ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 23: Bóng Thuyền Ngược Dòng Năm giờ mười phút sáng ngày hai mươi chín tháng mười, sương trên kênh Vĩnh Tế dày tới mức từ boong sà lan nhìn ra. Lê Quốc Trung chỉ thấy mặt nước trong một vòng tròn mờ quanh thân sà lan, còn khúc cua hiểm và bờ bên kia đều chìm hẳn trong một lớp trắng đục không phân biệt được đâu là nước, đâu là bờ. Ca trực đêm vừa giao ca xong, Đỗ Minh Quân vẫn ngồi lại trong khoang điều khiển vì lượt quét sớm của anh chưa chạy hết. Còn Trần Hữu Phước đã thức dậy từ lúc bốn giờ, đang kiểm tra chiếc ghe máy buộc ở mạn phải sà lan theo thói quen chuẩn bị phương tiện trước khi trời sáng hẳn. Không khí trên boong lạnh và ẩm, hơi sương bám thành một lớp nước mỏng trên lan can, và mọi tiếng động từ phía bờ đều bị sương nuốt mất, chỉ còn tiếng nước lũ chảy đều dưới thân sà lan.
Trung đứng ở mũi sà lan, tay cầm ly trà nóng mà anh chưa uống ngụm nào, mắt nhìn về phía hành lang đáy mà đội đã khoanh lại trên bản đồ. Anh không chờ…
Nội dung chương
Trung đứng ở mũi sà lan, tay cầm ly trà nóng mà anh chưa uống ngụm nào, mắt nhìn về phía hành lang đáy mà đội đã khoanh lại trên bản đồ. Anh không chờ đợi điều gì cụ thể trong buổi sáng này. Sau kết quả về túi khí, đội đang ở trong những ngày chờ mẫu đối chứng, việc trên sà lan chậm lại thành những ca đo đạc thường lệ. Và chính sự chậm rãi đó làm anh khó chịu hơn cả những ngày bận rộn, vì anh biết ở bờ bên kia, lịch khoan thử vẫn đang được nhà thầu đếm ngược từng ngày. Anh vừa quay người định vào khoang gọi Quân ra ăn sáng thì Phước, đang đứng ở mạn phải, bỗng giơ tay lên ra hiệu im lặng và chỉ thẳng ra mặt nước phía trước mũi sà lan.
Một bóng thuyền thấp và dài đang lướt tới trong sương, ngược chiều dòng nước lũ. Nó hiện ra từ từ, không có tiếng máy, không có tiếng chèo khua nước, không có tiếng người. Khi bóng thuyền tới gần hơn, qua khỏi lớp sương mỏng nhất ngay trước mũi sà lan, cả ba người trên boong đều nhìn rõ hình dáng của nó. Đó là một chiếc thuyền nan, thân đan bằng tre, cong nhẹ ở hai đầu theo kiểu thuyền nan cũ mà người vùng này vẫn dùng đi lại trong rạch nhỏ. Nhưng khi nó lướt ngang qua ánh đèn vàng của sà lan hắt xuống mặt nước, Trung nhìn thấy rõ một điều làm anh nắm chặt lan can. Dưới thân thuyền nan đó không có đáy. Từ mạn thuyền nhìn xuống, mặt nước hiện thẳng qua lòng thuyền, sóng nhỏ lăn tăn ngay bên trong thân tre như thể chiếc thuyền chỉ là một cái khung nổi trên nước. Không giữ được một giọt nước nào và cũng không chở được bất kỳ vật gì có sức nặng.
- Ghi giờ đi anh Quân. - Lê Quốc Trung nói nhanh, giọng anh hạ thấp một cách tự nhiên dù không ai dặn. - Năm giờ mười phút. Hướng ngược dòng, sát hành lang mình đã khoanh. Đây là lần thuyền nan không đáy thứ 2 đội mình tận mắt ghi được.
