Trại Buôn Người - Quyển 2 - Chương 3: Năm Mươi Cái Mặt Nạ
Day 43, Phong vượt qua bài kiểm tra miệng của A Hào một cách trơn tru đến mức chính anh cũng ngạc nhiên về khả năng diễn xuất của mình. Buổi kiểm tra…
Nội dung chương
Day 43, Phong vượt qua bài kiểm tra miệng của A Hào một cách trơn tru đến mức chính anh cũng ngạc nhiên về khả năng diễn xuất của mình.
Buổi kiểm tra diễn ra trong văn phòng A Hào, chỉ có hai người. A Hào ngồi dựa lưng vào ghế, chân gác lên bàn, tay lật từng trang kịch bản. Hắn hỏi, Phong đáp. Hỏi về cách mở đầu với phụ nữ đơn thân, Phong trích đúng trang mười hai. Hỏi về cách xử lý khi nạn nhân đòi gặp mặt, Phong đọc vanh vách trang tám mươi tám. Hỏi về nguyên tắc "không bao giờ hứa hẹn bằng văn bản", Phong đáp đúng từng chữ.
- Khá, A Hào gật gù, gấp kịch bản lại. Mày thuộc nhanh hơn mấy thằng trước. Có đầu óc.
Hắn đứng dậy, mở tủ sắt sau lưng, lấy ra một xấp giấy in danh sách và một chiếc USB.
- Từ hôm nay, mày quản lý năm mươi tài khoản.
Phong nhận lấy xấp giấy, tay hơi run. Năm mươi tài khoản mạng xã hội giả. Năm mươi cái mặt nạ. Năm mươi con người không có thật, được sinh ra từ ảnh ghép, tiểu sử bịa đặt và những thói quen đăng bài được lập trình sẵn.
- Mỗi tài khoản là một "chuyên gia", A Hào giải thích, giọng đều đều như đang đọc hướng dẫn sử dụng máy móc. Có thằng chuyên gia chứng khoán, có thằng chuyên gia bất động sản, có thằng doanh nhân trẻ khởi nghiệp. Ảnh đại diện, ảnh bìa, bài đăng, tất cả đã có sẵn trong kho. Việc của mày là cho chúng nó "sống": đăng bài đúng giờ, trả lời bình luận, kết bạn, nhắn tin làm quen. Hiểu chưa?
- Dạ hiểu.
- Cuối tuần tao kiểm tra. Năm mươi tài khoản phải chạy trơn tru, không được để tài khoản nào "chết", tức là bị khóa hoặc bị người ta tố cáo giả mạo. Sai một ly là ăn đòn. Rõ chưa?
- Dạ rõ.
Phong ôm xấp tài liệu và USB về bàn làm việc. Anh cắm USB vào máy, mở thư mục đầu tiên. Hàng loạt ảnh hiện ra: những người đàn ông trẻ tuổi, đẹp trai, mặc vest đứng trước xe sang, đồng hồ đắt tiền, văn phòng kính cao tầng. Mỗi gương mặt đều hoàn hảo, nụ cười đều tự tin, ánh mắt đều ấm áp. Và tất cả đều giả.
Phong mở bảng danh sách năm mươi tài khoản. Mỗi dòng là một cái tên, một tuổi, một nghề nghiệp, một câu chuyện đời được viết sẵn chi tiết đến từng mốc thời gian: sinh năm nào, học trường nào, khởi nghiệp năm nào, thất bại ra sao, thành công thế nào. Có tài khoản còn có cả "vợ cũ", "con trai", "chú chó cưng" với ảnh minh họa đầy đủ. Phong đọc mà gai người. Để tạo ra năm mươi con người giả này, trại đã đầu tư công sức không khác gì xây dựng năm mươi cuộc đời thật.
Anh bắt đầu kiểm tra từng tài khoản. Công việc này, với một kỹ sư IT như Phong, giống như đọc mã nguồn. Và anh nhanh chóng phát hiện ra những điểm bất thường. Một số ảnh đại diện có dấu hiệu ghép: ánh sáng trên mặt không khớp với ánh sáng nền, đường viền tóc hơi mờ ở mép tai. Một số đoạn "giọng nói" trong các clip ngắn có độ vang không tự nhiên, như thể được tổng hợp từ máy. Phong ghi nhớ trong đầu: đây là deepfake, công nghệ giả mạo khuôn mặt và giọng nói. Trại đang dùng nó ở quy mô công nghiệp.
