ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 41: Dựng Hương Án Và Thắp Đèn Lồng Trắng
Đúng tám giờ tối ngày 27 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu cùng Kiến Văn khiêng chiếc bàn hương án ra đặt ở khoảng trống bên trái sân khấu rạp Thiên Lạc.…
Nội dung chương
Đúng tám giờ tối ngày 27 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu cùng Kiến Văn khiêng chiếc bàn hương án ra đặt ở khoảng trống bên trái sân khấu rạp Thiên Lạc.
Chiếc bàn gỗ đã được đoàn lau sạch từ buổi chiều. Bốn chân bàn được kê lại cho thật vững trên nền gạch tàu cũ. Bà Lục đứng ở mép sân khấu chỉ vị trí bằng đầu gậy. Bà bảo hương án phải nằm ngoài vùng diễn, không chắn lối ra vào của đào kép, và cũng không được lùi sâu vào hậu trường tới mức người trên sân khấu không còn thấy ánh đèn dầu trên án. Kiến Văn xoay bàn thêm nửa gang tay theo lời bà rồi mới buông tay xuống. Tiểu Bảo đặt lên án một lư hương bằng đồng, hai đĩa hoa quả nhỏ và một ấm nước sạch. Vân Trang xếp phần lễ giấy của đoàn thành một chồng ngay ngắn ở góc án bên phải. Chồng lễ giấy ấy là phần đoàn đã chuẩn bị và ghi sổ từ hai hôm trước, đặt cố định tại hương án suốt đêm nay, không ai được mang đi chỗ khác.
Dật Chu thắp nén hương đầu tiên của buổi tối và cắm vào lư. Khói hương bốc lên thành một dải mỏng, đi thẳng trong không khí lặng của gian rạp rồi mới tan ra ở ngang tầm đèn. Bà Lục bảo nén hương này là hương báo việc. Người sống trong rạp báo với nhau rằng từ giờ phút này, mọi việc làm trong rạp đều thuộc về đêm diễn, không còn việc nào là việc riêng của từng người nữa. Cả đoàn đứng quanh hương án trong im lặng cho tới khi đầu nén hương cháy đỏ đều. Không ai nói một câu thừa. Dật Chu nghe rõ tiếng giấy bồi của phục trang sột soạt mỗi khi có người khẽ đổi chân, và tiếng đồng hồ treo tường ở hậu trường đi từng nhịp chậm rãi.
Dựng xong hương án, cả đoàn chuyển sang việc thắp đèn lồng trắng dọc khán phòng. Hai hàng đèn lồng đã treo sẵn từ buổi kiểm tra ban trưa, giấy trắng căng tròn, bên trong là những cây nến ngắn đã cắm cố định vào đế sắt. Kiến Văn và Tiểu Bảo đi dọc hai lối đi bên hông khán phòng, thắp từng chiếc theo thứ tự từ hàng ghế cuối lên phía sân khấu. Dật Chu đứng ở cửa giữa khán phòng cầm cuốn sổ chung, đánh dấu vào danh sách mỗi khi một chiếc đèn sáng lên. Anh giữ mắt ở tầm những chiếc đèn và hai lối đi, không để tầm nhìn rơi xuống lòng khán phòng lâu hơn một cái chớp mắt. Thói quen ấy đã thành phản xạ của thân anh sau hai buổi tập giữ mắt có giám sát.
Ánh đèn lồng trắng khác hẳn ánh đèn điện mà đoàn dùng trong những ngày tập vở. Nó sáng mà không gắt, phủ lên các hàng ghế một lớp sáng mờ đều nhau từ cuối phòng lên tới gần sân khấu. Hàng ghế đầu nằm lặng sau hai lớp dây niêm phong, sợi dây đỏ mới thay buổi trưa nổi rõ trên nền sáng trắng. Dật Chu nhìn sợi dây ấy từ xa và nhớ lại gương mặt trắng bệch của Tuấn Kiệt vào sáng hôm qua bên chính hàng ghế này. Tối nay sợi dây vẫn nằm yên ở đúng vị trí của nó. Không một chiếc ghế nào trong khán phòng có người ngồi. Cả phòng chỉ có ánh đèn, những hàng ghế trống và mùi sáp nến mới thắp quyện với mùi gỗ cũ của rạp.
