ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 26: Vật Thể Lại Dịch Chuyển Mười giờ ba mươi phút sáng ngày một tháng mười một. Phòng điều khiển của sà lan chật hơn thường lệ vì đây là lượt quét siêu âm cuối cùng trước ngày dự kiến khoan thử mà nhà thầu vẫn giữ nguyên trên lịch. Đỗ Minh Quân đã dành cả buổi sáng sớm để hiệu chuẩn lại toàn bộ hệ thống quét đáy theo đúng quy trình đầy đủ nhất mà anh có. Anh chạy tín hiệu kiểm tra qua vật chuẩn, đối chiếu độ sâu đo được với thước đo tay thả xuống mạn sà lan. Kiểm tra từng đầu nối cáp và ghi lại toàn bộ các bước hiệu chuẩn vào một phiếu riêng, có giờ bắt đầu, giờ kết thúc và chữ ký của anh ở cuối phiếu. Lê Quốc Trung đứng xem anh làm việc đó từ đầu tới cuối, vì anh biết kết quả của lượt quét hôm nay, dù nó cho thấy điều gì, cũng sẽ bị đem ra tranh luận ngay lập tức.
Trần Hữu Phước giữ sà lan ở trạng thái ổn định nhất có thể trong suốt lượt quét. Anh cho kiểm tra lại cả bốn dây neo, căng lại dây neo ở phía thượng lưu…
Nội dung chương
Trần Hữu Phước giữ sà lan ở trạng thái ổn định nhất có thể trong suốt lượt quét. Anh cho kiểm tra lại cả bốn dây neo, căng lại dây neo ở phía thượng lưu bị chùng sau nhiều ngày nước lớn. Và cử Thạch Văn Kha đứng ở mũi sà lan quan sát mặt nước, báo ngay nếu có ghe lớn đi qua làm sóng vỗ mạnh vào thân sà lan trong lúc máy đang quét. Phạm Thanh Hà ngồi ở bàn bên cạnh Quân, trước mặt cô là bản đồ hành lang đáy đã in và tập kết quả mẫu khí được kẹp trong bìa xanh. Sẵn sàng đối chiếu bất kỳ điều gì hiện lên màn hình với tọa độ và độ sâu mà cô đang nắm giữ. Đặng Trọng Nghĩa cũng có mặt trong phòng điều khiển từ đầu lượt quét, đứng ở phía sau ghế của Quân, hai tay khoanh trước ngực, im lặng theo dõi màn hình như một người đang chờ một kết quả mà ông ta đã quyết định trước cách phản ứng.
Lượt quét đầu tiên của buổi sáng chạy qua hành lang cũ một cách bình thường trong những phút đầu. Dải tín hiệu ở tầng phù sa hiện lên đều và mờ như mọi lượt quét trước. Rồi khi đầu quét đi vào đúng quãng hành lang mà đội đã khoanh đỏ trên bản đồ, một dải đậm bắt đầu hiện ra ở tầng sâu, rõ nét hơn theo từng đường quét, nằm ngang qua hành lang theo hướng gần như vuông góc với hướng dòng chảy. Quân không nói gì ngay. Anh cho đầu quét quay lại quét đè lên quãng đó thêm một lượt nữa bằng tốc độ chậm hơn, rồi thêm một lượt nữa bằng góc quét nghiêng, và cả ba lượt đều trả về cùng một hình dáng. Dải đậm không nằm yên ở một vị trí cố định như một vật thể chìm thông thường. Nó dịch chuyển chậm trong thời gian quét, và khi Quân chồng ba lượt quét lên nhau trên màn hình, cả phòng nhìn thấy dải đậm đó đã thu hẹp lại. Đặc hơn và rõ bờ hơn các lượt quét của những ngày trước, thành một hành lang chắn ngang đúng vị trí khoan dự kiến mà bản thiết kế đã chốt cho ngày khoan thử.
- Ghi vào nhật ký quét đi anh Trung. - Đỗ Minh Quân nói, giọng anh bình tĩnh và rõ ràng như đang đọc một kết quả đo đạc bình thường. - Mười giờ ba mươi phút, ngày một tháng mười một. Đây là lần siêu âm báo vật thể chuyển động thứ 3. Dải đậm thu hẹp thành một hành lang, chắn ngang vị trí khoan dự kiến. Thiết bị vừa hiệu chuẩn xong sáng nay, phiếu hiệu chuẩn tôi để ngay đây, ai muốn kiểm tra lại quy trình thì kiểm tra.
