ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 21: Lớp Bùn Đen Có Mùi Lạ

Mười giờ hai mươi phút sáng ngày hai mươi sáu tháng mười, mặt kênh Vĩnh Tế đã dâng trở lại sau buổi rút ngắn ngủi của ngày hôm trước. Dải bờ đất bồi có…

Nội dung chương

Mười giờ hai mươi phút sáng ngày hai mươi sáu tháng mười, mặt kênh Vĩnh Tế đã dâng trở lại sau buổi rút ngắn ngủi của ngày hôm trước. Dải bờ đất bồi có dấu cuốc xẻng chìm hẳn dưới lớp nước đỏ phù sa. Trên sà lan khảo sát, Lê Quốc Trung cho tổ thiết bị tập trung ở mạn trái, nơi giàn đỡ của ống thăm dò nông đã được Trần Hữu Phước neo chặt bằng hai dây cáp chéo. Đây là buổi đội đưa ống thăm dò nông xuống hành lang đáy cũ, một việc từ khi neo sà lan tới nay đội vẫn chưa làm. Vì tầng đất nằm sâu hơn lớp phù sa mặt vẫn là một khoảng trống trong hồ sơ địa chất của cả hành lang.

Phạm Thanh Hà đứng ở vị trí chủ chốt của buổi làm việc. Cô kiểm tra ống thăm dò từ lúc trời chưa nắng gắt, tháo từng khớp nối ra lau sạch, thay vòng đệm mới, rồi lắp lại và thử áp lực bằng nước sạch ngay trên boong. Ống thăm dò nông không phải mũi khoan. Nó là một ống thép rỗng thành mỏng, được ấn xuống bằng tời tay, xuống tới đâu thì lấy được một lõi bùn nguyên dạng tới đó, nhưng không đủ lực để phá vỡ bất kỳ tầng đất cứng nào nằm sâu bên dưới.

- Ống này xuống chậm, xuống tới đâu ghi tới đó. - Phạm Thanh Hà nói. - Gặp lớp lạ là dừng tay ngay, không ấn thêm, không xoay thêm. Mình tới đây để nhìn, không phải để chọc thủng bất cứ thứ gì khi chưa biết nó là gì.

Võ Văn Sơn ngồi trên một chiếc ghế thấp gần giàn đỡ, cổ tay trái vẫn nẹp chặt và treo bằng dải băng qua vai theo đúng chỉ định sau buổi sơ cứu hai ngày trước. Ông không tham gia việc nặng. Phần việc của ông sáng nay là việc nhẹ trên boong, phân loại các túi đựng mẫu theo số hiệu bằng tay phải còn lành, và quan sát mặt nước phía bờ trong để báo sớm nếu có ghe dân đi ngang làm sóng vỗ mạnh vào sà lan.

Thạch Văn Kha phụ trách đường dây cáp tín hiệu nối từ đầu ống xuống máy ghi trong khoang điều khiển, nơi Đỗ Minh Quân đang theo dõi độ sâu và độ nghiêng của ống qua màn hình. Trần Hữu Phước đứng ở đuôi giàn đỡ, một tay giữ tay tời phụ, mắt nhìn xuống mặt nước ngay dưới giàn để canh cho ống xuống thẳng đứng. Lê Quốc Trung đứng giữa hai vị trí, vừa nghe Quân đọc độ sâu, vừa nhìn Hà ra hiệu tay, và anh đã nói rõ từ đầu buổi là bất kỳ ai trong tổ cũng có quyền hô dừng nếu thấy điều bất thường.

Cữ ống đầu tiên xuống qua lớp nước và chạm lớp phù sa mặt một cách êm ái. Hà cho tời quay chậm, từng vòng một. Lớp phù sa trên cùng mềm và sáng màu, ống đi qua dễ dàng, lõi mẫu đầu tiên được rút lên đặt vào khay inox cho thấy bùn xám nâu quen thuộc, giống hệt các mẫu mặt đội đã lấy ở hành lang này trong những ngày trước. Quân ghi độ sâu vào bảng theo dõi, Hà dán nhãn lên khay mẫu rồi cho ống xuống tiếp đoạn thứ hai.

Đoạn ống thứ hai xuống chậm hơn. Độ kháng tăng dần theo từng vòng tời, màn hình của Quân cho thấy tốc độ hạ ống giảm xuống trong khi độ nghiêng vẫn giữ nguyên, chứng tỏ ống đang đi vào một lớp đất đặc hơn. Hà cúi sát xuống miệng giàn, ngửi luồng khí thoát ra từ lỗ ống, rồi giơ tay ra hiệu cho Phước giữ nguyên tời. Cô nói lớp đất phía dưới có vẻ là tầng than bùn cổ mà mô hình địa chất của cô đã dự đoán, một lớp đất hình thành từ xác cây cỏ mục chìm dưới nước qua thời gian rất dài. Nén lại thành một tầng sẫm màu, xốp mà dai.