Điều khiến Phong chú ý hơn cả là cách phân loại tài khoản. Trong danh sách, có những tài khoản được đánh dấu sao đỏ. Anh đoán đó là những tài khoản "hàng thật": do người thật điều hành trực tiếp, dùng cho những "con mồi" lớn, giá trị cao. Còn những tài khoản không đánh dấu là do "máy chạy": phần mềm tự động đăng bài, trả lời tin nhắn theo kịch bản có sẵn, con người chỉ can thiệp khi cần. Một hệ thống phân tầng hoàn hảo: máy làm việc số lượng, người làm việc chất lượng.
Phong mở thử nhật ký hoạt động của một tài khoản "máy chạy". Anh thấy hàng trăm tin nhắn được gửi đi mỗi ngày, với thời gian phản hồi chỉ vài giây, kể cả lúc nửa đêm. Không con người nào làm được điều đó. Rồi anh kiểm tra sâu hơn, vào phần cấu hình mà lẽ ra một nhân viên bình thường không được phép xem. May mắn là quyền của anh đủ cao để liếc qua. Anh thấy mỗi tài khoản được gắn một "hồ sơ hành vi": giờ đăng bài, tần suất dùng biểu tượng cảm xúc, độ dài câu trung bình, thậm chí cả những lỗi chính tả đặc trưng được cố tình duy trì để trông "giống người thật". Mức độ tinh vi này khiến Phong rùng mình. Đây không phải trò lừa đảo vặt. Đây là một nhà máy sản xuất lòng tin, vận hành bằng công nghệ và sự nhẫn tâm.
Anh cũng phát hiện một chi tiết đáng sợ khác: trong kho ảnh dùng chung, có cả một thư mục mang tên "nguyên liệu tươi". Phong mở ra xem và suýt nôn. Đó là ảnh của những người thật, rất trẻ, đa số là người Việt, chụp trong những tư thế đời thường: cười bên cửa sổ, uống cà phê, dắt chó đi dạo. Nhìn bối cảnh thì rõ ràng ảnh được chụp lén hoặc ép chụp ngay trong trại. Những gương mặt trong ảnh đều mang vẻ mệt mỏi, gượng gạo, nhưng sau khi qua tay "xử lý", chúng sẽ thành ảnh đại diện cho những "chuyên gia" hào hoa. Phong lướt nhanh qua và đóng thư mục lại, tim đập thình thịch. Anh vừa nhìn thấy chuỗi cung ứng của tội ác: con người bị biến thành nguyên liệu, nguyên liệu bị biến thành mặt nạ, mặt nạ đi lừa con người.
- Mày đừng có lục lung tung.
Giọng nói khiến Phong giật bắn. A Hào đứng sau lưng anh từ lúc nào, mắt nhìn chằm chằm vào màn hình.
- Em... em chỉ kiểm tra kho ảnh để chọn ảnh đăng cho tài khoản mới, Phong nói nhanh, cố giữ giọng bình tĩnh.
A Hào nhìn anh một lúc lâu, rồi khẽ cười.
- Thông minh đấy. Nhưng nhớ, cái gì không phải việc của mày thì đừng động vào. Lần này tao bỏ qua vì mày mới.
Hắn bỏ đi, nhưng Phong biết mình vừa bước qua lằn ranh nguy hiểm. Từ nay, mỗi lần anh tò mò, hắn sẽ nhớ. Phong hít sâu, quay lại với năm mươi tài khoản của mình. Anh đã học được bài học đầu tiên ở vị trí mới: ở đây, sự tò mò cũng là một loại tội.
Phong đang mải mê phân tích thì một cái tên trong danh sách khiến anh sững lại. Tài khoản thứ ba mươi bảy, tên "Trần Đức Long", ảnh đại diện là một người đàn ông trung niên với nụ cười hiền hậu, đứng trước một ngôi nhà ba tầng khang trang. Phong nhìn chằm chằm vào gương mặt ấy. Quen quá. Anh đã gặp ở đâu đó. Mái tóc hoa râm chải ngược, nốt ruồi nhỏ ở cánh mũi trái, đôi mắt một mí hiền lành...