Trung ghi đúng câu đó vào sổ theo dõi của phòng điều khiển, đọc lại thành tiếng cho cả phòng nghe, rồi ký tên ở cuối dòng ghi. Anh yêu cầu Quân xuất ngay bản đồ chồng lớp của ba lượt quét buổi sáng thành một file riêng và một bản in giấy. Đánh dấu vị trí khoan dự kiến bằng một dấu chéo đỏ lên bản in, để bất kỳ ai nhìn vào cũng thấy dấu chéo đó nằm đúng giữa hành lang đậm vừa thu hẹp lại. Hà cầm bản in lên, đối chiếu độ sâu của hành lang đậm với độ sâu của tầng than bùn cổ trong kết quả phòng thí nghiệm. Và nói ngắn gọn rằng hai độ sâu đó khớp nhau trong sai số cho phép của thiết bị, một câu nói mà cô giữ ở mức đối chiếu số liệu, không đi xa hơn một bước nào.
Nghĩa bước lên gần màn hình, nhìn hình ảnh chồng lớp một lúc lâu, rồi đưa ra ý kiến quen thuộc của ông ta. Rằng tín hiệu siêu âm ở vùng nước đục và nhiều phù sa như đoạn kênh này rất dễ bị nhiễu, dải đậm có thể chỉ là một lớp bùn đặc hoặc một đám vật chất lơ lửng bị dòng chảy gom lại. Và việc nó hiện ra ở cùng một vùng trong nhiều lượt quét chỉ chứng tỏ địa chất ở đó đặc biệt, không chứng tỏ có vật thể nào đang chuyển động theo chủ đích. Ông ta nói đội không thể mang một hình ảnh mờ trên màn hình ra làm lý do thay đổi vị trí khoan khi ngày khoan thử đã được chốt và giàn khoan đã có lịch vận chuyển thiết bị về công trường.
Quân đáp lại ý kiến đó bằng chính phiếu hiệu chuẩn anh vừa hoàn thành buổi sáng. Anh đặt phiếu lên bàn, chỉ vào từng mục đã kiểm tra, và nói rằng một lỗi tín hiệu do thiết bị có thể xảy ra ở bất kỳ lượt quét nào. Nhưng lỗi đó không tự lặp lại cùng một hình dáng, cùng một hướng dịch chuyển và cùng một hành lang trong nhiều lượt quét khác nhau, ở nhiều ngày khác nhau, sau nhiều lần hiệu chuẩn khác nhau. Anh nói anh chịu trách nhiệm cá nhân về kết luận kỹ thuật của mình trong biên bản quét hôm nay. Và anh sẽ ký tên vào dòng kết luận ghi rõ dải tín hiệu có hành vi dịch chuyển không giải thích được bằng các nguyên nhân thiết bị mà anh đã loại trừ.
- Tôi làm nghề xử lý tín hiệu đủ lâu để biết khi nào máy nói dối. - Đỗ Minh Quân nói. - Hôm nay máy không nói dối. Nó đang chỉ cho mình thấy một dải tín hiệu ở dưới đó có vị trí, có hướng và có thay đổi theo thời gian. Gọi dải đó là cái gì thì tôi chưa gọi được. Nhưng bảo nó là lỗi máy thì tôi không ký vào câu đó.
Phước, người nãy giờ đứng ở cửa khoang nghe toàn bộ cuộc trao đổi, lên tiếng ở phần việc của người giữ sà lan. Anh nói trong suốt lượt quét buổi sáng, sà lan không trôi neo một phân nào, anh đã kiểm tra mốc neo ở cả hai bờ trước và sau lượt quét. Số đo trùng khớp hoàn toàn, vì vậy không ai có thể nói dải tín hiệu dịch chuyển là do chính sà lan dịch chuyển tạo ra. Anh nói câu đó một cách đơn giản, đặt cuốn sổ ghi mốc neo của mình lên bàn cạnh phiếu hiệu chuẩn của Quân, như đặt thêm một tờ giấy nữa vào chồng bằng chứng đang cao dần lên trên mặt bàn của phòng điều khiển.
