TRÂU VÀNG KIM NGƯU HỒ TÂY - Chương 34: Nước Tràn Qua Đê Quai Vào Ngõ Làng
Rạng sáng ngày 08 tháng 09 năm 2026, lúc năm giờ rưỡi, Nguyễn Văn Thuần bị đánh thức bởi tiếng kẻng báo động gõ dồn dập từ phía đê quai. Ông choàng dậy,…
Nội dung chương
Rạng sáng ngày 08 tháng 09 năm 2026, lúc năm giờ rưỡi, Nguyễn Văn Thuần bị đánh thức bởi tiếng kẻng báo động gõ dồn dập từ phía đê quai. Ông choàng dậy, khoác vội áo mưa, chống gậy ra ngõ. Trời còn tối, mưa đã tạnh từ nửa đêm nhưng gió vẫn thổi mạnh từ phía mặt hồ. Ngoài ngõ, người làng chạy đi chạy lại, tiếng gọi nhau í ới khắp các xóm. Một thanh niên trong đội trực đê chạy qua, chỉ kịp nói với ông một câu ngắn: nước đã qua mặt đê ở đoạn thấp nhất rồi.
Thuần theo chân thanh niên ấy ra thẳng đê quai. Đoạn đê thấp nhất phía làng, nơi hôm qua làng vừa cắm cọc tre đánh dấu bằng vệt sơn đỏ, giờ đã ngập hẳn dưới mặt nước. Vệt sơn đỏ biến mất. Nước hồ không còn dừng ở chân đê hay ngang mặt đê nữa. Nó tràn qua mặt đê thành một lớp rộng, chảy xối vào con mương phía trong, rồi theo mương tràn vào các ngõ thấp của làng. Thuần đứng trên đoạn đê cao hơn bên cạnh, nhìn dòng nước đục ngầu mang theo rác, lá cây và bọt bẩn, cuồn cuộn đổ vào làng trong ánh đèn pin loang loáng.
Trưởng làng Phạm Thị Sen đã có mặt ở đoạn đê tràn từ trước khi Thuần tới. Bà đứng giữa mặt đê, áo mưa ướt đẫm, chỉ đạo đội trực đắp thêm bao cát ở hai đầu đoạn tràn để thu hẹp dòng chảy. Nhưng nước lên từ mặt hồ quá rộng, bao cát đắp tới đâu bị nước cuốn và ngấm mềm tới đó. Sen ra lệnh dừng việc đắp vô ích ở giữa đoạn tràn, chuyển toàn bộ người sang hai việc chính. Việc thứ nhất là giữ các đoạn đê còn lại không cho tràn thêm chỗ mới. Việc thứ hai là vào các ngõ thấp dời người già và trẻ nhỏ lên đình ngay lập tức.
Thuần cùng Sen đi xuống ngõ thấp nhất của làng. Nước trong ngõ đã lên tới gần đầu gối người lớn. Nhiều sân nhà ngập trắng, gà vịt được dồn lên chuồng cao kêu nháo nhác. Dân làng bì bõm trong nước, người kê cao tủ thờ, người vác bao thóc lên vai, người bế trẻ con đi ngược ra phía sân đình. Không có tiếng khóc lóc hỗn loạn như Thuần từng lo sợ. Ai cũng làm việc của mình theo phân công đã bàn trong buổi họp báo động hai hôm trước. Các thuyền mộc nhỏ của làng được chèo thẳng vào ngõ, chở các cụ già không lội nước được ra đình.
Tại sân một nhà ở cuối ngõ, Thuần giúp một gia đình kê chiếc chạn bếp lên hai chồng gạch. Nước trong sân nhà ấy đã ngập tới mắt cá chân từ lúc trời chưa sáng, và vẫn đang lên thêm từng chút. Bà chủ nhà vừa giữ cháu nhỏ trên tay vừa nói với Thuần rằng nhờ làng báo động sớm, đồ đạc quan trọng trong nhà đã gửi lên đình từ hôm qua, nên sáng nay nhà bà chỉ còn lo cho người. Thuần nghe xong, trong lòng nhẹ đi một phần. Báo động sớm hai ngày qua, dù làm cả làng mất ngủ, đã cứu làng khỏi cảnh chạy lụt trong hỗn loạn.