Thắp tới chiếc đèn cuối cùng ở sát cánh gà phải, Tiểu Bảo dừng lại hỏi Kiến Văn một câu rất khẽ. Cậu hỏi đêm nay khán phòng sáng đèn như vậy mà không có ai ngồi xem thì có phí không. Kiến Văn chưa kịp đáp thì bà Lục ở phía sau đã lên tiếng. Bà bảo đèn này không thắp cho người sống xem rạp sáng hay tối. Đèn thắp để người ngồi trên sân khấu biết đường mà diễn, và để cả rạp giữ đúng dáng của một rạp hát đang có suất diễn thật. Một rạp tối om không phải là rạp đang diễn. Tiểu Bảo gật đầu rồi lặng lẽ quay lại việc của mình. Cậu đi kiểm tra lại từng đế đèn một lần nữa, chiếc nào nghiêng thì nắn lại cho thẳng, không bỏ sót chiếc nào.
Khi hai hàng đèn đã cháy đều, đoàn tắt toàn bộ đèn điện trong khán phòng và cả dãy hành lang dẫn ra sân rạp. Từ giây phút ấy, rạp Thiên Lạc chỉ còn ánh đèn lồng trắng ở khán phòng, ánh đèn dầu trên hương án và một bóng đèn vàng nhỏ ở hậu trường dành cho việc hóa trang. Dật Chu đứng ở ngưỡng cửa khán phòng nhìn vào một lần cuối trước khi quay về hậu trường. Anh nhìn theo cách đã tập, mắt đi xiên qua mép trên của các hàng ghế và dừng ở vệt sáng của chiếc đèn lồng cao nhất ở cuối phòng. Cái lạnh quen thuộc của gian phòng này tối nay nằm yên thành một lớp mỏng ở phía dưới thấp, chưa dồn về phía nào. Anh khép cửa khán phòng lại. Từ giờ tới lúc mở màn, không một người sống nào bước vào gian phòng ấy nữa.
Về tới hậu trường, cả đoàn ngồi ăn nhẹ quanh chiếc bàn dài. Bữa ăn tối nay do Vân Trang chuẩn bị từ chiều, chỉ có cháo trắng, vài đĩa rau luộc và trứng muối cắt nhỏ. Bà Lục dặn từ hôm trước rằng đêm diễn không ai được ăn no, cũng không ai được để bụng đói mà lên sân khấu. Ăn no thì hơi thở nặng, hát không nổi câu dài. Bụng đói thì tay run, bước chân không vững ở những lớp giao đấu. Dật Chu ăn chậm một bát cháo nhỏ. Anh nghe Nhạc Sinh ngồi ở đầu bàn bên kia dặn Tiểu Bảo lần cuối về vị trí đứng trực của cậu trong đêm nay. Tiểu Bảo trực ở cánh gà trái, lo đạo cụ ra vào và tuyệt đối không bước ra lòng sân khấu ngoài những lần đưa đạo cụ đã được phân công. Cậu thuộc lòng phần việc ấy và nhắc lại không sai một ý.
Ăn xong, không ai đứng dậy ngay. Cả đoàn ngồi yên quanh bàn thêm một lúc trong thứ im lặng dễ chịu của những người đã làm xong phần việc lớn nhất của buổi tối. Bà Lục nhắm mắt dưỡng thần trên chiếc ghế góc quen thuộc, hai tay đặt trên đầu gậy. Nhạc Sinh mở khay gỗ đựng đôi phách ra kiểm tra lần nữa rồi đóng lại, đặt khay về đúng vị trí bên tay phải của gian nhạc cụ. Kiến Văn lật sổ chung tới trang ghi lịch trình đêm nay và đọc thầm lại từng mốc giờ. Mười giờ kém hai mươi, kiểm tra cuối toàn rạp. Mười một giờ, Dật Chu ngồi vào bàn hóa trang vẽ mặt. Mười một giờ bốn mươi lăm, khai nhãn. Mười hai giờ đúng, mở màn. Anh ta đọc xong thì gấp sổ lại và nói tối nay không ai cần xem giờ nữa, tới từng mốc anh ta sẽ vào báo tận nơi.
Phần việc cuối cùng của chặng này là kiểm tra phục trang lần cuối. Vân Trang trải bộ phục trang Chung Quỳ của Dật Chu lên mặt bàn dài và kiểm từng món theo danh sách cô đã ghi. Áo bào đỏ thẫm thêu chỉ vàng ở viền tay. Đai lưng bản rộng. Đôi hài mũi cong đã khâu lại mũi từ hôm tổng duyệt. Thanh kiếm gỗ sơn đen treo ở đai bên trái và chiếc hồ lô nhỏ treo ở đai bên phải. Cô kiểm tra từng đường kim ở cổ áo và hai bên nách, nơi vải dễ bục nhất khi diễn viên vung tay ở lớp giao đấu. Dật Chu đứng bên cạnh mặc thử áo bào một lần, xoay hai vai, bước thử bốn bước vòng quanh bàn rồi cởi ra. Áo vừa thân, không vướng ở bất cứ cử động nào.