Tim Phong đập mạnh. Anh nhớ ra rồi. Đó là bác Long, chủ tiệm sửa xe đầu hẻm nhà anh ở Sài Gòn. Người đàn ông tốt bụng từng cho anh nợ tiền sửa xe hồi anh còn sinh viên, từng hỏi thăm mẹ anh mỗi lần anh dắt xe qua. Bác Long ngoài đời là một ông thợ sửa xe lam lũ, tay lúc nào cũng dính dầu mỡ. Còn "Trần Đức Long" trong tài khoản này là một "chuyên gia đầu tư bất động sản" với nhà lầu xe hơi.
Chúng nó đã lấy ảnh của bác Long. Không biết bằng cách nào: có thể từ mạng xã hội của bác, có thể từ một nguồn nào đó. Rồi chúng ghép mặt bác vào những khung cảnh xa hoa, biến một ông thợ sửa xe hiền lành thành mồi nhử đi lừa đồng bào của chính bác.
Phong ngồi chết lặng trước màn hình. Cơn giận và nỗi đau quặn thắt trong ngực anh. Bác Long, người từng dúi vào tay anh ổ bánh mì nóng hổi mỗi sáng anh đi học muộn, giờ đây khuôn mặt hiền hậu của bác đang được dùng để lừa những người như mẹ anh. Nếu một ngày bác biết chuyện này, bác sẽ đau đến mức nào? Nếu những nạn nhân bị lừa bởi gương mặt ấy biết sự thật, họ sẽ nghĩ gì về bác?
- Sao thế? Mặt mày tái mét.
Phong giật mình ngẩng lên. Một thanh niên ngồi bàn bên cạnh, tên là Tùng, vào trại trước Phong hai tháng, đang nhìn anh với vẻ tò mò.
- Không... không có gì, Phong vội nói. Mới nhận nhiều tài khoản quá, hơi choáng.
- Rồi quen thôi, Tùng cười, nhưng nụ cười không chạm đến mắt. Tao hồi mới lên cũng thế. Mày cứ coi chúng nó như nhân vật trong game là được. Đừng nghĩ nhiều.
Coi như nhân vật trong game. Phong nhìn Tùng, rồi nhìn lại màn hình với năm mươi gương mặt giả. Anh tự hỏi Tùng đã phải tự dối mình bao nhiêu lần mới nói được câu ấy một cách nhẹ nhàng như vậy. Và anh tự hỏi, bao lâu nữa thì chính anh cũng sẽ nói được câu ấy.
Buổi chiều, Phong bắt đầu công việc "cho chúng nó sống". Anh đăng nhập từng tài khoản, kiểm tra tin nhắn, trả lời bình luận, đăng bài theo lịch có sẵn. Công việc đơn điệu nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ: mỗi "con người" có một giọng văn riêng, một thói quen riêng. Tài khoản "chuyên gia chứng khoán" thì hay đăng biểu đồ, nói chuyện khô khan. Tài khoản "doanh nhân trẻ" thì hay đăng ảnh cà phê sáng, nói chuyện truyền cảm hứng. Phong phải nhập vai năm mươi lần một ngày, và mỗi lần nhập vai là một lần anh cảm thấy mình mất đi một mảnh.
Đến tối, khi xưởng tắt đèn, Phong nằm trên giường mà đầu óc vẫn quay cuồng với năm mươi cái tên, năm mươi cuộc đời giả. Anh nghĩ về bác Long. Anh thầm hứa với mình: nếu có ngày thoát khỏi đây, việc đầu tiên anh làm là tìm cách báo cho bác biết, để bác gỡ ảnh xuống, để không còn ai bị lừa bởi gương mặt hiền hậu ấy nữa.
Nhưng trước mắt, anh phải sống sót qua cuối tuần. Năm mươi tài khoản phải chạy trơn tru. Sai một ly là đòn. Phong nhắm mắt lại, và trong bóng tối, năm mươi gương mặt giả nhìn anh chằm chằm, trong đó có gương mặt hiền hậu của bác Long với nụ cười mà anh biết rõ ngoài đời thật ấm áp đến nhường nào.
Ngày mai, anh sẽ tiếp tục đeo những chiếc mặt nạ ấy lên mặt mình. Và anh chỉ cầu mong một điều: đừng để đến ngày anh quên mất mặt thật của mình trông như thế nào.