Đúng lúc trời sáng rõ mặt người, Sen và Thuần quay lại đoạn đê tràn để đo và ghi nhận chính thức. Tổ trưởng đội trực mang thước đo cắm xuống mặt đê ở đoạn thấp nhất. Nước đã cao hơn mặt đê ở đoạn ấy một khoảng rõ rệt, chảy thành dòng liên tục không ngớt. Sen đọc to kết quả đo cho người ghi sổ trực nghe rõ giữa tiếng nước chảy. Bà nói chậm và dứt khoát, từng chữ một:
- Ghi vào sổ trực của làng. Sáng nay, nước hồ tràn qua đê quai vào ngõ làng, ở đoạn đê thấp nhất phía Ngũ Xã, từ lúc năm giờ rưỡi.
Người ghi sổ cúi xuống viết ngay vào cuốn sổ trực đã ướt mép giấy. Thuần đứng bên cạnh ký xác nhận cùng tổ trưởng đội trực. Ông nhìn dòng nước đang chảy qua mặt đê, nghĩ về những vạch đo mà làng đã ghi từ đầu mùa. Nước lên từng nấc, từng nấc đều có ngày giờ và người chứng kiến. Tới sáng nay, nấc nước này là nấc cao nhất mà làng Ngũ Xã phải đối mặt trong nhiều năm trở lại đây.
Trong lúc Sen lo việc ở mặt đê, Trần Văn Lực dẫn một tổ thanh niên chèo thuyền vào tận ngõ sâu nhất của làng. Ngõ ấy có ba hộ neo đơn, toàn người già sống một mình. Lực ghé thuyền vào từng sân ngập, đỡ từng cụ lên thuyền, rồi quay lại chuyến nữa để chở theo thuốc men và giấy tờ mà các cụ dặn lấy giúp. Một cụ ông nhất định không chịu rời nhà vì lo cho đàn gà sau vườn. Lực ngồi lại trong sân ngập nước gần mười phút, nói rõ rằng đàn gà đã được đội thanh niên dồn lên chuồng cao, rồi cụ mới chịu lên thuyền. Chuyến thuyền cuối cùng rời ngõ sâu lúc trời đã sáng hẳn, chở theo cả chiếc đài cũ mà một cụ bà coi như vật quý nhất trong nhà.
Ở đoạn ngõ kế bên, nước xô đổ một chồng củi khô, củi trôi lềnh bềnh khắp mặt ngõ. Đội thanh niên phải vớt củi dạt vào hai bên tường để thuyền đi lại không bị vướng. Một chiếc tủ lạnh của nhà ở đầu ngõ bị nước vào tới nửa thân, chủ nhà cùng hàng xóm khiêng lên bục xi măng cao trước hiên. Tiếng người gọi nhau, tiếng thuyền gỗ gõ vào bậc thềm ngập nước, tiếng trẻ con cười khi được bế lên thuyền, tất cả hòa vào nhau trong buổi sáng lạ lùng nhất của làng từ đầu mùa mưa tới nay.
Thuần có lúc lội hẳn xuống ngõ, nước ngập tới đầu gối, để tận mắt xem tình hình trong các nhà dân. Ông vào một nhà có nền thấp nhất ngõ, thấy nước đã vào tới chân giường. Chủ nhà là một người thợ đúc trong họ Nguyễn. Anh ta đang cùng vợ gói ghém sổ sách và giấy tờ của gia đình vào túi ni lông, điềm tĩnh như người đã chuẩn bị từ mấy hôm trước. Anh nói với Thuần rằng từ ngày làng đặt đê vào báo động, nhà anh đêm nào cũng để sẵn đèn pin và túi giấy tờ ở đầu giường. Thuần nghe xong thì yên tâm, dặn hai vợ chồng khóa cửa cẩn thận rồi lội ra đình, nhà cửa đã có đội của làng trông chừng.
