ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 22: Mẫu Khí Từ Ống Thăm Dò Mười lăm giờ ngày hai mươi bảy tháng mười, Phạm Thanh Hà bước ra khỏi phòng thí nghiệm tại Châu Đốc. Với một tập giấy còn ấm hơi máy in, kẹp trong bìa hồ sơ màu xanh mà cô đã ghi sẵn số hiệu của mẫu bùn đen dán nhãn đỏ. Lê Quốc Trung chờ cô ngay ở hành lang, vì anh đã đi theo chuyến xe đưa mẫu bổ sung vào thị xã từ buổi trưa và nhận được điện thoại của Hà báo kết quả đã có sớm hơn dự kiến. Trời Châu Đốc buổi chiều oi và đứng gió, tiếng xe ngoài đường vọng vào hành lang thành một lớp ồn đều, nhưng trong tay Hà, tập giấy mỏng đó nặng hơn mọi tập hồ sơ tiến độ mà hai người từng cầm trong những ngày qua.
Kết quả phân tích ghi rõ ràng bằng những con số không thể đọc lệch đi được. Phần khí thoát ra từ mẫu bùn đen gồm phần lớn là khí sinh ra từ quá trình…
Nội dung chương
Kết quả phân tích ghi rõ ràng bằng những con số không thể đọc lệch đi được. Phần khí thoát ra từ mẫu bùn đen gồm phần lớn là khí sinh ra từ quá trình phân hủy kỵ khí của vật chất hữu cơ chôn lâu dưới nước. Kèm một tỷ lệ khí độc ở mức đủ để gây choáng và ngạt nếu hít phải trong không gian kín hoặc khi khí thoát ra ồ ạt ở cự ly gần. Báo cáo của phòng thí nghiệm kết luận lớp bùn đen và tầng than bùn cổ bên dưới nó không phải một lớp đất trơ. Trong tầng đất đó, khí hình thành qua thời gian rất dài bị giữ lại trong các khoảng rỗng của than bùn và trong chính lớp bùn, tích tụ thành những túi khí nằm rải rác và nối nhau dưới lòng kênh. Hà đọc lại kết luận đó hai lần ngay ở hành lang, rồi chỉ cho Trung thấy dòng ghi chú ở cuối trang, nơi kỹ thuật viên phân tích viết tay thêm rằng mẫu chỉ là một lõi nhỏ lấy bằng ống thăm dò nông. Và thể tích khí thật dưới lòng kênh lớn hơn con số trong phòng thí nghiệm rất nhiều lần.
- Anh đọc kỹ dòng này. - Phạm Thanh Hà nói. - Người ta không kết luận đây là chuyện nguy hiểm hay không thay cho mình. Người ta chỉ nói mẫu nhỏ mà khí đã như vậy. Còn quyết định coi nó là cảnh báo hay không là của đội mình, và là của anh trước nhất.
Trung gật đầu, cầm tập kết quả đọc lại từ đầu tới cuối một lượt nữa ngay tại hành lang, đọc chậm ở phần thành phần khí và phần kết luận về túi khí. Anh hiểu vì sao Hà căng thẳng. Từ buổi sáng hôm qua tới giờ, mọi điều đội biết về hành lang đáy cũ đều là dấu hiệu, là bảng đối chiếu giờ giấc, là lời kể và nhận diện tư liệu. Kết quả này khác hẳn. Nó là một tờ giấy của một phòng thí nghiệm độc lập, có dấu mộc, có chữ ký, có con số đo được từ chính mẫu đất lấy lên từ hành lang đó. Nó không nói gì về tiếng hò hay thuyền lạ. Nó chỉ nói về khí, về bùn và về một tầng đất cổ đang giữ trong lòng nó một lượng khí đủ để làm người ta phải cẩn thận.
