ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 24: Lời Nói Không Nên Nói Ở Khúc Cua Mười bốn giờ mười phút ngày ba mươi tháng mười. Đặng Trọng Nghĩa dẫn một tổ kiểm tra bờ đi dọc quãng đất cao phía trong khúc cua hiểm để chốt mặt bằng tạm cho ngày khoan thử đang tới gần. Lê Quốc Trung đi cùng tổ theo đúng vai trò kỹ sư trưởng phải xác nhận hiện trạng bờ trước khi bất kỳ thiết bị nào được tập kết. Thạch Văn Kha đi theo ở phía sau, mang theo cọc mốc và dây đo cho đội. Nguyễn Thị Lệ cũng có mặt ở quãng bờ đó, vì buổi kiểm tra đi ngang qua khu đất sau đình Vĩnh Tế Sơn mà bà vẫn qua lại mỗi ngày để chăm sóc hương án của đình. Và bà đã được báo trước để chứng kiến ranh giới mặt bằng không lấn vào đất đình. Nắng buổi chiều đứng và gắt, mặt đất cao khô ráo sau hai ngày không mưa.

Nghĩa đi rất nhanh, tay cầm bản vẽ mặt bằng đã cuộn tròn, thỉnh thoảng dừng lại chỉ xuống đất và nói ngắn gọn về việc cây nào phải phát, quãng nào phải…

Nội dung chương

Nghĩa đi rất nhanh, tay cầm bản vẽ mặt bằng đã cuộn tròn, thỉnh thoảng dừng lại chỉ xuống đất và nói ngắn gọn về việc cây nào phải phát, quãng nào phải san phẳng, chỗ nào xe chở giàn khoan sẽ quay đầu. Ông ta đang chịu sức ép thấy rõ của những ngày đếm ngược. Từ khi kết quả mẫu khí về tới đội, không khí chung quanh ngày khoan thử đã đổi khác, và Nghĩa cảm nhận được điều đó rõ hơn ai hết qua những cuộc điện thoại dài với chủ đầu tư mà ông ta nhận ngay trên bờ. Trung đi bên cạnh, ghi lại từng điểm Nghĩa chỉ vào một cuốn sổ tay riêng, và giữ khoảng cách vừa đủ để không biến buổi kiểm tra bờ thành một cuộc tranh cãi công khai trước mặt tổ công nhân.

Khi tổ đi tới đầu khúc cua hiểm, nơi dòng nước lũ uốn cong sát vào bờ và những người chèo thuyền qua đây đều có thói quen hạ giọng. Nghĩa dừng lại vì một chiếc ghe chở vật liệu của một tổ khác đang đi chậm qua cua, chắn mất quãng nước mà ông ta muốn nhìn để tính đường đưa sà lan khoan vào vị trí. Ông ta đứng chờ một lúc rồi bực dọc buông một câu nói tục lớn tiếng, trong đó ông ta chửi thẳng người lái ghe phía dưới và nói luôn một câu báng bổ người đã khuất ở quãng cua này. Rằng người chết từ bao nhiêu đời rồi thì nằm yên dưới đó, đừng có bày ra chuyện giữ cua giữ kênh để làm khó người sống đang phải chạy tiến độ nuôi cả công trường. Câu nói vang rõ trên mặt nước vắng buổi chiều, và chiếc ghe phía dưới lập tức tắt máy, người lái ghe ngẩng lên nhìn về phía bờ, sững lại.

Kha là người lên tiếng ngay sau đó. Anh bước lên nửa bước, giọng hạ rất thấp và giữ vẻ kính cẩn như mọi lần nhắc tới lệ cũ của đoạn kênh này, nói rằng ở khúc cua này người địa phương kiêng lời nặng. Kiêng nói tục và kiêng báng bổ người đã khuất, không phải vì sợ một chuyện mơ hồ, mà vì đó là lệ giữ miệng giữ mình của người đi lại trên đoạn nước đã từng chôn nhiều người đào kênh xưa. Anh nói Nghĩa là người ngoài tới làm việc, không tin cũng được, nhưng xin đừng nói những lời như vậy ở đúng chỗ này, trước mặt người dân và trước mặt dòng nước.

- Anh Nghĩa, tôi nhắc một lần cho có lệ của người ở đây. - Thạch Văn Kha nói. - Qua cua này, mình nhỏ tiếng lại. Người sống nghe đã khó chịu, người khuất ở đây người ta cũng coi như còn nằm dưới bờ này. Anh không giữ cho họ thì giữ cho chính tổ của mình đang làm ăn trên đoạn kênh này.