Sau khi ghi nhận xong, việc dời người ở các ngõ thấp được đẩy nhanh hơn. Đình làng mở cả hai cửa. Sân đình chia thành từng khu: khu để đồ đạc có ghi tên, khu trải chiếu cho các cụ già, khu nấu nước nóng và cháo cho trẻ nhỏ. Cụ Đỗ Văn Kính ngồi ở hiên đình, tiếp nhận từng cụ già được thuyền chở tới, hỏi han từng người và cho ghi tên vào danh sách ở tạm. Bà Nguyễn Thị Hoa mang từ quán nước sang đình hai thùng nước uống lớn và một nồi cháo trắng, đặt ngay ở hiên cho ai cần dùng.
Thắng cùng đội thanh niên lội nước trong ngõ suốt buổi sáng. Anh phụ các nhà kê cao máy móc của xưởng nhỏ, chuyển đàn lợn của một hộ chăn nuôi lên bãi đất cao sau đình. Tới gần trưa, anh về đình báo cho ông nội biết toàn bộ các ngõ thấp đã dời hết người già và trẻ nhỏ lên chỗ cao. Không một ai bị thương trong buổi sáng nước tràn. Chỉ có đồ đạc của mấy nhà dời chậm bị ướt, và một đoạn tường rào bằng gạch ở cuối ngõ bị nước xô đổ.
Giữa buổi sáng, một đoàn cán bộ của xã xuống tận đoạn đê tràn để kiểm tra thực tế. Họ chụp ảnh đoạn đê thấp nhất, đo lại mực nước và ghi biên bản hiện trạng cùng Sen và Thuần. Đoàn của xã khẳng định làng Ngũ Xã đã tổ chức dời người đúng kế hoạch báo động, không để xảy ra thương vong nào. Họ cũng hứa ngay trong chiều nay sẽ tăng thêm một máy bơm nữa và một tổ thợ điện để hỗ trợ làng xử lý các ngõ ngập.
Buổi trưa, nước ngoài hồ ngừng lên thêm. Dòng nước qua đoạn đê tràn yếu dần, nhưng vẫn chảy đều vào mương trong làng. Xã cho máy bơm công suất lớn tới đặt ở đầu mương, bơm nước từ các ngõ thấp ngược ra phía bãi đất trống ngoài đê. Sen tổ chức thêm một đội chuyên trông đoạn đê tràn, cắm cọc và căng dây đánh dấu, cấm trẻ con tới gần dòng chảy. Bà cũng cho người về các nhà ở ngõ thấp kiểm tra lại lần cuối, gõ cửa từng nhà để chắc chắn không còn ai ở lại trong vùng ngập.
Thuần đi một vòng quanh sân đình vào đầu giờ chiều. Các cụ già ngồi trên chiếu, trẻ con ăn cháo ở hiên, đồ đạc của dân làng xếp gọn thành từng đống. Ông dừng lại nói chuyện với một cụ bà vừa được thuyền chở lên đình sáng nay. Cụ bà nắm tay ông, nói nhà cụ ở ngõ thấp đã bốn đời, chưa mùa nào nước vào sân nhanh như sáng nay. Cụ nói thêm rằng dù nước vào nhà, cụ vẫn yên tâm vì làng đã lo cho cụ từ trước, không để cụ phải tự bươn chải một mình.
Chiều tối, nước trong các ngõ thấp bắt đầu rút chậm nhờ máy bơm chạy liên tục. Nhưng Sen quyết định chưa cho các cụ già và trẻ nhỏ về nhà trong đêm nay. Mọi người ở lại đình thêm một đêm, chờ nước trong ngõ rút hẳn và đội của xã kiểm tra lại điện đóm trong từng nhà. Thuần đồng ý với quyết định ấy. Ông ở lại đình tới tối mịt, giúp cụ Kính đọc lại danh sách người ở tạm và phân công người trực đêm ở sân đình.
Trước khi về nhà, Thuần ra đứng ở cổng đình nhìn xuống các ngõ thấp. Nước vẫn còn lấp loáng trong ngõ dưới ánh đèn đường vàng vọt. Tiếng máy bơm vọng về đều đều từ phía đầu mương. Trên đoạn đê xa xa, đèn của đội trực vẫn sáng. Ông chống gậy đứng đó, nhìn làng mình trong đêm đầu tiên nước tràn vào ngõ, rồi quay vào đình phụ Sen khóa lại danh sách trực đêm, để sáng mai làng còn tiếp tục công việc dọn dẹp chưa xong.