- Nếu đúng là than bùn cổ thì từ đây trở xuống phải chậm gấp đôi. - Phạm Thanh Hà nói. - Lớp này giữ khí, giữ nước, và nó không thích bị khuấy mạnh. Cho ống xuống từng đoạn ngắn thôi, anh Phước. Mỗi đoạn mười phân là dừng, chờ tôi coi miệng ống rồi mới đi tiếp.

Phước gật đầu và làm đúng như vậy. Tời quay từng vòng ngắn, cả boong lặng đi theo nhịp làm việc chậm rãi đó. Rồi ở một quãng dừng, khi Hà vừa ra hiệu giữ tời, một mùi lạ bốc lên từ miệng ống. Thoạt đầu nó chỉ thoảng qua, ngai ngái như mùi bùn ao tù, nhưng chỉ sau vài giây, khi Kha khẽ lay đường cáp cho lõi mẫu trong ống tụt xuống khay. Mùi đó đậm hẳn, hăng và chua, có lẫn một thoáng tanh nồng làm Hà phải lùi nửa bước và kéo khẩu trang chặt hơn vào mặt. Lõi bùn vừa trượt ra khỏi ống nằm trên khay inox đen sẫm, đen gần như mực, ướt bóng, bề mặt lỗ chỗ những bọt nhỏ đang vỡ dần.

Cả tổ im lặng trong vài giây. Màu đen của lõi bùn đó không giống màu của bất kỳ mẫu nào đội từng lấy được ở đoạn kênh này. Nó đen đều từ ngoài vào trong, không lẫn vệt xám của phù sa, và khi Hà dùng que tre tách nhẹ một góc mẫu ra, phần bùn bên trong còn đen hơn, xốp như một miếng bọt biển đã ngậm nước lâu năm.

Hà không để ai chạm tay trần vào khay mẫu. Cô đeo thêm một lớp găng, dùng kẹp gắp một phần mẫu cho vào lọ thủy tinh chuyên dụng, đóng nắp ngay, rồi đưa máy đo khí cầm tay lại gần miệng lọ và miệng ống thăm dò. Màn hình máy đo im lặng một nhịp, rồi con số ở hàng chỉ thị khí dễ cháy bỗng nhấp nháy ở mức thấp, đèn vàng bật lên trong một thoáng ngắn, kèm theo một tiếng bíp nhỏ mà cả tổ đều nghe rõ. Ngay sau đó, trước khi Hà kịp đọc thành tiếng con số vừa hiện, chỉ thị trên máy hạ dần và trở về không, đèn vàng tắt, màn hình trở lại trạng thái bình thường.

- Máy vừa báo rồi về không. - Phạm Thanh Hà nói, giọng cô căng lên nhưng vẫn giữ được sự rõ ràng. - Mức thấp, thoáng qua, nhưng là báo thật. Không ai đứng sát miệng ống nữa. Anh Kha lùi dây cáp ra phía ngoài, anh Phước khóa tời lại. Anh Trung, mình phải tính lại ngay tại đây, không xuống thêm một phân nào nữa khi chưa rõ vừa rồi là khí gì và nó thoát ra từ đâu.

Quân từ trong khoang điều khiển bước nhanh ra boong, tay cầm bảng theo dõi vừa in. Anh nói các cảm biến trên ống không ghi nhận va chạm hay rung động bất thường, độ sâu của đoạn ống cuối cùng vẫn nằm trong tầng than bùn cổ, chưa chạm tới bất kỳ lớp cứng nào phía dưới. Điều đó có nghĩa là thứ khí vừa làm máy đo nhấp nháy vốn nằm sẵn trong chính lớp bùn đen vừa được lấy lên, thoát ra khi lõi bùn tiếp xúc với không khí trên boong. Hà gật đầu xác nhận, đồng thời yêu cầu niêm phong ngay toàn bộ lõi bùn đen thành một mẫu riêng, ghi thêm ký hiệu cảnh báo lên nhãn mẫu bằng bút đỏ.

Đặng Trọng Nghĩa lên sà lan vào đúng lúc tổ đang niêm phong mẫu. Nghe Hà trình bày ngắn gọn về lớp bùn đen và cú nhấp nháy của máy đo, ông ta cau mày, cầm lọ mẫu đã đóng nắp lên nhìn qua lớp thủy tinh rồi đặt xuống.