Buổi họp ngắn được mở ngay khi hai người về tới sà lan, trong phòng điều khiển, lúc mười sáu giờ. Đỗ Minh Quân có mặt để đối chiếu tọa độ lấy mẫu với bản đồ hành lang đáy. Đặng Trọng Nghĩa cũng có mặt, vì Trung yêu cầu nhà thầu phải nghe kết quả này trực tiếp thay vì đọc lại qua một bản tóm tắt. Hà trình bày kết quả theo đúng thứ tự trong báo cáo, không thêm một lời suy diễn nào ngoài phần việc của cô. Cô nói mẫu khí từ ống thăm dò cho thấy dưới lòng kênh có túi khí tích tụ từ tầng bùn và than bùn cổ. Hình thành do xác thực vật mục ruỗng lâu năm trong điều kiện không có không khí, bị lớp phù sa phía trên nén giữ lại. Túi khí như vậy nằm yên thì không gây hại ngay, nhưng nếu bị khuấy thủng đột ngột, chẳng hạn một vật nặng và cứng đâm xuyên qua tầng đất giữ khí trong thời gian ngắn. Khí sẽ thoát ra dồn dập tại đúng điểm bị thủng, đẩy nước, bùn và khí độc lên cùng một lúc.
- Tôi nói rõ để cả phòng cùng nghe. - Phạm Thanh Hà nói. - Đây là kết luận khoa học về một túi khí dưới lòng kênh. Nó đứng một mình, nó không cần dựa vào bất kỳ hiện tượng nào khác mà đội đã ghi trong những ngày qua. Và yêu cầu của tôi là đưa cảnh báo khí này vào hồ sơ an toàn của dự án ngay hôm nay, ở mục cảnh báo chính thức, để bất kỳ tổ nào làm việc trên hành lang này cũng phải đọc và ký nhận trước khi xuống nước.
Nghĩa nghe xong, cầm bản sao kết quả lật qua lật lại, dừng lâu ở trang ghi các chỉ số nồng độ. Ông ta không phủ nhận con số. Ông ta hỏi Hà một câu rất thực tế, là trong báo cáo này, có dòng nào ghi nồng độ khí đã vượt ngưỡng bắt buộc dừng thi công theo điều khoản hợp đồng hay không. Hà trả lời thẳng là không có dòng nào như vậy, vì phòng thí nghiệm không có thẩm quyền kết luận về ngưỡng hợp đồng, và vì nồng độ đo được trong một lõi mẫu nhỏ không phải là nồng độ tại hiện trường thi công. Nghĩa gật đầu như thể vừa nghe đúng câu ông ta chờ đợi.
- Vậy thì tôi nói theo hợp đồng. - Đặng Trọng Nghĩa nói. - Mức khí trong báo cáo chưa vượt ngưỡng dừng thi công theo hợp đồng. Chưa có ai bị ngạt, chưa có sự cố khí nào xảy ra trên công trường này. Nếu hôm nay mình đưa một cảnh báo chính thức vào hồ sơ an toàn chỉ dựa trên một lõi mẫu nhỏ, chủ đầu tư sẽ hỏi căn cứ dừng, căn cứ chậm, và người trả lời đầu tiên là nhà thầu. Tôi không cản các anh chị ghi kết quả này vào hồ sơ kỹ thuật. Tôi cản việc nâng nó thành cảnh báo dừng việc khi con số chưa tới ngưỡng.
Quân lúc đó lên tiếng ở phần việc của mình. Anh nói tọa độ lấy mẫu bùn đen nằm đúng trong hành lang mà các lượt quét siêu âm của anh đã khoanh lại từ nhiều ngày trước. Và độ sâu của tầng than bùn cổ trong kết quả phân tích khớp với độ sâu của dải đậm trên bản đồ đáy của anh, sai lệch không đáng kể. Anh không kết luận hai việc đó là một, anh chỉ đặt hai tờ giấy cạnh nhau trên bàn cho cả phòng cùng nhìn, một bên là bản đồ hành lang đáy. Một bên là mặt cắt địa chất mà phòng thí nghiệm vừa trả, và khoảng trùng nhau giữa chúng hiện ra rõ ràng tới mức không ai trong phòng có thể nói là mình không nhìn thấy.
