ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 27: Tiếng Gõ Mõ Trước Bình Minh
Ba giờ sáng ngày hai tháng mười một, sà lan khảo sát đang ở trong quãng lặng nhất của ca trực đêm. Lê Quốc Trung trực chính ở khoang điều khiển, Đỗ Minh…
Nội dung chương
Ba giờ sáng ngày hai tháng mười một, sà lan khảo sát đang ở trong quãng lặng nhất của ca trực đêm. Lê Quốc Trung trực chính ở khoang điều khiển, Đỗ Minh Quân trực máy ghi ở bàn bên cạnh. Và Phạm Thanh Hà, người đã nhận phần việc kiểm tra máy đo khí trong ca đêm theo quy định mới của đội, đang đi một vòng kiểm tra cuối trên boong trước khi vào khoang ghi sổ trực. Ngoài trời không mưa, sương xuống dày, mặt kênh tối và phẳng, đèn trực ở mũi sà lan hắt xuống mặt nước thành một quầng sáng nhỏ rung nhẹ theo nhịp nước vỗ vào mạn. Đồng hồ treo trên vách khoang chỉ đúng ba giờ khi âm thanh đó bắt đầu, và cả ba người trong ca trực đều nghe thấy nó gần như cùng một lúc, mỗi người từ một vị trí khác nhau trên sà lan.
Đó là tiếng hò kéo đất. Nó không tới từ một hướng rõ ràng nào trên mặt nước, mà như dâng lên từ chính quãng kênh phía trước mũi sà lan, nơi hành lang đáy cũ chạy ngang qua. Tiếng hò dài, trầm, có nhịp lên xuống đều đặn của một tập thể nhiều người cùng kéo một vật nặng theo hiệu lệnh, hò lên rồi hạ xuống, rồi lại hò lên, mỗi nhịp cách nhau một quãng ngắn cố định. Nhưng điều làm Trung đứng bật dậy khỏi ghế trực trong buổi sáng hôm nay không phải là chính tiếng hò, vì tiếng hò vào giờ này đội đã từng ghi được. Điều khác hẳn là lớp âm thanh đi kèm theo nó, rõ ràng và dồn dập hơn mọi lần trước. Tiếng gõ mõ vang lên ngay trong nhịp hò, khô và gấp, từng hồi mõ thúc vào khoảng lặng giữa hai nhịp hò như một hiệu lệnh giục giã. Và ở lớp sâu nhất, dưới cả tiếng hò và tiếng mõ, là tiếng cuốc xẻng khua vào nhau và khua vào đất ướt. Một thứ âm thanh hỗn hợp của kim loại và bùn đất mà Trung nghe rõ tới mức anh có cảm giác nó đang diễn ra ngay dưới lớp nước tối đen phía dưới thân sà lan.
- Ghi giờ, ghi đủ cả ba lớp tiếng. - Lê Quốc Trung nói nhanh với Quân, đồng thời bước ra cửa khoang nhìn xuống mạn sà lan. - Đây là lần nghe tiếng hò thứ 3. Ba giờ sáng, ngày hai tháng mười một. Lần này có tiếng gõ mõ dồn dập đi kèm, và có tiếng cuốc xẻng khua dưới nước. Ghi tách ra từng lớp, đừng gộp chung thành một câu.
Mạn sà lan bắt đầu rung. Độ rung lần này không nhẹ và rời rạc như những lần trước đội từng ghi. Nó rung theo đúng nhịp của tiếng hò phía ngoài, mạnh lên ở cuối mỗi nhịp hò và yếu đi trong quãng lặng. Đều đặn tới mức chiếc ly nước để trên bàn trực của Quân cũng gợn sóng theo từng nhịp và một cây bút đặt ở mép bàn lăn chầm chậm về phía trong theo độ nghiêng rất nhỏ mà độ rung tạo ra. Hà đã quay vào khoang ngay từ những giây đầu tiên. Cô không nói một lời nào trong những phút đầu. Cô mở hộp thiết bị đo rung mà đội vẫn dùng để kiểm tra độ ổn định của giàn thiết bị, gắn đầu cảm biến vào khung thép của mạn sà lan ở vị trí cố định đã đánh dấu từ các ca trực trước. Nối máy ghi và bắt đầu ghi lại toàn bộ diễn biến bằng số liệu, tay cô ghi song song vào sổ trực giờ bắt đầu, giờ của từng đợt rung mạnh và biên độ cao nhất mà máy hiển thị.