Quân đã đứng ngay sau lưng anh từ lúc nào, tay cầm máy ảnh có chế độ chụp đêm và cuốn sổ ghi hiện tượng. Anh bấm máy liên tục về phía chiếc thuyền, đồng thời đọc to vị trí ước lượng so với các mốc neo của sà lan cho Trung nghe để anh ghi lại. Phước không chờ lệnh. Anh nhảy xuống chiếc ghe máy ở mạn phải, giật dây nổ máy ngay từ nhịp kéo thứ hai, rồi cho ghe rời sà lan một cách êm nhất có thể, lách ra phía ngoài hành lang để áp sát chiếc thuyền nan từ phía hạ lưu. Ý định của anh là đi song song với nó trong sương đủ lâu để cả đội nhìn rõ nó có người hay không, có đáy hay không, và nó sẽ đi về phía nào khi tới khúc cua.
Chiếc thuyền nan vẫn lướt ngược dòng với tốc độ đều đều, không nhanh hơn khi ghe máy xuất hiện và cũng không chậm lại. Từ boong sà lan, Trung nhìn thấy ghe máy của Phước hiện ra trong sương thành một bóng đen lớn hơn, tiến dần về phía bóng thuyền thấp dài kia, khoảng cách giữa hai bóng thu hẹp lại từng chút một. Nhưng khi ghe máy còn cách chiếc thuyền nan chừng một quãng ngắn mà Phước sau này ước lượng là khoảng mười lăm mét, lớp sương phía trước bỗng dày lên thành một dải trắng đặc quánh trôi ngang mặt kênh, nuốt trọn bóng thuyền nan vào trong đó. Phước cho ghe đi xuyên qua dải sương ấy, vòng lại hai lượt theo đúng hành lang, gọi lớn về phía sà lan rằng không còn thấy gì nữa. Trên mặt nước nơi chiếc thuyền vừa lướt qua, chỉ còn lại một vệt sóng phẳng lặng bất thường, dài và thẳng. Khác hẳn những vệt sóng lăn tăn do dòng lũ tạo ra quanh nó, và vệt sóng đó giữ nguyên hình dáng một lúc lâu rồi mới tan dần vào mặt nước chung quanh.
Phước quay ghe về sà lan với gương mặt căng thẳng của một người vừa bị sương lấy mất thứ mình sắp chạm tới. Anh nói khi ghe của anh xuyên qua dải sương, anh không nghe thấy tiếng chèo, không thấy ánh đèn, không thấy bóng người, và mặt nước trong dải sương phẳng lặng tới mức máy ghe của anh là thứ duy nhất làm nước động. Anh khẳng định chiếc thuyền đó không rẽ vào bờ, vì bờ phía trong là một dải đất cao không có bến, và ghe của anh đã vòng qua đủ rộng để nếu nó tấp vào đâu, anh phải nhìn thấy hoặc nghe thấy. Nó chỉ đơn giản là không còn ở đó nữa khi sương mở ra.
Phạm Thanh Hà lên boong ngay sau đó, mang theo bản đồ hành lang đáy in trên giấy chống ẩm. Cô đối chiếu vị trí chiếc thuyền vừa lướt qua với đường hành lang mà Quân đã khoanh từ các lượt quét siêu âm và điểm lấy mẫu bùn đen, và kết quả đối chiếu làm cả tổ phải im lặng. Đường đi của chiếc thuyền nan trong buổi sáng này trùng gần như hoàn toàn với đường hành lang đó, lệch không quá vài mét, và hướng đi của nó là hướng ngược dòng. Từ phía hạ lưu đi lên phía khúc cua hiểm, đúng chiều mà một người tuần tra đi dọc tuyến kênh để kiểm tra từng quãng bờ sẽ đi. Hà không nói thêm lời nào ngoài việc ghi tọa độ và giờ giấc vào bản đồ bằng bút đỏ, khoanh tròn vị trí ghe máy mất dấu chiếc thuyền trong sương.
Huỳnh Ngọc Mai tới sà lan vào lúc bảy giờ sáng, theo chuyến ghe đưa đồ ăn sớm mà bà đã hẹn từ hôm trước để làm việc với Hà về phần tư liệu bổ sung cho hồ sơ. Nghe cả tổ kể lại buổi sáng, bà không tỏ ra ngạc nhiên. Bà ngồi xuống chiếc ghế ở gần lan can, nhìn ra mặt kênh lúc này sương đã tan bớt, mặt nước sáng lên dưới nắng sớm. Và nói chậm rãi về điều mà người xưa ở vùng kênh này vẫn truyền lại cho nhau mỗi khi nhắc tới chiếc thuyền không đáy trong sương.