Trung nhìn chồng giấy tờ đó, nhìn màn hình vẫn đang giữ nguyên hình ảnh hành lang đậm chắn ngang dấu chéo đỏ của vị trí khoan. Và anh biết buổi sáng hôm nay đã đi tới một điểm mà những câu nói vòng vo như tín hiệu chưa rõ ràng hay cần theo dõi thêm không còn đủ trung thực nữa. Từ ngày neo sà lan tới giờ, anh là người luôn giữ lời nói của đội ở mức thận trọng nhất, luôn yêu cầu bằng chứng vật chất, luôn từ chối kết luận trước khi có đủ số liệu. Nhưng chính anh, bằng tất cả những gì mắt anh đã thấy và tay anh đã ký trong những ngày qua, hiểu rằng sự thận trọng đó, nếu kéo dài thêm qua buổi sáng hôm nay, sẽ trở thành một cách nói dối khác.
- Tôi nói thẳng trước cả đội một câu mà tôi chưa từng nói. - Lê Quốc Trung nói, và cả phòng điều khiển im lặng ngay lập tức. - Ở dưới hành lang đó, có một lực đang giữ nó. Tôi không gọi tên lực đó trong biên bản, vì biên bản chỉ ghi số liệu. Nhưng với tư cách kỹ sư trưởng của đội này. Tôi nói để mọi người cùng nghe và cùng nhớ, là tôi không còn coi những gì đang xảy ra ở hành lang đó là nhiễu, là trùng hợp, hay là lỗi của bất kỳ chiếc máy nào trên sà lan này nữa.
Câu nói đó không làm ai trong phòng reo lên hay phản ứng mạnh. Nó chỉ làm căn phòng lặng đi một lúc lâu, theo kiểu lặng của những người vừa nghe một điều mà tất cả đều đã nghĩ tới nhưng chưa ai dám nói thành lời ở vị trí chịu trách nhiệm cao nhất. Nghĩa nhìn Trung rất lâu, rồi cầm lấy bản in bản đồ chồng lớp trên bàn, cuộn nó lại một cách chậm rãi và nói rằng ông ta sẽ mang bản đồ này về báo cáo với chủ đầu tư ngay trong chiều hôm nay. Vì một lời nói như vậy của kỹ sư trưởng, dù không nằm trong biên bản, cũng là một việc nhà thầu không thể tự ý bỏ qua. Ông ta không còn dùng hai chữ lỗi máy một lần nào nữa trong phần còn lại của buổi sáng hôm đó.
Phần còn lại của lượt quét được Quân hoàn tất theo đúng quy trình, quét thêm quãng hành lang ở phía ngoài vùng khoanh đỏ để làm đối chứng, và quãng đối chứng đó hiện lên hoàn toàn bình thường, phù sa đều, không dải đậm, không dịch chuyển. Sự bình thường của quãng đối chứng làm hình ảnh của hành lang chắn ngang càng đứng riêng ra rõ ràng hơn khi Quân đặt hai bản đồ cạnh nhau trên bàn vào cuối buổi. Trung ký biên bản quét, Hà ký xác nhận phần đối chiếu độ sâu, Phước ký xác nhận phần neo sà lan, và Quân đóng dấu thời gian lên file dữ liệu gốc trước khi sao lưu nó vào ổ cứng dự phòng của đội. Khi mọi người rời phòng điều khiển ra boong ăn trưa, màn hình quét đáy vẫn còn mở, hình ảnh hành lang đậm vẫn nằm yên ở giữa màn hình, chắn ngang dấu chéo đỏ, trong căn phòng trống không còn một người nào.
Chương khác
- Chương 23: Bóng Thuyền Ngược Dòng Năm giờ mười phút sáng ngày hai mươi chín tháng mười, sương trên kênh Vĩnh Tế dày tới mức từ boong sà lan nhìn ra. Lê Quốc Trung chỉ thấy mặt nước trong một vòng tròn mờ quanh thân sà lan, còn khúc cua hiểm và bờ bên kia đều chìm hẳn trong một lớp trắng đục không phân biệt được đâu là nước, đâu là bờ. Ca trực đêm vừa giao ca xong, Đỗ Minh Quân vẫn ngồi lại trong khoang điều khiển vì lượt quét sớm của anh chưa chạy hết. Còn Trần Hữu Phước đã thức dậy từ lúc bốn giờ, đang kiểm tra chiếc ghe máy buộc ở mạn phải sà lan theo thói quen chuẩn bị phương tiện trước khi trời sáng hẳn. Không khí trên boong lạnh và ẩm, hơi sương bám thành một lớp nước mỏng trên lan can, và mọi tiếng động từ phía bờ đều bị sương nuốt mất, chỉ còn tiếng nước lũ chảy đều dưới thân sà lan.