Quân làm việc ở bàn máy ghi âm với vẻ mặt căng thẳng quen thuộc của những ca trực như vậy. Anh bật cả hai máy ghi âm của đội cùng một lúc, một máy đặt trong khoang, một máy anh mang ra đặt ở lan can phía mũi sà lan, chĩa thẳng về phía hành lang. Cũng như những lần trước, khi anh kiểm tra nhanh dải âm vừa ghi được ngay trong lúc hiện tượng còn đang diễn ra, máy chỉ thu được tiếng nước chảy. Tiếng rung cơ học của thân sà lan và một lớp tiếng ồn trầm đều, không tách ra được tiếng hò, tiếng mõ hay tiếng cuốc xẻng nào thành một dải âm rõ ràng. Nhưng lần này Quân không còn tỏ ra thất vọng vì điều đó nữa. Anh chỉ ghi vào sổ trực một dòng ngắn gọn rằng ghi âm không tách được tín hiệu, đồng thời chỉ tay về phía máy đo rung của Hà, nơi biểu đồ rung đang chạy thành một đường có chu kỳ rõ ràng trên màn hình. Và nói rằng lần này đội có thêm một nguồn ghi độc lập, không phụ thuộc vào đôi tai của bất kỳ ai.
Hiện tượng kéo dài trong nhiều phút, đủ lâu để cả ba người trong ca trực kịp làm xong phần việc ghi chép của mình một cách bình tĩnh và có thứ tự. Một điều khác hẳn với sự bị động của những ca trực đầu tiên khi đội còn chưa biết phải ghi lại cái gì. Tiếng hò giữ nguyên nhịp điệu của nó trong suốt thời gian đó, tiếng mõ vẫn thúc dồn ở những quãng giữa. Và tiếng cuốc xẻng dưới nước có lúc rõ lên như thể một đợt đào xúc tập trung đang diễn ra ở một điểm rất gần sà lan, rồi lại xa dần xuống thành một lớp âm thanh nền. Trần Hữu Phước bị đánh thức bởi độ rung của thân sà lan và lên khoang điều khiển vào những phút cuối của hiện tượng. Anh kiểm tra ngay hệ thống neo theo thói quen nghề nghiệp, đi một vòng quanh các đầu dây neo và khẳng định với ca trực rằng sà lan không trôi, không xoay. Các mốc neo ở hai bờ không thay đổi, và độ rung mà mọi người đang cảm nhận không đến từ việc thân sà lan bị dòng nước đẩy lệch vị trí.
Khi tiếng hò dứt hẳn, nó dứt theo cách của một buổi làm việc kết thúc chứ không phải một âm thanh bị cắt ngang. Nhịp hò cuối cùng kéo dài hơn một chút, tiếng mõ gõ một hồi ngắn rồi ngừng, tiếng cuốc xẻng thưa dần và chìm xuống dưới lớp tiếng nước chảy bình thường của dòng kênh. Độ rung trên mạn sà lan yếu đi theo cùng một nhịp và trở về mức rung nền của một thân sà lan neo trong dòng lũ. Đồng hồ trên vách khoang lúc đó chỉ ba giờ mười bảy phút. Hà tháo đầu cảm biến khỏi khung thép sau khi đã lưu file đo, in biểu đồ rung thành hai bản. Và ngồi xuống bàn trực cùng Trung và Quân để lập biên bản kỹ thuật của ca trực ngay trong lúc mọi chi tiết còn rõ ràng trong trí nhớ của cả ba người.
Biên bản kỹ thuật của ca trực đêm đó là biên bản đầy đủ nhất mà đội từng lập cho một hiện tượng vào lúc ba giờ sáng. Nó ghi giờ bắt đầu và giờ kết thúc, ghi tách bạch ba lớp âm thanh mà ba người trực cùng nghe thấy. Ghi biểu đồ đo rung có biên độ và chu kỳ cụ thể kèm theo làm phụ lục, ghi kết quả kiểm tra neo của Phước và kết quả ghi âm không tách được tín hiệu của Quân. Ở cuối biên bản, ba người trong ca trực cùng ký tên, Lê Quốc Trung ký ở mục người trực chính, Phạm Thanh Hà ký ở mục người đo kỹ thuật, Đỗ Minh Quân ký ở mục người ghi thiết bị. Trung yêu cầu sao biên bản thành ba bản ngay trong đêm, một bản kẹp vào hồ sơ an toàn của đội. Một bản giữ trong hồ sơ hiện tượng của sà lan, và một bản để riêng ra để sáng hôm sau trình cho nhà thầu và gửi về văn phòng dự án.