Trung ngồi nghe hết các phía, rồi đưa ra quyết định của anh trong buổi họp đó. Anh nói kết quả phòng thí nghiệm sẽ được đưa vào hồ sơ của đội ngay trong ngày, kèm nguyên văn đề xuất của Hà về cảnh báo khí, có chữ ký của cô và dấu tiếp nhận của anh. Nhưng anh chưa ký nâng nó thành cảnh báo an toàn chính thức ở cấp dự án. Lý do anh đưa ra là đội cần thêm một mẫu đối chứng lấy ở mép hành lang, ngoài vùng bùn đen, để khi đưa lên chủ đầu tư, cảnh báo đứng vững bằng hai điểm đo chứ không bị gạt đi như một kết quả đơn lẻ. Anh giao Hà chuẩn bị phương án lấy mẫu đối chứng trong phạm vi việc nhẹ, không xuống ống trong hành lang cũ, và hẹn khi có mẫu thứ hai, anh sẽ là người ký trình cảnh báo lên Bùi Quốc Anh.
Hà nhìn anh một lúc lâu sau khi anh nói xong. Cô không tranh cãi thêm trong phòng họp, nhưng trước khi rời phòng, cô nói một câu ngắn và rõ, đủ để Quân ghi vào biên bản họp.
- Tôi ghi lại ngày hôm nay là ngày kết quả về tới đội. - Phạm Thanh Hà nói. - Sau này nếu có ai hỏi vì sao cảnh báo lên chậm, thì biên bản này phải trả lời được là nó đã nằm ở đâu trong những ngày chờ mẫu đối chứng.
Câu nói đó làm căn phòng lặng đi một nhịp. Trung gật đầu và yêu cầu Quân ghi nguyên văn câu của Hà vào biên bản, ngay dưới phần quyết định của chính anh. Anh biết cô nói đúng ở phần trách nhiệm. Và anh cũng biết quyết định vừa rồi của mình mang cùng một mùi vị với quyết định anh đã ký trong đêm Sơn bị thương, là chọn con đường ít đổ vỡ trước mắt và chấp nhận để một cảnh báo đúng nằm chờ thêm thời gian. Nghĩa thu bản sao kết quả cho vào cặp, đứng dậy trước mọi người và nói rằng ngày dự kiến khoan thử vẫn giữ nguyên như lịch đã chốt, vì cho tới giờ chưa có một văn bản chính thức nào của dự án thay đổi lịch đó.
Trước khi Nghĩa rời sà lan, Trần Hữu Phước, người nãy giờ ngồi ở cuối bàn nghe họp với tư cách chỉ huy sà lan, đặt thêm một yêu cầu thực tế mà không ai phản đối. Anh nói từ ngày mai, bất kỳ ai làm việc ở mạn sà lan phía hành lang cũ hoặc xuống thuyền nhỏ đi qua quãng cua đó đều phải mang theo máy đo khí cầm tay đã bật sẵn. Và ca trực đêm phải ghi thêm một dòng kiểm tra máy đo vào sổ trực. Hà đồng ý ngay và nhận phần việc kiểm tra các máy đo của cả đội trong buổi tối hôm đó, thay pin, hiệu chuẩn nhanh và dán nhãn ngày kiểm tra lên từng máy.
Cuối buổi chiều, khi Nghĩa đã về bờ và Quân đã quay lại với màn hình quét đáy, Hà ngồi lại một mình trong phòng điều khiển để hoàn tất phần giấy tờ của ngày hôm nay. Cô sắp xếp theo đúng thứ tự, kết quả phòng thí nghiệm ở trên cùng, tiếp theo là đề xuất cảnh báo khí có chữ ký của cô, rồi tới biên bản họp ghi quyết định đưa hồ sơ vào phụ lục kỹ thuật chờ mẫu đối chứng. Cô bấm ghim cả tập lại, viết lên bìa ngoài dòng chữ ghi ngày tháng và hai chữ mẫu khí bằng bút đỏ, rồi đặt tập hồ sơ lên kệ hồ sơ kỹ thuật của sà lan. Ngay bên cạnh chiếc máy đo khí cầm tay vừa được cô thay pin mới và bật thử, đèn xanh của máy nhấp nháy đều đều trong ánh sáng cuối ngày đang tắt dần ngoài cửa khoang.