- Người xưa coi thuyền ấy là dấu tuần tra giữ bờ. - Huỳnh Ngọc Mai nói. - Không phải dấu quấy phá, không phải dấu tới đòi mạng ai. Ngày xưa kênh này đào xong, người được giao giữ tuyến kênh đi lại bằng thuyền nan, đi ngược dòng lúc sương chưa tan để coi bờ, coi cống, coi chỗ nào sạt thì báo về. Dân ở đây tin rằng ai còn giữ việc giữ bờ thì thuyền còn đi. Nó đi qua là nó nhắc người sống rằng tuyến kênh này có người đã từng giữ, và bờ này không phải đất vô chủ để ai muốn làm gì cũng được.
Trung nghe bà nói, nhìn xuống cuốn sổ ghi hiện tượng trong tay Quân, nơi dòng ghi của buổi sáng nay còn chưa ráo mực. Anh hỏi bà một câu mà anh đã giữ trong đầu từ buổi sáng đầu tiên đội nhìn thấy chiếc thuyền như vậy, là vì sao nó không có đáy. Bà Mai cười nhẹ, nói câu đó người xưa cũng hỏi nhau, và câu trả lời truyền lại là thuyền của người giữ bờ thì không chở hàng, không chở người. Nó chỉ cần đi được trên mặt nước để người sống nhìn thấy, đáy là phần dành cho người còn phải chở nặng, còn người đã xong phần chở nặng của mình thì không cần nữa. Bà nói đó là cách dân gian tự giải thích cho nhau, bà ghi lại như một dữ kiện văn hóa, không bắt đội kỹ thuật phải tin theo cách giải thích đó.
Điều làm Trung ở lại lâu nhất với buổi sáng này không phải là cách giải thích của bà Mai, mà là đường đi của chiếc thuyền. Nó đi đúng hành lang mà túi khí nằm bên dưới, đúng hành lang mà dải siêu âm vẫn dịch chuyển, đúng quãng nước mà đội của anh đang tính chuyện đặt giàn khoan thử lên phía trên. Một chiếc thuyền không chở gì, không nói gì, chỉ lướt ngược dòng qua đúng tuyến đó vào lúc sương dày nhất, rồi mất hút trước khi ghe máy kịp áp sát, để lại một vệt sóng phẳng lặng như một đường kẻ trên mặt nước. Anh yêu cầu Quân xuất toàn bộ ảnh chụp buổi sáng thành một thư mục riêng, kể cả những tấm chỉ có sương và mặt nước trống, vì anh muốn giữ nguyên cả những gì máy ảnh không chụp được, như một phần của biên bản.
Buổi sáng hôm đó, khi sương đã tan hẳn và những chiếc ghe dân đầu tiên bắt đầu đi qua khúc cua với tiếng máy đều đều, Phước buộc lại chiếc ghe máy vào mạn sà lan bằng hai vòng dây mới. Kiểm tra lại bình xăng và mái chèo dự phòng, rồi đứng ở đuôi ghe nhìn một lúc lâu về phía dải nước nơi chiếc thuyền nan đã mất hút. Anh nói với Trung, bằng giọng của một người cầm lái chỉ tin vào những gì tay mình chạm được, rằng ghe máy của anh chạy nhanh hơn chiếc thuyền đó nhiều. Sương dù dày cũng không thể làm một chiếc thuyền tre biến mất trong mười lăm mét cuối cùng như vậy nếu nó vẫn còn là một chiếc thuyền bình thường. Trung không trả lời câu đó. Anh chỉ nhìn theo hướng Phước đang nhìn, nơi mặt nước lúc này đã trở lại thành mặt nước của một buổi sáng lũ bình thường, ghe thuyền qua lại. Sóng vỗ vào mạn sà lan theo nhịp quen thuộc, và không còn một vệt phẳng lặng nào để chỉ cho bất kỳ ai tới sau rằng vào lúc năm giờ mười phút, đã có một chiếc thuyền không đáy đi qua đây.