Trời sáng dần trên mặt kênh trong lúc tổ trực đêm hoàn tất giấy tờ. Sương vẫn còn dày nhưng ánh sáng đã bắt đầu làm nó mỏng đi ở phía thượng lưu, và những tiếng động bình thường của một buổi sáng công trường bắt đầu quay lại chung quanh sà lan. Tiếng ghe máy của dân đi qua cua với giọng nói hạ thấp theo thói quen, tiếng tổ boong gọi nhau chuẩn bị bữa sáng, tiếng kim loại va vào nhau ở khoang thiết bị. Đặng Trọng Nghĩa lên sà lan vào lúc bảy giờ, theo đúng lịch họp giao ban buổi sáng mà ông ta vẫn giữ mỗi ngày. Trung không trình bày dài dòng. Anh đặt bản sao thứ ba của biên bản kỹ thuật đêm qua, kèm biểu đồ đo rung in giấy, lên bàn trước mặt Nghĩa và nói ngắn gọn rằng ca trực đêm qua đã ghi được một hiện tượng lúc ba giờ sáng. Có số liệu đo rung đi kèm và có đủ ba chữ ký của người trực, mời nhà thầu đọc và ký nhận đã tiếp nhận biên bản.
Nghĩa cầm tập biên bản lên đọc. Ông ta đọc chậm hơn mọi văn bản khác mà Trung từng thấy ông ta đọc trong các buổi giao ban, đọc hết phần mô tả âm thanh. Dừng lại lâu ở phần biểu đồ đo rung, lật lại trang đầu đọc lại phần giờ giấc một lần nữa, rồi đặt tập giấy xuống bàn mà không nói ngay một câu nào. Sự im lặng của ông ta kéo dài qua cả lúc người phụ trách hậu cần mang trà vào phòng, qua cả lúc Quân bắt đầu trình bày phần việc đầu tiên của ngày mới trong chương trình giao ban. Mãi tới khi phần trình bày của Quân kết thúc, Nghĩa mới lên tiếng, và ông ta chỉ hỏi một câu duy nhất, hỏi Hà rằng biểu đồ đo rung này có thể bị tạo ra bởi một nguyên nhân cơ học nào của chính sà lan hay không. Hà trả lời rằng cô đã đối chiếu với biểu đồ rung nền của sà lan trong các ca trực bình thường được lưu trong máy. Và chu kỳ rung của đêm qua không trùng với bất kỳ chu kỳ cơ học nào của thiết bị trên sà lan mà đội đang có hồ sơ. Nghĩa gật đầu một cái rất nhẹ, ký tên vào mục tiếp nhận ở cuối bản sao biên bản, nét ký chậm và đè bút nặng hơn thường lệ, rồi gấp tập giấy lại. Kẹp vào cặp hồ sơ của mình và đứng dậy rời phòng giao ban sớm hơn mọi buổi sáng khác, để lại trên bàn tách trà còn nguyên chưa uống một ngụm nào.
Chương khác
- Chương 24: Lời Nói Không Nên Nói Ở Khúc Cua Mười bốn giờ mười phút ngày ba mươi tháng mười. Đặng Trọng Nghĩa dẫn một tổ kiểm tra bờ đi dọc quãng đất cao phía trong khúc cua hiểm để chốt mặt bằng tạm cho ngày khoan thử đang tới gần. Lê Quốc Trung đi cùng tổ theo đúng vai trò kỹ sư trưởng phải xác nhận hiện trạng bờ trước khi bất kỳ thiết bị nào được tập kết. Thạch Văn Kha đi theo ở phía sau, mang theo cọc mốc và dây đo cho đội. Nguyễn Thị Lệ cũng có mặt ở quãng bờ đó, vì buổi kiểm tra đi ngang qua khu đất sau đình Vĩnh Tế Sơn mà bà vẫn qua lại mỗi ngày để chăm sóc hương án của đình. Và bà đã được báo trước để chứng kiến ranh giới mặt bằng không lấn vào đất đình. Nắng buổi chiều đứng và gắt, mặt đất cao khô ráo sau hai ngày không mưa.