Nghĩa quay lại nhìn Kha, cười khẩy thành tiếng và gạt đi bằng một cái phẩy tay. Ông ta nói ông ta không có thời gian cho những lệ làng không ghi trong hợp đồng, rằng công trường của ông ta chậm một ngày là mất một khoản tiền đủ nuôi cả tổ công nhân một tháng. Và nếu cứ mỗi khúc cua lại phải nhỏ tiếng, mỗi quãng bờ lại phải kiêng một chuyện, thì không ai làm được việc gì trên đoạn kênh này cả. Ông ta nói thêm, lần này hướng về phía Trung, rằng đội khảo sát đã ghi đủ thứ hiện tượng vào sổ rồi, đừng ghi thêm chuyện giữ miệng thành một điều kiện thi công nữa. Trung không đáp lại ngay. Anh nhìn xuống chiếc ghe dưới kênh, thấy người lái ghe đã chống sào đưa ghe sát vào bờ trong và đi qua cua trong im lặng hoàn toàn.

Tổ kiểm tra đi tiếp về phía khu đất sau đình Vĩnh Tế Sơn, nơi tấm bia đá của đình đứng ở mép bờ, rêu phủ gần hết mặt bia, chân bia là một khoảng đất nhỏ mà người dân vẫn quét dọn sạch sẽ. Tại đó, tổ của Nghĩa đã tập kết từ buổi sáng một số vật liệu và đồ dùng của ca làm việc, trong đó có một túi rác lớn buộc miệng chưa chặt. Gồm thức ăn thừa đã bốc mùi, hộp cơm xốp, chai nhựa đựng dầu máy và mấy túi nilon dính mỡ, đặt ngay trên quãng đất sẽ san làm mặt bằng. Nghĩa nhìn túi rác, nhìn đồng hồ, rồi ra lệnh cho một công nhân của nhà thầu đang đứng gần đó mang túi rác đó vứt xuống kênh ở mé nước phía dưới chân bờ cho gọn mặt bằng. Nói rằng nước lũ lớn, vứt xuống là nó trôi đi hết, để ở đây tới chiều kiến bu và mùi bay vào cả khu đình.

Người công nhân trẻ ngập ngừng, tay đã chạm vào miệng túi rồi dừng lại, mắt nhìn về phía bà Lệ đang đứng cách đó vài bước. Bà Lệ bước tới ngay, giọng bà không lớn nhưng rõ từng chữ, nói rằng ở gần bia đình và gần khu đất cao sau đình. Người làng kiêng tuyệt đối việc vứt rác ô uế xuống kênh, đó là cấm kỵ thứ hai của đoạn bờ này mà bà đã nhắc cho đội nghe từ những ngày đầu đội tới đây. Bà nói rác thường đã không nên vứt xuống nước, huống chi rác ô uế có dầu mỡ và thức ăn thối. Vứt xuống đúng chỗ người ta thắp hương cho người đào kênh xưa thì không còn là chuyện vệ sinh nữa, mà là chuyện coi thường người đã nằm xuống ở chính quãng đất này.

Nghĩa nghe bà nói hết, mặt ông ta đỏ lên vì nắng và vì bực. Ông ta nói một câu ngắn ra lệnh cho người công nhân cứ làm theo lời ông ta, ở đây người chỉ huy là ông ta chứ không phải lệ làng, rồi quay lưng đi về phía cọc mốc ở đầu quãng đất như thể chuyện đã quyết xong. Người công nhân, trước sức ép của người trực tiếp trả lương cho mình, đành xách túi rác đi xuống mé bờ và thả nó xuống mặt nước ở phía dưới chân bia đình. Túi rác chìm một nửa, nổi một nửa, những hộp xốp và chai nhựa tách ra trôi dềnh trên mặt nước đỏ. Một vệt dầu mỏng loang ra từ miệng túi chưa buộc chặt, bám vào đám lục bình gần bờ thành một lớp váng sáng lấp lánh dưới nắng chiều.

Trung bước xuống mé bờ ngay lúc đó. Anh yêu cầu người công nhân và Kha cùng vớt toàn bộ những gì vừa vứt xuống lên bờ ngay lập tức, cho vào bao chứa rác của công trường và mang về điểm tập kết rác ở bờ bên kia. Giọng anh không lớn, nhưng đó là một mệnh lệnh công việc được nói trước mặt cả tổ, và Kha lập tức xắn quần lội xuống mé nước, dùng sào khều từng hộp xốp và chai nhựa vào bờ. Người công nhân trẻ cũng xuống theo, hai người vớt được phần lớn những vật nổi trên mặt nước, gom lại thành một đống ướt sũng trên bờ cỏ. Nhưng túi rác chính, đã ngậm nước và nặng trĩu, chìm dần xuống sát chân bờ trong lúc vớt. Kha khều được miệng túi lên một lần rồi nó tuột khỏi đầu sào và lặn hẳn xuống lớp nước đục gần bờ, chỉ còn vệt dầu và vài mẩu xốp nhỏ tiếp tục trôi về phía khúc cua.

