Trại Buôn Người - Quyển 2 - Chương 6: Người Trợ Lý Không Bao Giờ Ngủ
Day 46, Phong được học cách vận hành "trợ lý ảo", thứ mà A Hào gọi bằng giọng đầy tự hào là "đội quân không bao giờ ngủ". Buổi huấn luyện diễn ra ngay…
Nội dung chương
Day 46, Phong được học cách vận hành "trợ lý ảo", thứ mà A Hào gọi bằng giọng đầy tự hào là "đội quân không bao giờ ngủ".
Buổi huấn luyện diễn ra ngay tại bàn làm việc của Phong. Kỹ thuật viên mở một bảng điều khiển trên màn hình, đầy những con số nhảy múa: số cuộc trò chuyện đang hoạt động, số tin nhắn đã gửi trong ngày, tỷ lệ phản hồi, thời gian phản hồi trung bình. Phong nhìn mà choáng váng: hơn ba nghìn cuộc trò chuyện đang diễn ra đồng thời, và tất cả đều do phần mềm xử lý.
- Nguyên tắc đơn giản lắm, kỹ thuật viên giải thích. Phần mềm đọc tin nhắn của con mồi, phân tích ý định, rồi chọn câu trả lời phù hợp từ kho kịch bản. Con người chỉ can thiệp khi gặp "cá lớn": con mồi sắp chuyển tiền lớn, hoặc con mồi có dấu hiệu nghi ngờ mà máy không xử lý được.
Hắn mở thử một cuộc trò chuyện. Bên kia, một người phụ nữ nhắn: "Anh ơi, em lo quá. Em chưa đầu tư bao giờ." Chưa đầy ba giây, phần mềm trả lời: "Đừng lo em nhé. Anh cũng từng như em. Anh sẽ hướng dẫn em từng bước." Phong đọc mà rùng mình. Câu trả lời hoàn hảo: đúng giọng điệu, đúng tâm lý, đúng thời điểm. Không ai có thể nhận ra đó là máy.
- Nó học từ đâu ra nhiều câu thế? Phong hỏi.
- Từ hàng triệu cuộc trò chuyện thật trước đây. Mỗi lần nhân viên can thiệp tay, hệ thống ghi lại và học theo. Càng dùng càng khôn. Kỹ thuật viên cười. Nói thật, nhiều khi tao cũng không phân biệt được câu nào do máy viết, câu nào do người viết.
Phong gật đầu, nhưng trong đầu anh, một kỹ sư IT đang phân tích với tốc độ cao. Hệ thống này mạnh, nhưng nó có một điểm yếu chí mạng: nó hoạt động dựa trên từ khóa và mẫu câu. Mọi tin nhắn, dù từ con mồi hay từ nhân viên, đều phải đi qua một lớp "quét từ khóa" trước khi được gửi đi. Lớp quét này chặn những từ ngữ cấm: "lừa đảo", "công an", "báo chí", "cứu tôi", và hàng trăm từ khác. Nếu ai đó cố tình gửi cảnh báo, hệ thống sẽ chặn ngay lập tức và báo động cho quản lý.
Nhưng Phong cũng nhận ra một điều: lớp quét này chỉ hiểu được nghĩa đen. Nó không hiểu được ẩn dụ, chơi chữ, hay những câu nói hai nghĩa. Đó có thể là kẽ hở. Một kẽ hở rất nhỏ, nhưng là kẽ hở duy nhất anh nhìn thấy cho đến lúc này.
- Nếu máy trả lời sai thì sao? Phong hỏi. Kiểu như con mồi hỏi một câu mà máy không hiểu?
- Thì nó sẽ chọn câu trả lời "an toàn" nhất, thường là một câu hỏi ngược lại. Kỹ thuật viên mở ví dụ. Như này: con mồi hỏi "Anh có chắc là không rủi ro không?", máy không hiểu hết ngữ cảnh thì nó trả lời "Em lo lắng điều gì nhất? Anh muốn hiểu em hơn." Thấy không? Vừa an toàn, vừa khiến con mồi tưởng là mình được quan tâm.