- Chương 25: Máy Thuyền Tắt Giữa Dòng Sáu giờ bốn mươi phút sáng ngày ba mươi mốt tháng mười. Chiếc thuyền máy của đội rời sà lan đi về phía bờ bên kia kênh, chở Đặng Trọng Nghĩa sang kiểm tra vị trí tập kết vật liệu ở quãng bờ đối diện. Trần Hữu Phước cầm lái, Thạch Văn Kha ngồi ở mũi thuyền với cây sào dài quen thuộc, Lê Quốc Trung ngồi ở khoang giữa cùng Nghĩa, tay giữ cặp hồ sơ hiện trường của buổi chiều hôm trước. Trời vừa sáng, sương còn phủ một lớp mỏng trên mặt nước, dòng lũ chảy đều và mạnh như mọi buổi sáng trong mùa này. Nghĩa ngồi im lặng khác hẳn vẻ bực dọc của chiều qua, mắt nhìn về phía khúc cua hiểm đang tới gần, thỉnh thoảng lại nhìn đồng hồ như thể buổi sáng nay cũng là một buổi chạy đua với thời gian.
- Chương 26: Vật Thể Lại Dịch Chuyển Mười giờ ba mươi phút sáng ngày một tháng mười một. Phòng điều khiển của sà lan chật hơn thường lệ vì đây là lượt quét siêu âm cuối cùng trước ngày dự kiến khoan thử mà nhà thầu vẫn giữ nguyên trên lịch. Đỗ Minh Quân đã dành cả buổi sáng sớm để hiệu chuẩn lại toàn bộ hệ thống quét đáy theo đúng quy trình đầy đủ nhất mà anh có. Anh chạy tín hiệu kiểm tra qua vật chuẩn, đối chiếu độ sâu đo được với thước đo tay thả xuống mạn sà lan. Kiểm tra từng đầu nối cáp và ghi lại toàn bộ các bước hiệu chuẩn vào một phiếu riêng, có giờ bắt đầu, giờ kết thúc và chữ ký của anh ở cuối phiếu. Lê Quốc Trung đứng xem anh làm việc đó từ đầu tới cuối, vì anh biết kết quả của lượt quét hôm nay, dù nó cho thấy điều gì, cũng sẽ bị đem ra tranh luận ngay lập tức.
- Chương 28: Trang Văn Tế Được Đọc Lên
- Chương 29: Những Người Phu Vô Danh Mười sáu giờ ba mươi phút ngày bốn tháng mười một. Buổi tổng hợp tư liệu và lời kể được mở ở gian giữa đình Vĩnh Tế Sơn, tiếp nối buổi trình bày của ngày hôm trước nhưng với một mục đích khác hẳn. Lần này Huỳnh Ngọc Mai và Nguyễn Thị Lệ cùng ngồi ở vị trí chủ trì, trước mặt hai bà là toàn bộ những gì đội đã thu thập được về đoàn người đào kênh, gồm tập bản sao tư liệu bà Mai để lại. Cuốn sổ ghi lời kể địa phương mà bà Lệ đã góp nhặt cùng đội trong những ngày qua, bản đồ tuyến kênh đào cũ và tập ảnh chụp dải dấu cuốc xẻng trên bờ bồi đã niêm phong. Lê Quốc Trung ngồi ở đầu bàn ghi biên bản. Phạm Thanh Hà và Thạch Văn Kha ngồi ở hai phía. Võ Văn Sơn ngồi gần cửa đình ở phần việc nhẹ quen thuộc. Và ở cuối bàn, ngoài dự kiến của nhiều người, Đặng Trọng Nghĩa cũng có mặt. Vì buổi tổng hợp này được đội mời nhà thầu tới nghe với tư cách bên liên quan tới phương án đổi tuyến đang soạn, và ông ta đã tới, đúng giờ, mang theo cặp hồ sơ của mình.
- Chương 30: Lệnh Tạm Dừng Một Phần Việc