Chương khác
- Chương 20: Dấu Cuốc Trên Bờ Đất Cũ
- Chương 21: Lớp Bùn Đen Có Mùi Lạ
- Chương 22: Mẫu Khí Từ Ống Thăm Dò Mười lăm giờ ngày hai mươi bảy tháng mười, Phạm Thanh Hà bước ra khỏi phòng thí nghiệm tại Châu Đốc. Với một tập giấy còn ấm hơi máy in, kẹp trong bìa hồ sơ màu xanh mà cô đã ghi sẵn số hiệu của mẫu bùn đen dán nhãn đỏ. Lê Quốc Trung chờ cô ngay ở hành lang, vì anh đã đi theo chuyến xe đưa mẫu bổ sung vào thị xã từ buổi trưa và nhận được điện thoại của Hà báo kết quả đã có sớm hơn dự kiến. Trời Châu Đốc buổi chiều oi và đứng gió, tiếng xe ngoài đường vọng vào hành lang thành một lớp ồn đều, nhưng trong tay Hà, tập giấy mỏng đó nặng hơn mọi tập hồ sơ tiến độ mà hai người từng cầm trong những ngày qua.
- Chương 24: Lời Nói Không Nên Nói Ở Khúc Cua Mười bốn giờ mười phút ngày ba mươi tháng mười. Đặng Trọng Nghĩa dẫn một tổ kiểm tra bờ đi dọc quãng đất cao phía trong khúc cua hiểm để chốt mặt bằng tạm cho ngày khoan thử đang tới gần. Lê Quốc Trung đi cùng tổ theo đúng vai trò kỹ sư trưởng phải xác nhận hiện trạng bờ trước khi bất kỳ thiết bị nào được tập kết. Thạch Văn Kha đi theo ở phía sau, mang theo cọc mốc và dây đo cho đội. Nguyễn Thị Lệ cũng có mặt ở quãng bờ đó, vì buổi kiểm tra đi ngang qua khu đất sau đình Vĩnh Tế Sơn mà bà vẫn qua lại mỗi ngày để chăm sóc hương án của đình. Và bà đã được báo trước để chứng kiến ranh giới mặt bằng không lấn vào đất đình. Nắng buổi chiều đứng và gắt, mặt đất cao khô ráo sau hai ngày không mưa.
- Chương 25: Máy Thuyền Tắt Giữa Dòng Sáu giờ bốn mươi phút sáng ngày ba mươi mốt tháng mười. Chiếc thuyền máy của đội rời sà lan đi về phía bờ bên kia kênh, chở Đặng Trọng Nghĩa sang kiểm tra vị trí tập kết vật liệu ở quãng bờ đối diện. Trần Hữu Phước cầm lái, Thạch Văn Kha ngồi ở mũi thuyền với cây sào dài quen thuộc, Lê Quốc Trung ngồi ở khoang giữa cùng Nghĩa, tay giữ cặp hồ sơ hiện trường của buổi chiều hôm trước. Trời vừa sáng, sương còn phủ một lớp mỏng trên mặt nước, dòng lũ chảy đều và mạnh như mọi buổi sáng trong mùa này. Nghĩa ngồi im lặng khác hẳn vẻ bực dọc của chiều qua, mắt nhìn về phía khúc cua hiểm đang tới gần, thỉnh thoảng lại nhìn đồng hồ như thể buổi sáng nay cũng là một buổi chạy đua với thời gian.
- Chương 26: Vật Thể Lại Dịch Chuyển Mười giờ ba mươi phút sáng ngày một tháng mười một. Phòng điều khiển của sà lan chật hơn thường lệ vì đây là lượt quét siêu âm cuối cùng trước ngày dự kiến khoan thử mà nhà thầu vẫn giữ nguyên trên lịch. Đỗ Minh Quân đã dành cả buổi sáng sớm để hiệu chuẩn lại toàn bộ hệ thống quét đáy theo đúng quy trình đầy đủ nhất mà anh có. Anh chạy tín hiệu kiểm tra qua vật chuẩn, đối chiếu độ sâu đo được với thước đo tay thả xuống mạn sà lan. Kiểm tra từng đầu nối cáp và ghi lại toàn bộ các bước hiệu chuẩn vào một phiếu riêng, có giờ bắt đầu, giờ kết thúc và chữ ký của anh ở cuối phiếu. Lê Quốc Trung đứng xem anh làm việc đó từ đầu tới cuối, vì anh biết kết quả của lượt quét hôm nay, dù nó cho thấy điều gì, cũng sẽ bị đem ra tranh luận ngay lập tức.