- Một lần máy nháy ở mức thấp rồi về không, mà các anh chị tính dừng cả buổi thăm dò hay sao. - Đặng Trọng Nghĩa nói. - Bùn ở kênh thì thối, chuyện đó xưa nay vẫn vậy. Máy cầm tay thỉnh thoảng nó nháy vì hơi ẩm, vì gió tạt, cái đó thợ nào cũng biết. Lịch của mình là chiều nay phải có đủ mặt cắt địa chất của hành lang này để ngày kia còn chốt vị trí đặt giàn khoan thử. Dừng ở đây là trễ ở đó, mà trễ là tiền phạt tính vào đầu nhà thầu trước, rồi mới tính tới các anh chị.

Trung nghe hết, không cắt lời. Anh nhìn lõi bùn đen trên khay, nhìn màn hình máy đo khí lúc này đã hoàn toàn yên tĩnh trong tay Hà, rồi nhìn xuống mặt nước đang chảy mạnh dưới giàn đỡ. Anh biết một cú nhấp nháy thoáng qua chưa phải bằng chứng để dừng cả dự án, và anh cũng biết Nghĩa nói không sai về tiền phạt. Nhưng đội của anh đã có một người nẹp tay ngồi ngay trên boong này vì một luồng xoáy mà trước đó mọi người đều cho là chuyện thường của mùa lũ, và anh không muốn người thứ hai phải trả giá cho một quyết định vội vàng.

- Tôi cho dừng thăm dò nông ở hành lang cũ. - Lê Quốc Trung nói, chậm và rõ, đủ lớn để cả tổ cùng nghe. - Dừng từ bây giờ, cho tới khi có kết quả phòng thí nghiệm của chính mẫu bùn đen này. Ống rút lên, giàn khóa lại, tọa độ này không xuống thêm bất kỳ ống nào nữa trong lúc chờ. Các việc khác trên sà lan vẫn làm bình thường, đo mực nước, rà soát hồ sơ, bảo dưỡng thiết bị, không ai mất một ngày công nào vì quyết định này. Nhưng hành lang này, với lớp bùn này và cú báo khí vừa rồi, thì phải có giấy của phòng thí nghiệm rồi mới tính tiếp.

Nghĩa nhìn Trung một lúc lâu. Cuối cùng ông ta mở cặp hồ sơ, rút ra một tờ lịch tiến độ. Gạch một đường dưới ngày chốt mặt cắt địa chất và nói rằng ông ta sẽ ghi vào báo cáo ngày là đội khảo sát tự cho dừng thăm dò vì lý do kỹ thuật chưa rõ ràng. Và nếu phòng thí nghiệm trả kết quả cho thấy không có gì đáng lo, thì phần thời gian đã mất sẽ được mang ra đối chiếu khi tính trách nhiệm tiến độ. Trung gật đầu nhận đúng câu đó, yêu cầu Quân ghi nguyên văn ý kiến của Nghĩa vào biên bản ca làm việc, ghi bên cạnh quyết định dừng của chính anh, ký tên của cả hai người ngay tại boong.

Phần việc còn lại của buổi trưa diễn ra chặt chẽ và ít lời. Phước và Kha rút ống thăm dò lên từng đoạn, rửa sạch bên ngoài ống ngay trên một khay hứng riêng để nước rửa không chảy xuống kênh. Toàn bộ lõi bùn đen, lọ mẫu khí bám và một mẫu nước lấy ngay tại vị trí miệng ống được cho vào một thùng bảo quản lạnh riêng, niêm phong bằng băng có chữ ký của Hà và Trung ký chồng lên mép nắp thùng. Sơn, bằng tay phải còn lành, viết giúp Hà tờ phiếu gửi mẫu. Ghi đủ giờ lấy mẫu, độ sâu, màu sắc, mùi, hiện tượng máy đo nhấp nháy ở mức thấp rồi về không, và dòng yêu cầu phòng thí nghiệm tại Châu Đốc phân tích thành phần khí thoát ra từ mẫu.

Đầu giờ chiều, chiếc thuyền nhỏ chở thùng mẫu niêm phong rời sà lan về phía Châu Đốc theo lịch đưa đón mẫu đã hẹn từ buổi sáng, chỉ khác là hôm nay trong thùng có thêm một mẫu được dán nhãn đỏ. Trung đứng ở mạn sà lan nhìn chiếc thuyền đi xa dần, Hà đứng bên cạnh anh, tay vẫn cầm máy đo khí đã tắt đèn, và trên boong phía sau họ, giàn đỡ của ống thăm dò nông đã được phủ bạt và khóa tời.

Chương khác

Xem thêm