- Tối nay chị chỉ vẽ mặt cho em một lần thôi. - Vân Trang nói khi gấp áo lại. - Nên lúc ngồi vào bàn, em bỏ hết mọi ý nghĩ khác ra ngoài. Mặt vẽ xong là mặt của vai diễn, không sửa giữa chừng được nữa.
Dật Chu gật đầu. Anh biết lời dặn ấy không chỉ nói về nét vẽ. Buổi trưa hôm kia anh đã trả giá cho một lần nóng vội bằng cơn choáng và cơn tê nửa người ở cánh gà. Đêm nay không còn chỗ cho lần thứ hai. Anh đi một vòng quanh hậu trường, nhìn từng vị trí làm việc của đoàn như nhìn một bản đồ đã thuộc lòng. Gian nhạc cụ ở phía phải sân khấu. Khay phách dự phòng đặt dưới ghế của Nhạc Sinh. Đống đạo cụ của hồi một xếp ở cánh gà trái theo thứ tự ra sân khấu. Chậu nước sạch và khăn tẩy trang đặt ở góc bàn hóa trang, để dành cho sáng mai. Mọi thứ đều nằm đúng chỗ của nó.
Trước khi ngồi xuống nghỉ, Dật Chu ghé qua gian nhạc cụ chào Nhạc Sinh một tiếng. Ông nhạc công đang ngồi xếp lại chồng tờ phổ của ba hồi vở theo đúng thứ tự diễn, tờ nào cũng được đánh dấu ở góc bằng nét bút chì. Ông bảo anh rằng đêm nay ông không nhìn xuống khán phòng một lần nào, mắt ông chỉ ở trên tờ phổ và đầu đôi phách. Nhịp của ông mà vững thì người đứng giữa sân khấu cứ yên tâm mà diễn. Ông nói câu ấy bằng giọng đều đều như mọi ngày, rồi cúi xuống buộc lại dây giày cho thật chặt. Dật Chu đứng nghe mà thấy lòng mình lắng xuống thêm một phần. Trong đêm nay, mỗi người trong đoàn đều giữ một đầu mối của suất diễn, và phần của anh chỉ có thể đứng vững khi mọi đầu mối quanh anh đều không chao đảo.
Bà Lục gọi anh lại khi anh đi ngang qua ghế của bà. Bà không mở mắt, chỉ hỏi anh còn nhớ thứ tự ba hồi của vở tối nay không. Anh đáp hồi một là Chung Quỳ ra mắt nhận án, hồi hai là Chung Quỳ vào nhà hoang bắt quỷ, hồi ba là Chung Quỳ khép án và tạ ơn. Bà gật đầu rất khẽ. Bà bảo thuộc thứ tự thì dễ, giữ được nhịp thở đi hết ba hồi trong một đêm không có khán giả người sống mới là khó. Anh cứ diễn như diễn cho người ngồi kín rạp như những đêm hội làng xưa, đừng diễn cho cái trống không trước mặt. Dật Chu đáp rằng anh nhớ, rồi quay về góc hậu trường của mình.
Đồng hồ treo tường chỉ chín giờ mười phút khi Dật Chu quay lại ngồi xuống chiếc ghế ở góc hậu trường. Ngoài cửa rạp, khu phố cổ đã vào đêm, tiếng xe thưa dần trên con đường trước cổng. Trong rạp, hai hàng đèn lồng trắng cháy yên sau cánh cửa khán phòng đã khép, và nén hương trên hương án vẫn đi khói đều. Anh ngồi yên, giữ hơi thở chậm lại theo cách bà Lục đã dạy, và chờ tới mốc kiểm tra cuối cùng của Kiến Văn. Đêm diễn còn cách ba giờ nữa, nhưng với anh nó đã bắt đầu từ lúc nén hương đầu tiên cháy đỏ trên hương án.
Chương khác
- Chương 38: Reveal: Khán Giả Âm Là Nạn Nhân Vô Danh Năm 1937
- Chương 39: Chốt Hóa Giải Duy Nhất: Diễn Trọn Vở Âm Hí
- Chương 40: Tuấn Kiệt Ký Giấy Cho Đoàn Dùng Rạp Hết Đêm Rằm
- Chương 42: Kiểm Tra Cuối: Ghế Niêm Phong Và Nhạc Cụ
- Chương 43: Bóng Đen Đầu Tiên Ở Hàng Ghế Cuối
- Chương 44: Khai Nhãn Chung Quỳ Lúc 23:45