Phong rùng mình. Đây chính là thứ nguy hiểm nhất của hệ thống: nó không cần hiểu con người. Nó chỉ cần giả vờ hiểu, và sự giả vờ ấy đủ tốt để đánh lừa những trái tim đang tuyệt vọng.
- Còn nếu con mồi là "cá lớn"? Phong hỏi tiếp.
- Thì hệ thống tự động báo cho nhân viên phụ trách. Màn hình sẽ nhấp nháy đỏ, và người phải can thiệp tay trong vòng năm phút. Quá năm phút mà không can thiệp, quản lý sẽ hỏi tội. Kỹ thuật viên chỉ vào một ô đang nhấp nháy trên màn hình của Phong. Như cái này này. Mày xử lý đi.
Phong nhìn vào ô nhấp nháy. Một người đàn ông đứng tuổi vừa nhắn: "Tôi đã chuẩn bị xong tiền. Mai tôi chuyển cho em 500 triệu. Em hứa với tôi là chắc chắn nhé." Phong đọc mà tay lạnh toát. Năm trăm triệu. Và "em" trong tin nhắn là một trong năm mươi tài khoản của anh, một cô gái không có thật.
Theo quy trình, Phong phải can thiệp: trấn an con mồi, thúc giục chuyển tiền. Anh đặt tay lên bàn phím, và trong thoáng giây, anh muốn gõ: "Đừng chuyển. Đây là lừa đảo." Nhưng hệ thống quét sẽ chặn ngay lập tức. Quản lý sẽ ập đến trong vòng một phút.
Phong gõ, theo đúng kịch bản: "Anh tin em nhé. Em đã nói là em lo cho anh mà. Mai anh chuyển sớm giúp em, để em kịp làm thủ tục cho anh."
Tin nhắn được gửi đi. Hệ thống quét cho qua. Bên kia trả lời ngay: "Ừ, anh tin em."
Phong ngồi bất động trước màn hình. Anh vừa tham gia vào việc lừa năm trăm triệu của một con người. Trên hệ thống, anh chính là kẻ đã gõ những chữ ấy. Không có chỗ nào ghi lại sự miễn cưỡng của anh. Chỉ có kết quả: con mồi đã cắn câu sâu hơn.
- Hệ thống quét bao lâu một lần? Phong hỏi, giọng thờ ơ như chỉ tò mò.
- Liên tục. Mỗi tin nhắn đều bị quét trước khi gửi. Còn nhật ký hệ thống thì quét mỗi mười lăm phút một lần, để phát hiện hành vi bất thường của nhân viên.
Mười lăm phút. Phong ghi nhớ con số ấy. Nghĩa là nếu anh muốn làm gì đó lén lút trên hệ thống, anh chỉ có tối đa mười lăm phút trước khi bị phát hiện. Một cửa sổ thời gian hẹp đến nghẹt thở, nhưng vẫn là một cửa sổ.
Buổi chiều, Phong bắt đầu công việc thực tế: giám sát "đội quân" trợ lý ảo của năm mươi tài khoản mình quản lý. Màn hình của anh chia thành hàng chục ô nhỏ, mỗi ô là một cuộc trò chuyện đang diễn ra. Anh lướt qua từng ô, đọc những lời yêu thương giả dối được gửi đi với tốc độ máy móc, và cảm thấy mình như đang đứng giữa một nghĩa địa của lòng tin.
Rồi, trong lúc kiểm tra nhật ký hệ thống, Phong phát hiện ra thứ mà kỹ thuật viên không hề nhắc đến: một mục nhật ký lỗi chi tiết, ghi lại mọi sự cố của phần mềm trong bảy ngày qua. Anh mở ra xem, và tim đập nhanh dần. Trong những dòng lỗi khô khan, anh đọc được cấu trúc của hệ thống: máy chủ nào xử lý tin nhắn, máy chủ nào lưu trữ dữ liệu, đường truyền nào nối tầng bốn với "trung tâm". Và quan trọng nhất, anh thấy một dòng ghi chú: "Máy chủ trung tâm đặt tại tầng 7".