Nghĩa quay lại khi nghe tiếng người lao xao ở mé bờ. Nhìn đống rác ướt đã vớt lên và nghe Kha báo phần túi chính đã chìm xuống chưa vớt được, ông ta khoát tay nói vớt được bao nhiêu đó là đủ rồi. Phần chìm thì để nước lũ tự cuốn đi, không ai lặn xuống một quãng bờ đầy bùn vì một túi rác trong lúc cả mặt bằng đang chờ san ủi. Ông ta nói đội vớt rác đã làm mất của ông ta nửa giờ làm việc và yêu cầu Trung ghi vào biên bản hiện trường rằng việc vớt rác là do đội khảo sát yêu cầu thêm, không nằm trong hạng mục của nhà thầu.

Trung không tranh cãi ở mé bờ. Anh lấy cuốn sổ tay và một mẫu biên bản hiện trường mang theo, ngồi xuống ngay trên quãng đất cao, viết biên bản nhắc nhở với đầy đủ giờ giấc, địa điểm, hai việc vừa xảy ra trong cùng một buổi chiều. Lời nói tục và báng bổ người đã khuất ở khúc cua hiểm, và việc sai vứt túi rác ô uế xuống kênh gần bia đình Vĩnh Tế Sơn, ghi rõ cả hai cấm kỵ của đoạn kênh này đều đã bị phạm trong cùng một buổi kiểm tra. Ghi tên những người chứng kiến là Thạch Văn Kha và Nguyễn Thị Lệ, ghi cả việc đã vớt lên được một phần rác và phần còn lại đã chìm chưa vớt được. Anh đọc lại biên bản thành tiếng cho cả tổ nghe, đưa cho Nghĩa ký xác nhận. Nghĩa đọc lướt qua, không ký, chỉ nói ông ta nhận đã nghe nhắc, còn đúng sai thì để công việc những ngày tới trả lời, rồi bỏ cây bút xuống và đi về phía xe đang chờ ở đầu đường đất.

Võ Văn Sơn có mặt ở cuối buổi kiểm tra đó, vì ông được phân công việc nhẹ ở tổ bờ, trông coi cọc mốc và ghi số hiệu mốc bằng tay phải. Ông đứng gần tấm bia đá suốt từ lúc túi rác bị vứt xuống cho tới khi biên bản được đọc xong, không nói một lời nào chen vào chuyện của người chỉ huy. Khi Nghĩa đã đi khuất, Sơn mới nhìn xuống mặt nước dưới chân bia, nơi vệt dầu mỏng vẫn còn loang chưa tan hết, và nói một câu rất khẽ. Chỉ đủ cho Trung và bà Lệ đứng gần nghe thấy, rằng ông sống ở đây mấy chục năm, thấy nhiều đoàn người tới làm việc trên đoạn kênh này. Đoàn nào cũng được nhắc hai điều kiêng đó ngay từ ngày đầu, và ông chưa từng thấy người nào phạm cả hai điều trong cùng một buổi chiều như buổi chiều hôm nay.

Bà Lệ lúc đó đã đi xuống mé bờ, tự tay nhặt lại từng mẩu xốp nhỏ còn mắc trong đám cỏ ướt gần chân bia. Bỏ vào một chiếc túi riêng bà mang theo, động tác chậm rãi và cẩn thận như người đang dọn lại một nơi thờ tự sau khi có người vô ý làm bẩn. Kha đứng bên cạnh phụ bà giữ túi, Trung cất biên bản nhắc nhở vào cặp hồ sơ, và trên mặt nước phía dưới chân bờ, vệt dầu cuối cùng trôi dạt về phía khúc cua hiểm, mỏng dần đi trong ánh nắng chiều đang ngả xuống. Trong khi ở phía đầu đường đất, tiếng xe của Nghĩa đã nổ máy và chạy xa về phía thị xã, để lại quãng bờ sau đình yên tĩnh trở lại với chỉ còn tiếng nước lũ vỗ nhẹ vào chân bờ.

Chương khác

Xem thêm