Chương khác
- Chương 19: Thuyền Khảo Sát Chao Mạnh
- Chương 20: Dấu Cuốc Trên Bờ Đất Cũ
- Chương 21: Lớp Bùn Đen Có Mùi Lạ
- Chương 23: Bóng Thuyền Ngược Dòng Năm giờ mười phút sáng ngày hai mươi chín tháng mười, sương trên kênh Vĩnh Tế dày tới mức từ boong sà lan nhìn ra. Lê Quốc Trung chỉ thấy mặt nước trong một vòng tròn mờ quanh thân sà lan, còn khúc cua hiểm và bờ bên kia đều chìm hẳn trong một lớp trắng đục không phân biệt được đâu là nước, đâu là bờ. Ca trực đêm vừa giao ca xong, Đỗ Minh Quân vẫn ngồi lại trong khoang điều khiển vì lượt quét sớm của anh chưa chạy hết. Còn Trần Hữu Phước đã thức dậy từ lúc bốn giờ, đang kiểm tra chiếc ghe máy buộc ở mạn phải sà lan theo thói quen chuẩn bị phương tiện trước khi trời sáng hẳn. Không khí trên boong lạnh và ẩm, hơi sương bám thành một lớp nước mỏng trên lan can, và mọi tiếng động từ phía bờ đều bị sương nuốt mất, chỉ còn tiếng nước lũ chảy đều dưới thân sà lan.
- Chương 24: Lời Nói Không Nên Nói Ở Khúc Cua Mười bốn giờ mười phút ngày ba mươi tháng mười. Đặng Trọng Nghĩa dẫn một tổ kiểm tra bờ đi dọc quãng đất cao phía trong khúc cua hiểm để chốt mặt bằng tạm cho ngày khoan thử đang tới gần. Lê Quốc Trung đi cùng tổ theo đúng vai trò kỹ sư trưởng phải xác nhận hiện trạng bờ trước khi bất kỳ thiết bị nào được tập kết. Thạch Văn Kha đi theo ở phía sau, mang theo cọc mốc và dây đo cho đội. Nguyễn Thị Lệ cũng có mặt ở quãng bờ đó, vì buổi kiểm tra đi ngang qua khu đất sau đình Vĩnh Tế Sơn mà bà vẫn qua lại mỗi ngày để chăm sóc hương án của đình. Và bà đã được báo trước để chứng kiến ranh giới mặt bằng không lấn vào đất đình. Nắng buổi chiều đứng và gắt, mặt đất cao khô ráo sau hai ngày không mưa.
- Chương 25: Máy Thuyền Tắt Giữa Dòng Sáu giờ bốn mươi phút sáng ngày ba mươi mốt tháng mười. Chiếc thuyền máy của đội rời sà lan đi về phía bờ bên kia kênh, chở Đặng Trọng Nghĩa sang kiểm tra vị trí tập kết vật liệu ở quãng bờ đối diện. Trần Hữu Phước cầm lái, Thạch Văn Kha ngồi ở mũi thuyền với cây sào dài quen thuộc, Lê Quốc Trung ngồi ở khoang giữa cùng Nghĩa, tay giữ cặp hồ sơ hiện trường của buổi chiều hôm trước. Trời vừa sáng, sương còn phủ một lớp mỏng trên mặt nước, dòng lũ chảy đều và mạnh như mọi buổi sáng trong mùa này. Nghĩa ngồi im lặng khác hẳn vẻ bực dọc của chiều qua, mắt nhìn về phía khúc cua hiểm đang tới gần, thỉnh thoảng lại nhìn đồng hồ như thể buổi sáng nay cũng là một buổi chạy đua với thời gian.