Tầng bảy. Lần đầu tiên Phong nghe đến tầng bảy. Tòa nhà này có tám tầng, nhưng từ trước đến nay, mọi người chỉ nói về tầng bốn là xưởng, tầng năm sáu là ký túc xá và kho, tầng tám là sân thượng. Tầng bảy là một khoảng trống trong bản đồ của anh. Và giờ đây, anh biết: trái tim của cỗ máy nằm ở đó.
Phong đang mải mê ghi nhớ thì một dòng nhật ký lạ đập vào mắt anh. Một tin nhắn được gửi đi lúc ba giờ sáng, từ một tài khoản không tên, không thuộc bất kỳ kịch bản nào anh từng đọc. Nội dung tin nhắn chỉ có một dòng ngắn: "Đừng tin những gì họ nói với mày."
Phong đọc đi đọc lại dòng ấy ba lần. Ai gửi? Gửi cho ai? Vào lúc ba giờ sáng, khi cả xưởng đã ngủ, ai còn thức để gửi một tin nhắn như thế? Và tại sao nó lại lọt qua được lớp quét từ khóa?
Anh kiểm tra thông tin người nhận. Trống không. Tin nhắn này không có người nhận xác định, hoặc người nhận đã bị xóa khỏi nhật ký. Phong cảm thấy gai ốc nổi khắp người. Trong cỗ máy hoàn hảo này, có một bóng ma. Một ai đó, giống như anh, đang cố gắng gửi đi một lời cảnh báo.
Hoặc đó là một cái bẫy. Phong không loại trừ khả năng này. Có thể đây là "bài kiểm tra lòng trung thành" mà A Hào giăng ra để xem ai sẽ cắn câu. Nếu anh phản ứng, nếu anh tìm cách trả lời tin nhắn ấy, anh sẽ lộ mặt ngay lập tức.
Phong đóng nhật ký lại, xóa dấu vết truy cập của mình, và quay lại với công việc giám sát. Nhưng dòng chữ ấy cứ lởn vởn trong đầu anh: "Đừng tin những gì họ nói với mày."
Đêm Day 46, Phong nằm trên giường, nhớ về "người trợ lý không bao giờ ngủ". Hệ thống ấy xử lý hàng nghìn cuộc trò chuyện mỗi ngày, không mệt mỏi, không sai sót, không lương tâm. Nó là phiên bản hoàn hảo của những gì trại muốn biến con người thành: những cỗ máy nói lời yêu thương mà không cần trái tim.
Nhưng Phong cũng nghĩ về tin nhắn lúc ba giờ sáng, về bóng ma vô danh nào đó cũng đang lén lút chống lại cỗ máy như anh. Trong một hệ thống được thiết kế để không ai có thể nói thật, vẫn có một người tìm được cách lách qua. Dù đó là ai, dù động cơ là gì, sự tồn tại của tin nhắn ấy chứng minh một điều: cỗ máy này không hoàn hảo. Nó có kẽ hở. Và nơi nào có kẽ hở, nơi đó có hy vọng. Dù hy vọng ấy mong manh như sợi tóc, Phong cũng sẽ bám lấy nó đến cùng.
Phong nhìn đồng hồ. Đã gần nửa đêm. Anh nghĩ về mười lăm phút, khoảng thời gian giữa hai lần quét nhật ký. Anh nghĩ về tầng bảy, về máy chủ trung tâm. Anh nghĩ về tin nhắn không tên lúc ba giờ sáng, về người đàn ông sắp mất năm trăm triệu vào ngày mai, về đôi tay mình vừa gõ những chữ dối trá.
Rồi anh nhắm mắt lại, thầm nhủ: mình phải kiên nhẫn. Kẻ đi săn giỏi nhất không phải kẻ nhanh nhất, mà là kẻ chờ đợi đúng thời điểm, dù phải chờ trong bóng tối bao lâu đi nữa. Và thời điểm của anh, vẫn chưa đến.