- Chương 24: Lời Nói Không Nên Nói Ở Khúc Cua Mười bốn giờ mười phút ngày ba mươi tháng mười. Đặng Trọng Nghĩa dẫn một tổ kiểm tra bờ đi dọc quãng đất cao phía trong khúc cua hiểm để chốt mặt bằng tạm cho ngày khoan thử đang tới gần. Lê Quốc Trung đi cùng tổ theo đúng vai trò kỹ sư trưởng phải xác nhận hiện trạng bờ trước khi bất kỳ thiết bị nào được tập kết. Thạch Văn Kha đi theo ở phía sau, mang theo cọc mốc và dây đo cho đội. Nguyễn Thị Lệ cũng có mặt ở quãng bờ đó, vì buổi kiểm tra đi ngang qua khu đất sau đình Vĩnh Tế Sơn mà bà vẫn qua lại mỗi ngày để chăm sóc hương án của đình. Và bà đã được báo trước để chứng kiến ranh giới mặt bằng không lấn vào đất đình. Nắng buổi chiều đứng và gắt, mặt đất cao khô ráo sau hai ngày không mưa.
- Chương 25: Máy Thuyền Tắt Giữa Dòng Sáu giờ bốn mươi phút sáng ngày ba mươi mốt tháng mười. Chiếc thuyền máy của đội rời sà lan đi về phía bờ bên kia kênh, chở Đặng Trọng Nghĩa sang kiểm tra vị trí tập kết vật liệu ở quãng bờ đối diện. Trần Hữu Phước cầm lái, Thạch Văn Kha ngồi ở mũi thuyền với cây sào dài quen thuộc, Lê Quốc Trung ngồi ở khoang giữa cùng Nghĩa, tay giữ cặp hồ sơ hiện trường của buổi chiều hôm trước. Trời vừa sáng, sương còn phủ một lớp mỏng trên mặt nước, dòng lũ chảy đều và mạnh như mọi buổi sáng trong mùa này. Nghĩa ngồi im lặng khác hẳn vẻ bực dọc của chiều qua, mắt nhìn về phía khúc cua hiểm đang tới gần, thỉnh thoảng lại nhìn đồng hồ như thể buổi sáng nay cũng là một buổi chạy đua với thời gian.
- Chương 27: Tiếng Gõ Mõ Trước Bình Minh
- Chương 28: Trang Văn Tế Được Đọc Lên
- Chương 29: Những Người Phu Vô Danh Mười sáu giờ ba mươi phút ngày bốn tháng mười một. Buổi tổng hợp tư liệu và lời kể được mở ở gian giữa đình Vĩnh Tế Sơn, tiếp nối buổi trình bày của ngày hôm trước nhưng với một mục đích khác hẳn. Lần này Huỳnh Ngọc Mai và Nguyễn Thị Lệ cùng ngồi ở vị trí chủ trì, trước mặt hai bà là toàn bộ những gì đội đã thu thập được về đoàn người đào kênh, gồm tập bản sao tư liệu bà Mai để lại. Cuốn sổ ghi lời kể địa phương mà bà Lệ đã góp nhặt cùng đội trong những ngày qua, bản đồ tuyến kênh đào cũ và tập ảnh chụp dải dấu cuốc xẻng trên bờ bồi đã niêm phong. Lê Quốc Trung ngồi ở đầu bàn ghi biên bản. Phạm Thanh Hà và Thạch Văn Kha ngồi ở hai phía. Võ Văn Sơn ngồi gần cửa đình ở phần việc nhẹ quen thuộc. Và ở cuối bàn, ngoài dự kiến của nhiều người, Đặng Trọng Nghĩa cũng có mặt. Vì buổi tổng hợp này được đội mời nhà thầu tới nghe với tư cách bên liên quan tới phương án đổi tuyến đang soạn, và ông ta đã tới, đúng giờ, mang theo cặp hồ sơ của mình.