé sẽ không phản kháng.
Cuối cùng:
- Vũ Phong...
Phong đứng dậy, chân hơi run, bước lên bục. A Hào nhìn vào bảng kết quả, rồi nhìn Phong, ánh mắt dò xét:
- Đánh máy 22 từ một phút, 7 lỗi chính tả. Tiếng Anh yếu. Tin học văn phòng trung bình yếu. Mày là dân IT mà thế này à?
Cả phòng nín thở. Phong cúi gằm mặt, giọng lí nhí:
- Dạ... em học IT nhưng... em học dốt, ra trường không xin được việc...
A Hào nhìn anh chằm chằm một lúc lâu, lâu đến mức Phong tưởng tim mình ngừng đập. Rồi hắn cười khẩy, phẩy tay:
- Trung bình yếu. Tổ nhập liệu, tầng 3.
Phong thở phào nhẹ nhõm, suýt nữa thì khuỵu xuống. Qua rồi. Tầng 3 tổ nhập liệu, đúng như kế hoạch. Không quá giỏi để bị đẩy lên tầng 4, không quá dốt để bị ném xuống tầng hầm. Ở giữa, an toàn, có thời gian quan sát.
Nhưng khi quay về chỗ ngồi, Phong bắt gặp ánh mắt của Thành từ góc phòng. Cậu bé khập khiễng cũng là nhân viên mới đợt trước, đang làm tạp vụ, lén nhìn Phong và khẽ gật đầu một cái, như muốn nói: anh làm đúng rồi đấy.
Buổi kiểm tra kết thúc. Đoàn người bị lùa về sân. Kết quả phân loại đã được định đoạt, và với nó, số phận lao động của từng người trong nhiều tháng tới. Phong nhìn Bảo u ám khi nghĩ về tầng hầm. Nhìn chỗ trống của Kiều, cô bé đã bị tách sang khu nữ từ lúc nãy, không một lời từ biệt. Nhìn Hòa vẫn cười hồn nhiên không biết mình vừa lọt vào mắt xanh của A Hào. Và nghĩ về Nam, không biết giờ này cậu ta đang ở đâu.
Countdown của ngày hôm nay không phải là giờ giấc, mà là kết quả phân loại: một tờ giấy, vài dòng nhận xét, quyết định số phận của từng con người. Ở thế giới bên ngoài, một bài kiểm tra chỉ quyết định việc làm. Ở đây, một bài kiểm tra quyết định sự sống.
Chiều xuống, loa phóng thanh vang lên, giọng A Hào lạnh lùng nhắc lại một thông báo khiến cả khu rùng mình:
- Chiều nay, "bài học nhập môn" dành cho thằng Đức sẽ diễn ra tại sân lớn. Tất cả tập trung. Không ai được vắng mặt. Đứa nào vắng, chịu chung.
Phong siết chặt tay. Buổi chiều kinh hoàng mà anh lo sợ từ đêm qua, cuối cùng cũng đến.